Kadzewo

Kadzewo
osada
Ilustracja
Pałac
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

śremski

Gmina

Śrem

Wysokość

80 m n.p.m.

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

63-100

Tablice rejestracyjne

PSE

SIMC

0596300

Położenie na mapie gminy Śrem
Mapa konturowa gminy Śrem, na dole znajduje się punkt z opisem „Kadzewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kadzewo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Kadzewo”
Położenie na mapie powiatu śremskiego
Mapa konturowa powiatu śremskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kadzewo”
Ziemia52°02′27″N 16°59′28″E/52,040833 16,991111

Kadzewo – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Położenie

Wieś położona 6 km na południe od Śremu przy drodze powiatowej nr 4073 z Nochowa do Dolska przez Mełpin, we wsi znajduje się skrzyżowanie z drogami powiatowymi:

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Po raz pierwszy wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1367 pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Cazowo”, 1400 „Cadzewo”, 1422 „Cazowo”, 1425 „Casowo”, 1446 „Caszowo”, 1462 „Kazowo”, 1530 „Cazevo”, 1610 „Kadzowo”.

Historia

Miejscowość pierwotnie należała do Wielkopolski i była własnością rycerską, a później szlachecką należącą do polskiej szlachty z rodu Bnińskich, Korzboków, a później Strykowskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim. W 1446 miejscowość znajdowała się w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 wieś leżała w parafii Śrem.

Pierwszy zapis z 1367 odnotował, że wieś Kadzewo graniczy ze wsią Małpino (obecnie to Mełpin). Przed 1422 wieś posiadał Oswald z Łęgu koło Śremu oraz z Miechinina (obecnie to Mechlin. W 1422 woźny sądowy wywołał w sądzie ziemskim dwa dokumenty kupna (łac. „litere resignatorie”). Pierwszy mówiący o tym, że Jan z Bnina kupił Bodzyniewo, a drugi, że bracia Piotr i Jan z Bnina synowie Andrzeja kupili Kadzewo. Nikt nie zgłosił prawa bliższości do tego majątku. W 1425 Oswald z Miechinina zeznał, że Piotr i Jan z Bnina zapłacili mu 60 grzywien za Kadzewo.

W 1400 Michał kmieć kadzewski pozwał przed sądem opata z klasztoru lubińskiego o 3 grzywny za 5 baranów oraz wieprza, które mu opat zabrał. W 1444 Przedpełk syn Mościca z Koźmina Wielkiego w powiecie pyzdrskim (obecnie to Koźmin Wielkopolski), pozwany został ze wsi Marszewo, Kadzewo i Bodzyniewo o zapłacenie Andrzejowi z Brodnicy 100 grzywien w półgroszach ponieważ Przedpełk się nie stawił w sądzie, a sąd dał Andrzejowi z Brodnicy wwiązanie we wspomniane wsie Przedpełka. W 1446 Andrzej z Brodnicy odstąpił prawa nabyte do wsi Kadzewo i Marszewo swemu bratu Mikołajowi z Brodnicy.

W latach 1462-1476 Mikołaj Korzbok ze Strykowa posiadał Bodzyniewo, Kadzewo i Marszewo. W 1462 sprzedał Kadzewo z zastrzeżeniem prawa odkupu Mikołajowi niegdyś Chomęckiemu za 250 grzywien. W 1476 wspomniano rozgraniczenie wsi Bodzyniewo, Kadzewo i Marszewo należące do Mikołaja Strykowskiego z dobrami klasztoru lubińskiego. Kadzewo graniczyło ze wsią Małpino począwszy od kopcy narożnych tych dwóch wsi i Marszewa wzdłuż drogi kaliskiej, a następnie wzdłuż drogi śremskiej aż do stawu zwanego Bodzyniewskim.

W 1506 Stanisław Strykowski syn Mikołaja za zgodą swojej matki Anny, pani oprawnej która posiadała wiano na wsiach Strykowo, Sapowice i Kadzewo zapisał na tych wsiach czynsz roczny w wysokości 4 grzywien wraz z prawem odkupu za 48 grzywien szer. półgroszy wikariuszom katedry poznańskiej. W 1506 Stanisław Strykowski za zgodą matki zapisał czynsz roczny w kwocie 4 grzywien na tych samych wsiach wraz z prawem odkupu za 50 grzywien prałatom oraz kanonikom katedry poznańskiej. W 1506 zapisał swojej żonie Małgorzacie córce Wincentego Białośliwskiego z Łukowa w powiecie kcyńskim po 650 złotych węgierskich posagu oraz wiana na Bodzyniewie i Kadzewie. W 1510 Kadzewo było wsią dziedziczki Strykowskiej. W 1514 czynsz dla wikariuszy katedry poznańskiej zapisany w 1506 został wykupiony i przeniesiony na wieś Borzęcice w powiecie pyzdrskim.

Kapliczka przydrożna

Część zachowanych zapisów pochodzi również z archiwów kościelnych. W 1510 pleban śremski otrzymywał z Kadzewo opłatę zwaną meszne, dziesięcinę z folwarku oraz korzec pszenicy z młyna zbożowego, a wiardunki dziesiętne po 10 groszy z każdego łanu należały się plebanowi w Dolsku. W 1610 wiardunki dziesiętne z Kadzewa otrzymywał pleban w Dolsku.

Miejscowość odnotowały również XVI wieczne rejestry podatkowe. W 1510 w Kadzewie było 5 łanów osiadłych oraz 5 łanów kmiecych opustoszałych, które uprawiane były przez dziedzica, a także folwark, karczma i młyn. W 1530 Kadzewo zapłaciło pobór podatkowy od dwóch łanów. W 1563 miał miejsce pobór od dwóch łanów oraz karczmy dorocznej. W 1580 pobrano podatki z Kadzewa od połowy łana, 4 zagrodników, 3 komorników oraz jednego najemnego robotnika rolnego od pługa zwanego ratajem.

W 1587 majątek z Bodzyniewem i Marszewem kupił Andrzej Chłapowski. Następnymi właścicielami była rodzina Bilińskich. Od połowy XIX wieku do II wojny światowej wieś pozostała w rękach rodziny Żółtowskich herbu Ogończyk.

Zabytki i turystyka

Zabytkiem wsi jest zespół pałacowy i folwarczny, w skład których wchodzą: klasycystyczny pałac sprzed 1865, przebudowany w 1976, który stanowi własność prywatną, park krajobrazowy z pomnikowymi okazami drzew, powozownia, stajnie i obory, zespoły są zabytkami chronionymi prawem. Zabytkiem znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków jest również figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej sprzed II wojny światowej.

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 418 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 48215.
  3. ↑ Powiatowy Zarząd Dróg w Śremie: Wykaz dróg powiatowych. [dostęp 2009-07-06].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Chmielewski 1988 ↓, s. 103.
  5. ↑ Zbigniew Szmidt: Powiat Śremski, przewodnik turystyczny. Śrem: Unia Gospodarcza Regionu Śremskiego - ŚOWMP, 2010, s. 25-29.
  6. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 czerwca 2026 [dostęp 2015-09-21].
  7. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Kadzewo. [dostęp 2009-07-06].
  8. ↑ Śrem. W: Zbigniew Szmidt: Atrakcje turystyczne ziemi śremskiej. Śrem: Śremski Ośrodek Wspierania Małej Przedsiębiorczości, 2001, s. 18. ISBN 83-910942-7-8.
  9. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Kapliczki przydrożne. [dostęp 2009-07-06].

Bibliografia

Linki zewnętrzne