Helmut Schmidt

Helmut Schmidt
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

Helmut Heinrich Waldemar Schmidt

Data i miejsce urodzenia

23 grudnia 1918
Hamburg

Data i miejsce śmierci

10 listopada 2015
Hamburg

Kanclerz Niemiec
Okres

od 16 maja 1974
do 1 października 1982

Przynależność polityczna

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Poprzednik

Willy Brandt

Następca

Helmut Kohl

Minister spraw zagranicznych Niemiec
Okres

od 17 września 1982
do 4 października 1982

Przynależność polityczna

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Poprzednik

Hans-Dietrich Genscher

Następca

Hans-Dietrich Genscher

Faksymile
Odznaczenia

Helmut Heinrich Waldemar Schmidt (ur. 23 grudnia 1918 w Hamburgu, zm. 10 listopada 2015 tamże) – niemiecki polityk, senator Hamburga ds. wewnętrznych (1961–1965), federalny minister obrony (1969–1972), federalny minister finansów (1972–1974) i kanclerz Niemiec w latach 1974–1982.

Działacz Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) i przewodniczący jej frakcji parlamentarnej w Bundestagu w latach 1967–1969 oraz wiceprzewodniczący partii na szczeblu federalnym w latach 1968–1984.

Życiorys

Rodzice Helmuta Schmidta – Gustav Ludwig i Ludovica (z domu Koch) byli nauczycielami. Po szkole powszechnej uczęszczał do Lichtwarkschule, którą ukończył maturą w 1937 roku. W trakcie II wojny światowej służył w obronie powietrznej Bremy, następnie do końca 1941 oficer w batalionie przeciwlotniczym 1 Dywizji Pancernej na froncie wschodnim. Wrócił do Niemiec w 1942 r. i został skierowany do Ministerstwa Lotnictwa Rzeszy, gdzie prowadził szkolenia z lekkiej artylerii przeciwlotniczej. Od grudnia 1944 służył jako Oberleutnant w artylerii na froncie zachodnim. Dostał się do niewoli brytyjskiej w kwietniu 1945 i do sierpnia był jeńcem wojennym.

Po wojnie uczył się w Hamburgu, studiował ekonomię i nauki polityczne na Uniwersytecie Hamburskim. Uczelnię skończył w 1949 r. Do SPD zapisał się w 1946 r., a w latach 1947–1948 był przewodniczącym Niemieckiego Socjalistycznego Związku Studentów(inne języki) (SDS), ówczesnej organizacji studenckiej SPD.

Po studiach pracował w samorządzie Hamburga w wydziale polityki gospodarczej, a od 1952 r. w hamburskim ministerstwie gospodarki i transportu. Wybrany do Bundestagu w 1953 roku, w 1957 został członkiem prezydium frakcji parlamentarnej SPD. Był głośnym krytykiem polityki rządu konserwatywnego. W 1958 r. organizował kampanię przeciwko broni jądrowej i wyposażaniu Bundeswehry w taką broń. Utracił mandat w 1958 r.

Schmidt i Brandt podczas zjazdu partyjnego SPD w Hanowerze (1973)

W latach 1961–1965 senator do spraw wewnętrznych w senacie Hamburga(inne języki). Poprawił swoją reputację zdecydowanymi działaniami podczas tzw. powodzi tysiąclecia w Hamburgu w 1962 roku.

W 1965 r. ponownie wybrany do Bundestagu, w 1967 wybrany przewodniczącym parlamentarnej frakcji SPD i wiceprzewodniczącym partii w 1968 r. W 1969 roku w pierwszym rządzie Willy’ego Brandta pełnił funkcję federalnego ministra obrony, a od czerwca 1972 – ministra gospodarki. Od grudnia 1972 do maja 1974 był ministrem finansów w drugim rządzie Willy’ego Brandta.

Po rezygnacji Brandta został kanclerzem 16 maja 1974. Głównym wyzwaniem jego rządu był kryzys naftowy. Schmidt przyjął twardą i konserwatywną linię postępowania. Współdziałał z Valérym Giscardem d’Estaing na rzecz poprawienia stosunków z Francją. W 1975 roku podpisał Akt Końcowy KBWE, tworzący Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

Pozostał na stanowisku kanclerza po wyborach w 1976 roku – był to już rząd koalicyjny SPD z Wolną Partią Demokratyczną (FDP). Jego polityka wobec terrorystycznej Frakcji Czerwonej Armii w czasie tzw. „Niemieckiej Jesieni(inne języki)” była bezkompromisowa. Polecił jednostce antyterrorystycznej GSG 9 siłowo rozwiązać kryzys z porwanym samolotem Lufthansy. Swą polityczną przyszłość silnie związał z rozszerzeniem NATO po radzieckiej inwazji na Afganistan.

Helmut Schmidt podczas spotkania z Erichem Honeckerem (1981)

W listopadzie 1980 roku został ponownie powołany na kanclerza. W październiku 1980 wszczepiono mu rozrusznik serca.

