Binkowo

Binkowo
wieś
Ilustracja
Fragment miejscowości
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

śremski

Gmina

Śrem

Wysokość

80 m n.p.m.

Liczba ludności (2022)

169

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

63-100

Tablice rejestracyjne

PSE

SIMC

0596116

Położenie na mapie gminy Śrem
Mapa konturowa gminy Śrem, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Binkowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Binkowo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Binkowo”
Położenie na mapie powiatu śremskiego
Mapa konturowa powiatu śremskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Binkowo”
Ziemia52°03′29″N 17°05′47″E/52,058056 17,096389

Binkowo – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Integralne części wsi

Integralne części wsi Binkowo
SIMCNazwaRodzaj
0596122Hubyczęść wsi

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku. Dawniej miejscowość miała inną nazwę – „Bienkowo”. Wymieniona ona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1337 (według oblatu z 1555) kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną staropolską nazwą „Byenkowo", 1400 "Bencowo", 1419 "Benkowo", 1429 "Byencowo", 1504 "Byenkow", 1509 "Bienkowo", 1510 "Bynkovycze”

Historia

Figura Niepokalanego Serca Matki Boskiej w Binkowie

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością kościelną należącą do kapituły katedry poznańskiej. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1530 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 leżała w parafii Wieszczyszyn.

Pierwszy zachowany zapis historyczny związany jest z lokowaniem miejscowości na prawie niemieckim. W 1337 kanonik poznański Przybysław, oddał sołtysowi Michałowi, włodarzowi z Łęgu koło Śremu swoje dobra w Binkowie, otrzymane w posiadanie od kapituły poznańskiej, w celu lokowania ich na prawie niemieckim, na małych łanach flamandzkich. Według aktu lokacyjnego sołtys miał posiadać we wsi dwa łany wolne z karczmą, kuźnią i piekarnią, jatkami mięsnymi i jeziorem. Po 8 latach wolnizny czyli zwolnienia od wszelkich podatków kmiecie mieli płacić z każdego łanu po 4 ćwiertnie żyta, pszenicy, owsa i po jednym wiadrunku. Wszystkie inne świadczenia mieli płacić tak jak wsie dóbr stołu biskupa poznańskiego, założone na prawie niemieckim.

W 1400 Jan i Mikołaj, sołtysi z Binkowa, nabyli od opata lubińskiego sołectwo lokowanej na prawie niemieckim wsi Mościeszyce (obecnie to Mościszki). W 1420 odnotowano, że wsie Binkowo graniczy z Chrząstowem. W 1422 Włodek Oleski i Mikołaj Górka kanclerz kapituly poznańskiej zawarli ugodę w sprawie granic pomiędzy wsiami Olsze i Binkowo.

W 1429 kapituła poznańska orzekła, że kmiecie z Binkowa co roku w dzień Bożego Narodzenia mieli dawać regensowi binkowskiemu koguty, a nie pieniądze. W 1451 wspomniano, ze Lutek z Brzezia kanonik poznański, który uzyskał już stopień doktora, winien płacić czynsz z Binkowa od ubiegłego roku. W 1474 kanonik poznański Iłowiecki delegowany został do starostwa w Śremie lub Ciążyniu (obecnie Ciążeń) ze skargami na krzywdy wyrządzone przez wojska we wsiach kapitulnych, a zwłaszcza w Binkowie. Wieś Binkowo, Jana Łukowskiego regensa kanonika poznańskiego, została w wyniku tej interwencji uwolniona od płacenia czynszu w tym roku z powodu szkód wyrządzonych przez wojska jakie miały miejsce w czasie wojen Polski z wojskami węgierskimi Macieja Korwina oraz ich sojusznikiem księstwem żagańskim .

