IRINS Damavand

Damavand (دماوند)
Ilustracja
„Damavand” w 2017
Klasa

fregata rakietowa

Typ

Mowj

Historia
Stocznia

Shahid Tamiji w Bandar-e Anzali Iran

Położenie stępki

23 lutego 2007

Wodowanie

17 marca 2013

 Marynarka Wojenna Islamskiej Republiki Iranu
Nazwa

Damavand

Wejście do służby

9 marca 2015

Zatonął

10 stycznia 2018

Los okrętu

nieznany

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

ok. 1500 t

Długość

94,5 m

Szerokość

11,1 m

Zanurzenie

4,3 m

Napęd
2 silniki wysokoprężne o mocy 20 000 KM, 2 śruby
Prędkość

28 węzłów

Zasięg

3650 Mm przy prędkości 18 węzłów

Uzbrojenie
1 armata uniwersalna 76 mm
1 armata plot. 40 mm
2 armaty plot. 20 mm
2 wkm 12,7 mm
4 wyrzutnie pocisków pokr. Ghader(inne języki)
2 wyrzutnie pocisków plot. Mehrab (2 pociski)
Wyrzutnie torpedowe

2×III wt zop 324 mm

Wyposażenie lotnicze
lądowisko śmigłowca
Załoga

125

IRINS Damavand (pers. ‏دماوند‎) – irańska lekka fregata rakietowa z początku XXI wieku typu Mowj (Moudge/Modż). Nosiła numer burtowy 77. Została zbudowana w Iranie, zwodowana w 2013 roku i przyjęta do służby w Marynarce Wojennej Iranu w 2015 roku. Służyła na Morzu Kaspijskim, gdzie zatonęła 10 stycznia 2018 roku.

Wyporność okrętu wynosiła około 1500 ton, a długość 94,5 m. Napędzały go silniki wysokoprężne. Uzbrojenie stanowiły początkowo cztery wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych, wyrzutnie dwóch pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu i działo uniwersalne kalibru 76 mm uzupełnione przez lekką artylerię przeciwlotniczą i torpedy przeciw okrętom podwodnym. Mógł przenosić śmigłowiec.

Budowa

„Damavand” (inna wersja polskiej transkrypcji: „Demawend”) był drugim okrętem serii irańskich lekkich fregat typu Mowj lub Moudge (w polskiej transkrypcji Modż). Ich konstrukcja wywodziła się z budowanych w Wielkiej Brytanii dla Iranu w latach 70. XX wieku fregat eksportowego typu Saam (Alvand), których projekt został zaadaptowany w Iranie na przełomie XX i XXI wieku do budowy własnych jednostek. Na skutek rozciągniętej w czasie budowy, dalsze okręty różniły się znacząco od prototypu i od siebie nawzajem. Należy zaznaczyć jednak, że z uwagi na politykę reżimu w Iranie, liczba ujawnianych informacji o konstrukcji okrętów była ograniczona, a ich poziom szczegółowości był niewielki. W Iranie okręty oficjalnie zaklasyfikowano jako niszczyciele, mimo znacznie mniejszej wielkości i słabszego uzbrojenia od współczesnych okrętów tej klasy, lecz na świecie są powszechnie uważane za fregaty rakietowe (lekkie), a w literaturze bywają nawet określane jako korwety.

Stępkę pod budowę drugiego okrętu typu położono w 2007 roku – według różnych źródeł, 23 lutego lub w dniu wodowania prototypowego „Jamarana” (28 listopada 2007). W odróżnieniu od prototypu, budowano ją w stoczni Shahid Tamiji w Bandar-e Anzali nad Morzem Kaspijskim, z przeznaczeniem dla sił Morza Kaspijskiego. Fakt rozpoczęcia budowy ujawniono jednak oficjalnie dopiero w lutym 2012 roku. Okręt, oznaczony tymczasowo jako „Jamaran-2”, zwodowano uroczyście 17 marca 2013 roku, z udziałem m.in. prezydenta Ahmadineżada. Okręt został ukończony i oddany do służby 9 marca 2015 roku. Według niektórych doniesień miał otrzymać nazwę „Velayat”, ale ostatecznie wszedł do służby pod nazwą „Damavand”, od wulkanu – najwyższego szczytu w Iranie.

Dane taktyczno-techniczne

 Osobny artykuł: Fregaty rakietowe typu Mowj.
Sylwetka „Damavand”

Fregaty typu Mowj miały gładkopokładowy kadłub, z lądowiskiem dla śmigłowca na rufie i wydłużoną nadbudową na śródokręciu. „Damavand” zachował architekturę i sylwetkę prototypu, z klasyczną schodkową konfiguracją nadbudowy i nadbudówki na niej, z pionowymi ścianami, niewysokim masztem kratownicowym i postumentem dla radaru za nim, ale zmieniono rozmieszczenie uzbrojenia i wyposażenie.

Wyporność pełna okrętów typu Mowj wynosiła około 1500 ton. Podawane były też wartości rzędu 1400 ton lub 1372 ton. Długość wynosiła 94,5 m, szerokość 11,1 m, a zanurzenie 4,3 m. Załoga liczyła 125 osób z możliwością zakwaterowania dalszych 21.

Napęd pierwszej pary okrętów stanowiły dwa silniki wysokoprężne o mocy po 10 000 KM, łącznie 20 000 KM, napędzające dwie śruby. Prędkość wynosiła 28 węzłów, a zasięg 3650 mil morskich przy 18 węzłach.

Uzbrojenie

Armata 76 mm na „Damavand”
„Damavand” od rufy i lądowiska śmigłowca
Widok na śródokręcie i radary

Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło automatyczne działo uniwersalne Fajr-27 kalibru 76 mm w wieży na dziobie, będące kopią włoskiego OTO Melara 76 mm. Strzela ono pociskami o masie 6 kg z szybkostrzelnością do 50 strz./min. Donośność sięga 16 km. Uzbrojenie przeciwlotnicze stanowiła armata kalibru 40 mm Fath-40 w odkrytym stanowisku z tyłu nadbudowy. Uzupełniały je dwa działka Oerlikon GAM 20-B01 kalibru 20 mm. Umieszczono je na tym okręcie na nadbudówce przed kominem, a ponadto w skład uzbrojenia wchodziły dwa karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm.

Uzbrojenie rakietowe przeciw okrętom obejmowało cztery kontenerowe wyrzutnie ulepszonych w stosunku do pierwszej jednostki pocisków odrzutowych woda-woda Ghader(inne języki) (pochodna chińskich C802), skierowane po dwie na burtę. Zasięg pocisków wynosi do 200 km, a masa głowicy bojowej 165 kg. W odróżnieniu od prototypu, wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych umieszczone zostały nieco niżej, na nadbudowie, między kominem a działkiem 40 mm.

Przeciwlotnicze uzbrojenie rakietowe fregat typu Mowj stanowiły dwie wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu Mehrab, skopiowanych z amerykańskich SM-1MR Standard, umieszczone w poziomych kontenerach z unoszonymi pokrywami, w kierunku przeciwległych burt. Zasięg pocisków szacowany był na 38 km. W stosunku do prototypu zmieniono lokalizację wyrzutni, instalując je na nadbudowie przed pomostem dowodzenia. Zrezygnowano też z pocisków zapasowych, pozostawiając tylko dwa pociski.

Do zwalczania okrętów podwodnych służyły dwie potrójne wyrzutnie lekkich torped przeciw okrętom podwodnym kalibru 324 mm, w wnękach nadbudowy w części rufowej. Na okręcie mógł bazować uniwersalny śmigłowiec typu Agusta-Bell AB 212, ale bez możliwości hangarowania. Mógł on przenosić torpedy przeciw okrętom podwodnym lub pociski rakietowe AS.12(inne języki).

Wyposażenie

Wyposażenie radioelektroniczne, ulepszone w stosunku do prototypu, stanowił przede wszystkim irański radar trójwspółrzędny Asr(inne języki) z płaską anteną fazowaną. Ponadto zastosowano na szczycie masztu radar kierowania ogniem, w jajowatej osłonie, uważany za holenderski Signaal WM28 lub WM25 lub analogiczny irański. Ponadto okręt był wyposażony w radar artyleryjski Contraves Sea Hunter na dachu mostka. Okręt miał sonar z anteną podkilową, ale nie są znane szczegóły.

Służba

Ceremonia przyjęcia do służby, 9 marca 2015
„Damavand” w 2017

IRINS „Damavand” został uroczyście wcielony do służby w Marynarce Wojennej Islamskiej Republiki Iranu 9 marca 2015 roku. Otrzymał numer burtowy 77. Operował na Morzu Kaspijskim, jako okręt flagowy irańskiej Floty Północnej. Stał się największym okrętem irańskim na tym akwenie.