13 grudnia 1981 kanclerz Schmidt, przebywał z wizytą w NRD i spotkał się z Erichem Honeckerem, komentując wówczas wprowadzenie stanu wojennego w Polsce, stwierdził: Żałuję, że było to teraz konieczne (niem. Ich bedaure, dass dies nun notwendig war). 18 grudnia 1981 roku podczas debaty w Bundestagu o sytuacji w Polsce stwierdził: Stoję całym sercem po stronie robotników i wezwał mieszkańców Niemiec do pomocy, inicjując akcję wysyłania paczek do Polski.

W lutym 1982 wygrał konstruktywne wotum nieufności, lecz we wrześniu czterech ministrów z FDP odeszło z rządu. Po próbach kontynuowania działalności gabinetu w formie rządu mniejszościowego, został zmuszony do rezygnacji przez kolejne wotum nieufności 1 października (było to jedyne wotum nieufności w historii Niemiec, które zakończyło się odejściem kanclerza). Jego następcą został Helmut Kohl (CDU).

Helmut Schmidt i Ronald Reagan, 1981

W 1983 roku zaczął współpracę z tygodnikiem „Die Zeit”, którego został dyrektorem zarządzającym, a następnie współwydawcą. W latach 1995–1999 pełnił funkcję prezydenta Niemieckiego Instytutu Kultury Polskiej w Darmstadt. W 1983 r. wsparł powołanie InterAction Council(inne języki), stowarzyszenia byłych szefów państw. Udział w Radzie Schmidt proponował m.in. Edwardowi Gierkowi.

Z Bundestagu odszedł w 1986 r., lecz pozostał aktywny. W grudniu został jednym z założycieli komitetu wspierającego powstanie Europejskiej Unii Monetarnej i powołania Europejskiego Banku Centralnego.

Zmarł 10 listopada 2015. Jego pogrzeb państwowy odbył się 23 listopada 2015 w jego rodzinnym mieście, Hamburgu, w którym udział wzięło 1800 osób, w tym prezydent Joachim Gauck, kanclerz Angela Merkel oraz były sekretarz stanu USA Henry Kissinger.

Schmidt był nałogowym palaczem tytoniu. Znany był z palenia podczas wystąpień telewizyjnych.

Życie prywatne

W 1942 roku poślubił Hannelore Loki Glaser (1919-2010), z którą znał się od 10. roku życia. Para miała dwoje dzieci – syna Helmuta Walthera, który zmarł kilka miesięcy po narodzinach w 1944 roku i córkę Susannę (ur. 1947).

Upamiętnienie

W 2003 roku na cześć polityka Uniwersytet Bundeswehry w Hamburgu (Universität der Bundeswehr Hamburg) został przemianowany na Helmut-Schmidt-Universität. W październiku 2016 roku jego imieniem nazwano Port Lotniczy w Hamburgu.

W styczniu 2018 roku Europejski Bank Centralny, z okazji 100-nych urodzin Helmuta Schmidta, wydał specjalny wzór na monecie 2 €. Nakład wynosił 30 milionów sztuk.

Publikacje (tytuły niemieckie i angielskie)

Grób Helmuta Schmidta i jego żony Loki

Wspomnienia

Publikacje polityczne

Przypisy

  1. ↑ Helmut Schmidt nie żyje. Były kanclerz Niemiec miał 96 lat – Wiadomości [online], wiadomosci.onet.pl [dostęp 2020-07-08] (pol.).
  2. 1 2 3 Stiftung Deutsches Historisches Museum, Stiftung Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland, Gerade auf LeMO gesehen: LeMO Biografie: Helmut Schmidt [online], www.hdg.de [dostęp 2023-04-09] (niem.).
  3. ↑ Angaben zur Person: Helmut Schmidt (1918-2015) [online], Willy Brandt Biografie [dostęp 2023-04-09] (niem.).
  4. ↑ Exklusiv: Helmut Schmidt: Wir wollten den Polen helfen – WELT [online], DIE WELT [dostęp 2023-04-09] (niem.).
  5. ↑ Grupa Wirtualna Polska, Niemcy: B. kanclerz Helmut Schmidt: Chcieliśmy pomóc Polakom [online], www.money.pl [dostęp 2023-04-09] (pol.).
  6. ↑ Helmut Schmidt, former West German chancellor, dies aged 96. The Guardian. [dostęp 2015-11-10]. (ang.).
  7. ↑ Germany says its last farewell to Helmut Schmidt. [dostęp 2015-11-23]. (ang.).
  8. ↑ NDR, Vor zehn Jahren starb Kanzlergattin und Botanikerin Loki Schmidt [online], www.ndr.de [dostęp 2023-04-09] (niem.).
  9. ↑ European Central Bank, €2 commemorative coins – 2018 [online], 11 sierpnia 2023 [dostęp 2025-03-22] (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne