Klemens V

Klemens V
Clemens Quintus
Bertrand de Got
Papież
Biskup Rzymu
Ilustracja
Herb duchownego
Kraj działania

Państwo Kościelne

Data i miejsce urodzenia

ok. 1260
Villandraut

Data i miejsce śmierci

20 kwietnia 1314
Roquemaure

Papież
Okres sprawowania

1305–1314

Arcybiskup Bordeaux
Okres sprawowania

1299–1305

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Pontyfikat

5 czerwca 1305

Klemens V (łac. Clemens V, właśc. Bertrand de Got; ur. ok. 1260 w Villandraut, zm. 20 kwietnia 1314 w Roquemaure) – papież w okresie od 5 czerwca 1305 do 20 kwietnia 1314. Współcześni określali go mianem „frankofila”.

Życiorys

Młodość

Urodził się w Villandraut jako syn rycerza Arnolda Garsiasa de Got. W młodości studiował prawo kanoniczne i świeckie w Bolonii i Orleanie. Był kanonikiem-zakrystianinem w Bordeaux, wikariuszem generalnym arcybiskupa Lyonu, biskupem Comminges (1295) i arcybiskupem Bordeaux (1299). Jego starszy brat Bérard de Got został mianowany arcybiskupem Lyonu przez Bonifacego VIII.

Po śmierci Benedykta XI kardynałowie zebrani w Perugii podzielili się na frakcje profrancuską i antyfrancuską. W konklawe nie brali jednak udziału kardynałowie z rodu Colonna. Po 11 miesiącach kardynałowie wybrali Bertranda de Got, niebędącego członkiem kolegium, który był popierany przez frakcję profrancuską (zdobył równe 2/3 głosów). Przyjął imię Klemensa V, a uroczystości koronacyjne odbyły się 15 listopada 1305 w Lyonie.

Pontyfikat

Początkowo rezydował w Bordeaux oraz w Poitiers, ostatecznie osiadł w Awinionie, czym zapoczątkował tzw. niewolę awiniońską. Było to spowodowane całkowitą zależnością papieża od króla francuskiego Filipa IV Pięknego. Ponadto papież był niezdecydowany i chory na nowotwór narządów wewnętrznych, co powodowało wycofywanie się z życia publicznego. Już rok po objęciu Stolicy Piotrowej Klemens mianował 10 nowych kardynałów, z czego dziewięciu z nich było Francuzami (i jeden Anglik). Przez pierwsze 6 lat pontyfikatu Filip naciskał na Klemensa, by dokonał pośmiertnego sądu nad Bonifacym VIII, do czego doszło w lutym 1309 roku. Wprawdzie w 1311 roku postępowanie zostało umorzone, jednak w zamian za to papież był zmuszony do rehabilitacji kardynałów Pietro i Giacomo Colonnów i wypłacenia rekompensaty całej rodzinie, a ponadto zawieszenia postanowień Bonifacego szkodliwych dla Francji i przebaczenia Wilhelmowi Nogaretowi. 5 maja 1313 r. dokonał kanonizacji Celestyna V jako wyznawcy, który zmarł uwięziony.

Francuski król naciskał także na papieża w kwestii templariuszy – pożądając ich bogactw, nakazał aresztować wszystkich członków zakonu, a sam zakon rozwiązać na soborze w Vienne (październik 1311 – maj 1312). Niezależne śledztwo przeprowadzone przez Klemensa V doprowadziło ostatecznie do uniewinnienia templariuszy i oczyszczenia ich z zarzutu herezji. W wyniku nacisków Filipa Pięknego wyrok został jednak utajniony (Pergamin z Chinon odnaleziono dopiero w 2001 roku). Na soborze zakon templariuszy został rozwiązany na mocy zarządzenia administracyjnego papieża (22 marca 1313).

W sprawach międzynarodowych Klemens doprowadził do zakończenia sporu na Węgrzech, gdzie poparł Karola Roberta jako kandydata na króla. W 1306 roku ekskomunikował także króla Szkocji – Roberta I – za zamordowanie rywala Johna Comyna.

Śmierć i pochówek

Grób Klemensa V w kolegiacie gotyckiej w Uzeste

Zmarł w Roquemaure w pobliżu Carpentras, w drodze do Gaskonii. Trzynastowieczny kronikarz, Jean de Saint-Victor, podaje, że Gaskończycy i ludzie z jego otoczenia na cały dzień pozostawili nagie zwłoki bez pochówku i zajęli się grabieżą papieskich dóbr. Wreszcie ciało przewieziono do Uzeste, miejsca ostatecznego pochówku, które papież wskazał w testamencie z 9 kwietnia 1314 r. Jednak nawet wówczas doczesne szczątki Klemensa nie zaznały spokoju. Według niektórych kronikarzy w miejscu pogrzebu wybuchł pożar, a ponieważ zwłoki pozostawiono bez opieki, ogień pochłonął połowę ciała zanim zdołano go ugasić: „Mówi się również, że w nocy, kiedy umarł, był tak opuszczony przez wszystkich, że część jego ciała została spalona przez ogień świec, które na niego spadły”.

Dokonania

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 296-299. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 107-108. ISBN 83-7006-437-X.
  3. ↑ Sophia Menache, The Failure of John XXII's Policy toward France and England: Reasons and Outcomes, 1316–1334., „Church History”, 55 (4), grudzień 1986, s. 424.
  4. ↑ Maurice Druon: Król z żelaza. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1991, s. 273. ISBN 83-08-02445-9.
  5. ↑ Adriano Forgione: Templariusze: płomień niewinności.
  6. ↑ Jean de Saint-Victor, Prima Vita, s. 23.
  7. ↑ Niektórzy badacze uważają jednak, że pozostawienie nagiego ciała stanowiło część rzymskiego rytuału symbolizującego trywialność życia doczesnego. Zob. R. Elze, „Sic transit gloria mundi”, s. 23-41
  8. ↑ L. Guérard, La succession de Clément V, s. 9.
  9. ↑ Chronicon fratris Francisci Pipini, col.751.

Bibliografia

Linki zewnętrzne