IRINS Deylaman

Deylaman
Ilustracja
Klasa

fregata rakietowa

Typ

Mowj

Historia
Stocznia

Shahid Tamiji w Bandar-e Anzali Iran

Położenie stępki

2017(?)

Wodowanie

2019

 Marynarka Wojenna Islamskiej Republiki Iranu
Nazwa

Deylaman

Wejście do służby

27 listopada 2023

Los okrętu

prawdopodobnie zatopiony 18/19 marca 2026

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

ok. 1500 t

Długość

95 m

Szerokość

11,1 m

Zanurzenie

3,25 m

Napęd
4 silniki wysokoprężne o mocy 20 000 KM, 2 śruby
Prędkość

28 węzłów

Zasięg

3650 Mm przy 18 węzłów

Uzbrojenie
1 armata uniwersalna 76 mm
1 armata plot. 30 mm
2 armaty plot. 23 mm
2 km 12,7 mm
8 wyrzutnii pocisków pokr. Ghadir(inne języki)
8 wyrzutni pocisków plot. Nawab (przewidywane)
2×III wt zop 324 mm
Wyposażenie lotnicze
lądowisko śmigłowca
Załoga

125

IRINS Deylaman (pers. ‏دیلمان‎) – irańska lekka fregata rakietowa z początku XXI wieku typu Mowj (Moudge/Modż). Nosi numer burtowy: 78. Zbudowana w Iranie, przyjęta do służby w Marynarce Wojennej Iranu w 2023 roku. Służyła na Morzu Kaspijskim. Prawdopodobnie zatopiona przez izraelskie lotnictwo 18/19 marca 2026 roku.

Wyporność okrętu wynosiła około 1500 ton, a długość 95 m. Napędzały go silniki wysokoprężne. Uzbrojenie stanowiło osiem wyrzutni pocisków przeciwokrętowych i działo uniwersalne kalibru 76 mm uzupełnione przez lekką artylerię przeciwlotniczą i torpedy przeciw okrętom podwodnym. Mógł przenosić śmigłowiec.

Budowa

„Deylaman” był piątym okrętem serii irańskich lekkich fregat typu Mowj lub Moudge (w polskiej transkrypcji Modż). Ich konstrukcja wywodziła się z budowanych w Wielkiej Brytanii dla Iranu w latach 70. XX wieku fregat eksportowego typu Saam (Alvand), których projekt został zaadaptowany w Iranie na przełomie XX i XXI wieku do budowy własnych jednostek. Na skutek rozciągniętej w czasie budowy, dalsze okręty różniły się znacząco od prototypu i od siebie nawzajem. Należy zaznaczyć jednak, że z uwagi na politykę władz Iranu, liczba ujawnianych informacji o okrętach i ich konstrukcji była ograniczona, a ich poziom szczegółowości był niewielki. W Iranie okręty oficjalnie zaklasyfikowano jako niszczyciele, mimo znacznie mniejszej wielkości i słabszego uzbrojenia od współczesnych okrętów tej klasy, lecz na świecie są powszechnie uważane za fregaty (lekkie fregaty), a w literaturze bywają nawet określane jako korwety.

Fregata „Deylaman” budowana była w stoczni Shahid Tamiji w Bandar-e Anzali nad Morzem Kaspijskim, z przeznaczeniem do służby na tym morzu. Stępkę pod jej budowę położono według części publikacji już w 2017 roku. W międzyczasie, 10 stycznia 2018 roku zatonęła na Morzu Kaspijskim fregata „Damavand”, która według zapewnień marynarki irańskiej z 2019 roku została odbudowana, i w literaturze uważano, że budowa nowej fregaty miała stwarzać pozory odbudowy „Damavanda”. Nowy okręt nosił tymczasową nazwę: „Damavand-2”. Budowa została zarejestrowana przez zachodnie satelity w październiku 2018 roku. Sekcje kadłuba budowane były w hali i do grudnia 2018 roku zostały umieszczone w doku do montażu. Według doradcy ministra obrony Iranu, budowa kadłuba zajęła tylko 11 miesięcy, co było znacznym postępem w stosunku do wcześniejszych jednostek. Nowy okręt wodowany został w lipcu–sierpniu 2019 roku. Otrzymał w trakcie budowy wymalowany ten sam numer burtowy, co poprzednik: 77. Ostatecznie jednak po rozpoczęciu prób morskich w październiku 2023 roku został nazwany „Deylaman” i otrzymał numer burtowy 78. Okręt został oddany do służby 27 listopada 2023 roku. Nazwa pochodziła od górskiego regionu Dailam(inne języki) w Iranie.

Opis

Skrócony opis konstrukcji

 Osobny artykuł: Fregaty rakietowe typu Mowj.
Widok z profilu
Widok od rufy. Na pokładówce pod armatą przeciwlotniczą 30 mm podana nazwa „Deylaman” w oficjalnej transkrypcji angielskiej

Fregaty typu Mowj mają kadłub gładkopokładowy, z lądowiskiem dla śmigłowca na rufie i wydłużoną nadbudową na śródokręciu. W przypadku „Deylamana” jednak unowocześniono architekturę okrętu, rozwijając dalej projekt fregaty „Sahand”, wdrażającej w pewnym zakresie wymogi trudnowykrywalności (technologii stealth). Podobnie jak „Sahand”, otrzymał nadbudowę z lekko nachylonymi ścianami, łączącymi się z burtami, jednakże ścięto też jej narożniki z przodu i zastosowano poszerzony przeszklony pomost nawigacyjny z wystającymi skrzydłami, również ze ściętymi narożnikami. Pojedynczy komin zastąpiono dwoma kanciastymi po bokach nadbudowy, zlicowanymi z jej ścianami. Zabiegi w celu utrudnienia wykrywalności są jednak tylko częściowe, gdyż zachowano m.in. wyposażenie pokładowe. Istotną różnicę w stosunku do poprzednich okrętów stanowi masywny obudowany maszt o cechach stealth, z płaszczyznami nachylonymi pod różnymi kątami i czterema ścianowymi antenami radaru.

Wyporność pełna okrętu wynosiła około 1500 ton. Wobec braku oficjalnych informacji dane są przybliżone. Długość wynosiła ok. 95 m, szerokość 11,1 m, a zanurzenie 3,25 m. Według innych źródeł, zanurzenie okrętów tego typu wynosiło 4,3 m.

Załoga pierwszych okrętów typu liczyła 125 osób z możliwością zakwaterowania dalszych 21.

Napęd „Deylamana” stanowiły cztery silniki wysokoprężne o mocy po 5030 KM (3700 kW), łącznie 20 122 KM. Napędzały one przez przekładnie redukcyjne dwie śruby. Prędkość maksymalna była podawana na 26 węzłów (według innych źródeł, ok. 29 w). Zasięg wcześniejszych okrętów był oceniany na 3650 mil morskich przy 18 węzłach.

Uzbrojenie

Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło automatyczne działo uniwersalne Fajr-27 kalibru 76 mm w wieży na dziobie, będące kopią włoskiego OTO Melara 76 mm. Strzela ono pociskami o masie 6 kg z szybkostrzelnością do 50 strz./min. Donośność sięga 16 km. Uzbrojenie przeciwlotnicze w odróżnieniu od pierwszych okrętów stanowił zestaw obrony bezpośredniej Kamand z armatą wielolufową kalibru 30 mm (kopia radzieckiej rotacyjnej armaty AK-630M w innej, kanciastej wieży o cechach stealth). Został on umieszczony na wysokiej pokładówce, mieszczącej między innymi magazyn amunicji, na końcu nadbudowy. Uzupełniały je dwa pojedyncze działka kalibru 23 mm po bokach pokładówki na rufowej części nadbudowy, niestabilizowane i obsługiwane ręcznie. Okręt ponadto miał dwa karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm (po bokach masztu).

Uzbrojenie rakietowe przeciw okrętom, ulepszone w stosunku do wcześniejszych jednostek, obejmowało osiem kontenerowych wyrzutni nowszych pocisków odrzutowych woda-woda Ghadir(inne języki) (pochodna chińskich C802). Zasięg pocisków podawany jest jako 300 km, a masa głowicy bojowej wynosi 165 kg. Tak jak na seryjnych okrętach, wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych umieszczone zostały na nadbudowie między parą kominów a działkiem przeciwlotniczym. Przeciwlotnicze uzbrojenie rakietowe miały stanowić również nowsze pociski rakietowe Nawab (morska wersja systemu Zoubin), o zasięgu szacowanym na 20–30 km. Zostały one zastosowane już na zmodernizowanej w 2022 roku fregacie „Sahand” w postaci ośmiu kontenerów startowych ułożonych poziomo przed nadbudówką i podnoszonych do pozycji pionowej do startu. W chwili wejścia do służby „Deylaman” jednak nie posiadał jeszcze pocisków przeciwlotniczych. Nie widać ich też było na fotografii z ćwiczeń z listopada 2024 roku.

Do zwalczania okrętów podwodnych służyły dwie potrójne wyrzutnie lekkich torped przeciw okrętom podwodnym kalibru 324 mm, we wnękach nadbudowy w części rufowej. Na okręcie mógł bazować uniwersalny śmigłowiec typu Agusta-Bell AB 212, ale bez możliwości hangarowania. Mógł on przenosić torpedy przeciw okrętom podwodnym lub pociski rakietowe AS.12(inne języki). Według literatury, lądowisko zostało powiększone i na okręcie mógł bazować także większy śmigłowiec Sikorsky SH-3 Sea King. Okręt przenosił także drony różnych typów, w szczególności drony uderzeniowe Shahin-1 (Saniar), których miał zabierać 12 (w dwóch wyrzutniach po 6 kontenerów), oraz czterowirnikowce rozpoznawcze Chamrosh-4.

Wyposażenie

Wyposażenie radioelektroniczne uległo zasadniczej zmianie w stosunku do poprzednich okrętów. Stanowi je przede wszystkim irański uniwersalny radar Cheshm Oghab (Orle Oko) z czterema ścianowymi płaskimi antenami z aktywnym szykiem fazowanym (AESA), zamocowanymi dookólnie na maszcie. Pracuje on w paśmie E/F. Według oficjalnych informacji ma zasięg wykrywania celów powietrznych do odległości ok. 200 km i wysokości 30 km (dla SPO 4 m²) i może śledzić ponad 100 celów . Okręt ma ponadto dwa komercyjne radary nawigacyjne Simrad Halo-6. Szczegóły dotyczące sonaru nie są znane.

Okręt ma system walki elektronicznej ESM Mersab z walcowatą anteną na szczycie masztu, oraz pasywne wyrzutnie pocisków zakłócających głowice radiolokacyjne Joshan.

Służba

„Deylaman” tuż przed wcieleniem do służby, w listopadzie 2023

IRINS „Deylaman” został uroczyście wcielony do służby w Marynarki Wojennej Islamskiej Republiki Iranu 27 listopada 2023 roku. Otrzymał numer burtowy: 78. Operował na Morzu Kaspijskim, w irańskiej Flocie Północnej (4. Okręg Morski).

Na początku listopada 2024 roku okręt uczestniczył w dwudniowych ćwiczeniach AZIREX-2024 z dwoma okrętami marynarki Azerbejdżanu.

Według doniesień izraelskich, „Deylaman” miał zostać zatopiony przez izraelskie lotnictwo podczas agresji na Iran w nocy 18/19 marca 2026 roku.

Uwagi

  1. ↑ Informacje o nazwie „Damavand-2” nie muszą świadczyć o zamiarze zmylenia, jak uważa literatura zagraniczna, biorąc pod uwagę, że inne okręty też otrzymywały tymczasowe nazwy poprzedników z numerami (jak „Jamaran-2”).
  2. ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 81-82 podaje niepewną informację, że siłownia napędzała cztery śruby.

Przypisy

  1. ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 76, 80.
  2. 1 2 3 4 5 6 Charuk 2024 ↓.
  3. 1 2 3 Grotnik 2024 ↓, s. 78-80.
  4. 1 2 Damavand-2 destroyer to join Iran’s naval fleet soon: Reports [online], Press TV, 2 lipca 2023 (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 Marcin Chała, Nowa irańska korweta w służbie [online], ZBiAM, 5 grudnia 2023.
  6. 1 2 David Axe, Did Iran Secretly Build a New Warship? [online], The National Interest, 10 grudnia 2019 (ang.).
  7. 1 2 Iran’s New Destroyer Goes in Service in Caspian Sea. Tasmin News Agency, 27 listopada 2023. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
  8. 1 2 The new Iranian frigate Deylaman in the Caspian Sea. VPK News, 30 listopada 2023. (ang.).
  9. ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385 (rysunki) i Charuk 2024 ↓
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Grotnik 2024 ↓, s. 80-81.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 Grotnik 2024 ↓, s. 82.
  12. 1 2 3 4 5 6 Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Grotnik 2024 ↓, s. 81-82.
  14. 1 2 AZIREX-2024 joint tactical exercise held. mod.gov.az, 4 listopada 2024. (ang.).
  15. ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 387.
  16. ↑ Iran launches joint military drill in country's northwest with Azerbaijan. The Arab Weekly, 5 listopada 2024. (ang.).
  17. ↑ Elisha Ben Kimon, Ships become balls of fire: IDF releases first footage of strike on Iranian Navy in Caspian Sea [online], ynetnews.com, 19 marca 2026 (ang.).

Bibliografia