| osada | |
Pałac | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
80 m n.p.m. |
| Strefa numeracyjna |
61 |
| Kod pocztowy |
63-100 |
| Tablice rejestracyjne |
PSE |
| SIMC |
0596300 |
Położenie na mapie gminy Śrem | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego | |
Położenie na mapie powiatu śremskiego | |
Kadzewo – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Wieś położona 6 km na południe od Śremu przy drodze powiatowej nr 4073 z Nochowa do Dolska przez Mełpin, we wsi znajduje się skrzyżowanie z drogami powiatowymi:
Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Po raz pierwszy wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1367 pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Cazowo”, 1400 „Cadzewo”, 1422 „Cazowo”, 1425 „Casowo”, 1446 „Caszowo”, 1462 „Kazowo”, 1530 „Cazevo”, 1610 „Kadzowo”.
Miejscowość pierwotnie należała do Wielkopolski i była własnością rycerską, a później szlachecką należącą do polskiej szlachty z rodu Bnińskich, Korzboków, a później Strykowskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim. W 1446 miejscowość znajdowała się w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 wieś leżała w parafii Śrem.
Pierwszy zapis z 1367 odnotował, że wieś Kadzewo graniczy ze wsią Małpino (obecnie to Mełpin). Przed 1422 wieś posiadał Oswald z Łęgu koło Śremu oraz z Miechinina (obecnie to Mechlin. W 1422 woźny sądowy wywołał w sądzie ziemskim dwa dokumenty kupna (łac. „litere resignatorie”). Pierwszy mówiący o tym, że Jan z Bnina kupił Bodzyniewo, a drugi, że bracia Piotr i Jan z Bnina synowie Andrzeja kupili Kadzewo. Nikt nie zgłosił prawa bliższości do tego majątku. W 1425 Oswald z Miechinina zeznał, że Piotr i Jan z Bnina zapłacili mu 60 grzywien za Kadzewo.
W 1400 Michał kmieć kadzewski pozwał przed sądem opata z klasztoru lubińskiego o 3 grzywny za 5 baranów oraz wieprza, które mu opat zabrał. W 1444 Przedpełk syn Mościca z Koźmina Wielkiego w powiecie pyzdrskim (obecnie to Koźmin Wielkopolski), pozwany został ze wsi Marszewo, Kadzewo i Bodzyniewo o zapłacenie Andrzejowi z Brodnicy 100 grzywien w półgroszach ponieważ Przedpełk się nie stawił w sądzie, a sąd dał Andrzejowi z Brodnicy wwiązanie we wspomniane wsie Przedpełka. W 1446 Andrzej z Brodnicy odstąpił prawa nabyte do wsi Kadzewo i Marszewo swemu bratu Mikołajowi z Brodnicy.
W latach 1462-1476 Mikołaj Korzbok ze Strykowa posiadał Bodzyniewo, Kadzewo i Marszewo. W 1462 sprzedał Kadzewo z zastrzeżeniem prawa odkupu Mikołajowi niegdyś Chomęckiemu za 250 grzywien. W 1476 wspomniano rozgraniczenie wsi Bodzyniewo, Kadzewo i Marszewo należące do Mikołaja Strykowskiego z dobrami klasztoru lubińskiego. Kadzewo graniczyło ze wsią Małpino począwszy od kopcy narożnych tych dwóch wsi i Marszewa wzdłuż drogi kaliskiej, a następnie wzdłuż drogi śremskiej aż do stawu zwanego Bodzyniewskim.
W 1506 Stanisław Strykowski syn Mikołaja za zgodą swojej matki Anny, pani oprawnej która posiadała wiano na wsiach Strykowo, Sapowice i Kadzewo zapisał na tych wsiach czynsz roczny w wysokości 4 grzywien wraz z prawem odkupu za 48 grzywien szer. półgroszy wikariuszom katedry poznańskiej. W 1506 Stanisław Strykowski za zgodą matki zapisał czynsz roczny w kwocie 4 grzywien na tych samych wsiach wraz z prawem odkupu za 50 grzywien prałatom oraz kanonikom katedry poznańskiej. W 1506 zapisał swojej żonie Małgorzacie córce Wincentego Białośliwskiego z Łukowa w powiecie kcyńskim po 650 złotych węgierskich posagu oraz wiana na Bodzyniewie i Kadzewie. W 1510 Kadzewo było wsią dziedziczki Strykowskiej. W 1514 czynsz dla wikariuszy katedry poznańskiej zapisany w 1506 został wykupiony i przeniesiony na wieś Borzęcice w powiecie pyzdrskim.
Część zachowanych zapisów pochodzi również z archiwów kościelnych. W 1510 pleban śremski otrzymywał z Kadzewo opłatę zwaną meszne, dziesięcinę z folwarku oraz korzec pszenicy z młyna zbożowego, a wiardunki dziesiętne po 10 groszy z każdego łanu należały się plebanowi w Dolsku. W 1610 wiardunki dziesiętne z Kadzewa otrzymywał pleban w Dolsku.
Miejscowość odnotowały również XVI wieczne rejestry podatkowe. W 1510 w Kadzewie było 5 łanów osiadłych oraz 5 łanów kmiecych opustoszałych, które uprawiane były przez dziedzica, a także folwark, karczma i młyn. W 1530 Kadzewo zapłaciło pobór podatkowy od dwóch łanów. W 1563 miał miejsce pobór od dwóch łanów oraz karczmy dorocznej. W 1580 pobrano podatki z Kadzewa od połowy łana, 4 zagrodników, 3 komorników oraz jednego najemnego robotnika rolnego od pługa zwanego ratajem.
W 1587 majątek z Bodzyniewem i Marszewem kupił Andrzej Chłapowski. Następnymi właścicielami była rodzina Bilińskich. Od połowy XIX wieku do II wojny światowej wieś pozostała w rękach rodziny Żółtowskich herbu Ogończyk.
Zabytkiem wsi jest zespół pałacowy i folwarczny, w skład których wchodzą: klasycystyczny pałac sprzed 1865, przebudowany w 1976, który stanowi własność prywatną, park krajobrazowy z pomnikowymi okazami drzew, powozownia, stajnie i obory, zespoły są zabytkami chronionymi prawem. Zabytkiem znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków jest również figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej sprzed II wojny światowej.