W źródłach historycznych zachowały się także zapisy o zwykłych mieszkańcach wsi pochodzących z niższych stanów społecznych. W 1500 imiennie odnotowano Jana Koniecznego, który oskarżył służbę pana Gostyńskiego i pana Jakuba Koszuckiego, wyruszających na wyprawę wojenną, o rabunek dwóch koni wartości 4 grzywien, Jakub Byalanga także oskarżył pana Koszuckiego o rabunek wołu, Mikołaj zwany Starosta skarżył pana Jana Bielewskiego o rabunek dwóch koni wartości dwóch kop groszy, z powodu czego nie mógł zapłacić jednej kopy groszy czynszu. Kmieć ten skarżył się także, że w 1499 panowie Lasota i Grabiesz z Nowca zrabowali mu 4 sieci łowieckie na zające wartości dwóch grzywien. Andrzej Dąbek nie mógł dopłacić 18 groszy czynszu z powodu strat spowodowanych przez rabunek jego konia przez pana Koszuckiego, a Wojciech Copecz nie zapłacił w czasie wojny 16 gr czynszu, ponieważ sługa pana Zawojskiego zabrał mu konia, a oddał mu dopiero w zamian za dary o wartości tej sumy.

Miejscowość wspominały historyczne rejestry podatkowe. W 1500 w Binkowie od dawna było 8 łanów, w tym 6,5 łana osiadłego, 1,5 łana opuszczonego, które uprawiali kmiecie w zamian za czynsz, który płacili kapitule w wysokości jednej grzywny z każdego łanu. Sołectwo miało dwa łany, folwark liczący około 1,5 łana, który uprawiali kmiecie, płacąc regensowi dwie grzywny. We wsi nie było karczmy. Nie pamiętano także czy był we wsi kiedyś dwór regensa. Każdy z kmieci płacił regensowi po 5 korczyków owsa. Kmiecie skarżyli się, że obecnie zmusza się ich do płacenia jednego małdratu owsa za wypas wieprzy w gaju dębowym, którego już nie ma, a z którego płacili kiedyś tylko 4 ćwiertnie owsa. Skarżyli się także na wymuszanie od nich przez sąsiadów (czyli przez właścicieli wsi) licznych robocizn. Pan Baranowski z Chrząstowa zmuszał ich do 6 dni robót i dawania 10 ćwiertni owsa za pastwiska na ugorach. Także sołtys z Binkowa dawał mu 5 ćwiertni owsa i jak kmiecie pracował dla niego. Podobnie za takie pastwiska musieli pracować przez 3 dni w Łęgu i Łęgu Małym koło Śremu i dla pana Pasikonia (staropol. „Paschykon”) w Wieszczyczynie. W 1510 w Binkowie było 7 łanów osiadłych, 3 łany sołeckie, brak karczmy i zagrodników. W 1530 miał miejsce pobór z 5 łanów. W 1531 w Binkowie odnotowano 8 łanów w tym 7 osiadłych. Miejscowi kmiecie płacili kapitule czynsz po jednej grzywnie z łanu, po dwa kapłony, 5 korczyków owsa i 30 jaj. Jeden łan był opustoszały, który uprawiał młynarz w zamian za czynsz. Folwark miał 2 łany uprawiane przez kmieci za 2 grzywny płacone regensowi. Sołectwo miało 2 łany. Kmiecie uskarżali się na różne bezprawne robocizny wymuszone przez pana Marcina Baranowskiego. W 1563 miał miejsce pobór z 9 łanów, od dwóch komorników, jednego rzemieślnika oraz od karczmy. W 1581 miał miejsce pobór z 7 łanów i od dwóch zagrodników.

Wieś duchowna Bienkowo, własność kapituły katedralnej poznańskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

Zabytki i turystyka

Zabytkami wsi znajdującymi się w gminnej ewidencji zabytków jest figura Niepokalanego Serca Matki Boskiej z 1945, przebudowana w 2009, oraz zabytkowe domy nr 19, 20, 31, 33. Wśród świątków przydrożnych są również dwa krzyże.

Osoby związane z Binkowem

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 66 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 6092.
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  5. 1 2 GUS. Rejestr TERYT
  6. 1 2 3 4 5 6 Chmielewski 1982 ↓, s. 49-50.
  7. ↑ Krzysztof Budzyń. Informator historyczny. „Śremski Notatnik Historyczny”. 1, s. 5-11, 2008. Śrem: PH Bin Com. ISSN 1899-4237.
  8. ↑ Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 246.
  9. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Kapliczki przydrożne. [dostęp 2009-07-06].
  10. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Binkowo. [dostęp 2009-07-06].
  11. ↑ Patriotycznie Zakręceni Wielkopolski – Krzysztof Budzyń [online], naszemiasto.pl Śrem [dostęp 2019-02-20] [zarchiwizowane z adresu 2019-02-20] (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne