Funkcja licząca liczby pierwsze

Przebieg funkcji π(n) dla pierwszych sześćdziesięciu liczb naturalnych

Funkcja π – funkcja używana w teorii liczb.

Dla danej liczby rzeczywistej x, wartość π(x) jest liczbą liczb pierwszych nie większych od x.

Funkcja ta jest określona dla wszystkich liczb rzeczywistych, choć zwykle bada się jej zachowanie tylko dla liczb naturalnych.

Właściwości

Niektóre z nierówności dotyczących funkcji π to:

Już pod koniec XVIII wieku Carl Friedrich Gauss oraz Adrien-Marie Legendre przypuszczali, iż xln⁡(x) jest przybliżeniem wartości funkcji

Ponadto:

gdzie li jest logarytmem całkowym.

Funkcja f(x) Riemanna

Bernhard Riemann w swojej pracy zdefiniował funkcję f(x):ℝ→ℝ w postaci:

f(x)=∑n=1α1nπ(x1n)=π(x)+12π(x12)+13π(x13)+…+1απ(x1α),

gdzie składnikami sumy jest funkcja liczby liczb pierwszych, natomiast α=⌊log2(x)⌋. Zauważmy, że tak zdefiniowana funkcja ma tę samą własność co funkcja π(x). Jej wartość rośnie o jeden, kiedy argument jest liczbą pierwszą.

Następnie w dalszej części pracy wyprowadza jawną postać funkcji f(x), składającej się z kilku członów.

f(x)=Li(x)−∑ν(Li(x12+σνi)+Li(x12−σνi))+∫x∞1t2−1dttln⁡t+ln⁡(ζ(0)).

Pierwszy z nich to logarytm całkowy, drugi to suma po nietrywialnych miejscach zerowych funkcji dzeta Riemanna ζ(z), dla których spełniona jest zależność:

ζ(12±σνi)=0, σν={14,1347, 21,0220, 25,0108,…},

przy czym sumuje się zera zarówno leżące nad osią liczb rzeczywistych, jak i pod nią. Warto zauważyć, że ze względu na symetryczne ułożenie zer „dodatnich” i „ujemnych” na osi x=12 w wyniku sumowania otrzymuje się liczbę rzeczywistą, ponieważ część urojona sumy Σν znosi się wzajemnie.

Trzeci składnik to całka, która szybko dąży do zera wraz z rosnącymi wartościami x. Przykładowe wartości całki umieszczono w tabeli poniżej.

x 1 2 3 4 5 10 100 1000 10 000
∫ ∞ 0,140 0,040 0,018 0,010 0,001 9,875⋅10−6 6,777⋅10−8 5,162⋅10−10

Ostatni składnik to stała równa ln⁡(ζ(0))=−ln⁡(2).

Definicja funkcji liczby liczb pierwszych π(x) za pomocą f(x)

Kolejne przybliżenia funkcji π(x) (zaznaczonej na czerwono) z uwzględnieniem coraz większej ilości nietrywialnych zer (niebieski kolor).

Korzystając z transformacji Möbiusa, można przedstawić π(x) za pomocą funkcji f(x) Riemanna:

π(x)=∑n=1∞μ(n)nf(x1n),

gdzie μ(n) jest funkcją Möbiusa. Im więcej zer weźmie się pod uwagę w sumowaniu, tym dokładniejsze uzyska się przybliżenie funkcji liczącej liczby pierwsze.

Funkcja π Riemanna

Czasami do obliczeń używa się przybliżenia w postaci f(x)=Li(x), wtedy taką funkcję nazywa się funkcją Π(x) Riemanna:

Π(x)≈π(x)=∑n=1∞μ(n)nLi(x1n).

Zobacz też