18 października 2015 roku „Damavand” z okrętami rakietowymi „Joshan” i „Peykan” wypłynęły na 12-dniowy rejs w celu złożenia wizyty w Astrachaniu w Rosji i ćwiczeń z marynarką rosyjską, lecz planowana wizyta w drodze powrotnej w Baku została odwołana. 19 października 2016 roku natomiast „Damavand” z okrętem rakietowym „Joshan” złożyły trzydniową wizytę w Baku – pierwszą wizytę irańskich okrętów w Azerbejdżanie.

10 stycznia 2018 roku podczas sztormu w rejonie Bandar-e Anzali okręt został wyrzucony na skalisty falochron i zniszczony. Do wypadku przyczyniły się błędy nawigacyjne, a zginęło w jego trakcie dwóch członków załogi. Z fotografii wynika, że okręt został przełamany w części rufowej. Kadłub następnie pozostawał półzatopiony przez ok. sześć miesięcy.

Dowódca marynarki Iranu deklarował 5 sierpnia 2019 roku, że okręt został odbudowany. Również irańskie media twierdziły, że został podniesiony i wszedł do służby. Brak jest jednak obiektywnego potwierdzenia tego faktu. Literatura zagraniczna wiąże natomiast deklaracje o odbudowie okrętu z budową w Bandar-e Anzali w 2018 roku nowej jednostki według ulepszonego projektu, która początkowo nosiła nazwę „Damavand” i numer burtowy 77, ale ostatecznie została przemianowana na „Deylaman” (numer 78). Prawdopodobnie część wyposażenia z „Damavanda” została wykorzystana przy budowie nowych konstrukcji.

Uwagi

  1. ↑ Według Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385, stępkę położono w bliżej nieokreślonej dacie w 2009 roku, ale według irańskiego doradcy ministra obrony budowa trwała 8 lat, co odpowiada położeniu stępki w 2007 roku (Damavand-2 destroyer to join Iran’s naval fleet soon: Reports.).
  2. ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385 podaje mylnie wodowanie 15 marca tego roku, sprzecznie z Grotnik 2024 ↓, s. 78 i doniesieniami prasowymi.
  3. ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385 podaje jedno działko 20 mm.
  4. ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385 podaje jako uzbrojenie cztery pociski, ale zdjęcia Grotnik 2024 ↓, s. 77-78 i artykuł o fregacie „Dena” ''Get familiar with Iran's newest destroyer, Dena'' [online] [zarchiwizowane z adresu 2022-01-29]. wyraźnie potwierdzają dwie wyrzutnie bez pocisków zapasowych.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385.
  2. ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 76, 78.
  3. 1 2 Grotnik 2024 ↓, s. 76–77.
  4. 1 2 3 Charuk 2024 ↓.
  5. ↑ H.I. Sutton: 10-Times-Navies-Have-Deliberately-Misdescribed-Warships. Covert Shores, 20 marca 2021. (ang.).
  6. 1 2 3 The new Iranian frigate Deylaman in the Caspian Sea. VPK News, 30 listopada 2023. (ang.).
  7. 1 2 Grotnik 2024 ↓, s. 77–78.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Grotnik 2024 ↓, s. 78.
  9. ↑ Iran rozpoczyna budowę niszczyciela Jamaran 2 [online], Wojennoje Obzorienije, 13 lutego 2012.
  10. 1 2 Nasser Karimi, Iran launches destroyer, a made-in-Iran guided-missile ship [online], The Christian Science Monitor, 18 marca 2013 (ang.).
  11. ↑ Iranian Navy Damavand-2 destroyer to be armed with hypersonic missiles [online], armyrecognition.com, 3 lipca 2023 (ang.).
  12. 1 2 Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385 (rysunki) i Charuk 2024 ↓
  13. ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 387.
  14. ↑ Emad Askarieh, Damavand destroyer joins Iran naval fleet [online], Iran Front Page, 10 marca 2015 (ang.).
  15. ↑ Joshua Kucera, Without Explanation, Iranian Navy Skips Baku Visit [online], eurasianet.org, 31 października 2015 (ang.).
  16. ↑ Iran warships dock at Azerbaijani cost [online], APA.az, 19 października 2016 (ang.).
  17. 1 2 David Axe, Did Iran Secretly Build a New Warship? [online], The National Interest, 10 grudnia 2019 (ang.).
  18. 1 2 Grotnik 2024 ↓, s. 80.
  19. ↑ Damavand-2 destroyer to join Iran’s naval fleet soon: Reports [online], Press TV, 2 lipca 2023 (ang.).
  20. ↑ Marcin Chała, Nowa irańska korweta w służbie [online], ZBiAM, 5 grudnia 2023.

Bibliografia