Lasse Kjus (ur. 14 stycznia 1971 w Oslo) – norweski narciarz alpejski, pięciokrotny medalista olimpijski, wielokrotny medalista mistrzostw świata seniorów i juniorów oraz dwukrotny zdobywca Pucharu Świata.
Treningi narciarskie Lasse Kjus rozpoczął w wieku 7 lat, a jego pierwszym trenerem był Finn Aamodt, ojciec jego przyjaciela, również alpejczyka, Kjetila André Aamodta. Po raz pierwszy na arenie międzynarodowej pojawił się w 1988 roku, podczas mistrzostw świata juniorów w Madonna di Campiglio. Zajął tam szóste miejsce w supergigancie i dziewiąte miejsce w biegu zjazdowym. Na rozgrywanych rok później mistrzostwach świata juniorów w Aleyska jego najlepszym wynikiem było dziewiąte miejsce w zjeździe. Największe sukcesy w tej kategorii wiekowej osiągnął jednak na mistrzostwach świata juniorów w Zinal w 1990 roku, gdzie zdobywał medale we wszystkich konkurencjach. Norweg był tam najlepszy w gigancie, drugi w zjeździe i kombinacji oraz trzeci w slalomie i supergigancie.
W międzyczasie zadebiutował w zawodach Pucharu Świata, startując w slalomie 12 stycznia 1990 roku w Schladming, jednak nie zdobył punktów. Pierwsze pucharowe punkty wywalczył dwa dni później w tej samej miejscowości, zajmując siódme miejsce w gigancie. W sezonie 1989/1990 punktował jeszcze dwukrotnie, jednak pasował się poza czołową dziesiątką. W efekcie zajął 68. miejsce w klasyfikacji generalnej. Sezon 1990/1991 zaczął od wywalczenia pierwszego pucharowego podium w karierze, zajmując 9 sierpnia 1990 roku w Mt. Hutt drugie miejsce w gigancie. W zawodach tych przegrał tylko ze Szwedem Fredrikiem Nybergriem. W kolejnych startach jeszcze ośmiokrotnie plasował się w najlepszej dziesiątce, w tym 13 stycznia 1991 roku w Kitzbühel zajął drugie miejsce w kombinacji. W klasyfikacji generalnej zajął dziewiąte miejsce, a w klasyfikacji kombinacji był drugi za Markiem Girardellim z Luksemburga. Na przełomie stycznia i lutego 1991 roku wystąpił na mistrzostwach świata w Saalbach-Hinterglemm, zajmując między innymi dziesiąte miejsce w slalomie.
Jeszcze w 1991 roku Kjus odniósł kontuzję na treningu, podczas którego naderwał mięsień naramienny i uszkodził nerw pachowy. By odzyskać sprawność lewego ramienia trenował inne mięśnie i do rywalizacji sportowej powrócił pod koniec stycznia 1992 roku. Kilkukrotnie wystąpił w zawodach Pucharu Świata w sezonie 1991/1992, najlepszy wynik uzyskując 22 marca 1992 roku w Crans-Montana, gdzie był piąty w slalomie. W klasyfikacji generalnej zajął 60. miejsce. Znalazł się w kadrze Norwegii na igrzyska olimpijskie w Albertville w lutym 1992 roku, gdzie wystąpił tylko w gigancie, jednak nie ukończył rywalizacji. Na podium zawodów pucharowych wrócił 20 grudnia 1992 roku w Kranjskiej Gorze, gdzie był drugi w gigancie. W tym samym sezonie na podium stanął jeszcze jeden raz: 19 stycznia 1993 roku w Veysonnaz, gdzie w gigancie był trzeci. Ostatecznie w klasyfikacji generalnej był dwunasty, a w klasyfikacji giganta zajął czwarte miejsce. Brał także udział w mistrzostwach świata w Morioce w 1993 roku, gdzie zdobył swój pierwszy medal w rywalizacji seniorów. W kombinacji okazał się najlepszy, wyprzedzając bezpośrednio Aamodta i Girardellego. Po zjeździe Kjus zajmował dopiero dwunaste miejsce, jednak w slalomie do kombinacji uzyskał trzeci czas, co wystarczyło do zwycięstwa, o 7,87 punktu przed Aamodtem. Na tych samych mistrzostwach był także dwunasty w slalomie i szesnasty w gigancie.
Najważniejszym punktem sezonu 1993/1994 były igrzyska olimpijskie w Lillehammer. Kjus osiągnął tam jeden z największych sukcesów w karierze, sięgając po złoty medal w kombinacji. Tym razem prowadził już po zjeździe, a w slalomie uzyskał siódmy wynik, co dało mu zwycięstwo o ponad sekundę nad Aamodtem i o ponad półtorej sekundy nad kolejnym Norwegiem, Haraldem Christianem Strandem Nilsenem. Był to trzeci przypadek w historii igrzysk, gdy reprezentacji jednego kraju zajęli całe podium w konkurencji narciarstwa alpejskiego (najpierw dokonali tego Austriacy w gigancie na ZIO 1956, a następnie Austriaczki w zjeździe na ZIO 1964). Na igrzyskach przed własną publicznością wystąpił także w czterech pozostałych konkurencjach, najlepszy wynik uzyskując w gigancie, który ukończył na siódmej pozycji. W zawodach pucharowych ośmiokrotnie zajmował miejsca w czołowej dziesiątce, w tym trzykrotnie stając na podium: 16 stycznia 1994 roku w Kitzbühel odniósł swoje pierwsze zwycięstwo, wygrywając kombinację, dwa tygodnie później w Chamonix był drugi w tej samej konkurencji, a 17 marca 1994 roku w Vail był drugi w supergigancie. Pozwoliło mu to zająć siódme miejsce w klasyfikacji generalnej, a w klasyfikacji kombinacji sięgnąć po pierwszą w karierze Małą Kryształową Kulę. Podobne wyniki osiągnął w kolejnym sezonie, który ukończył na szóstej pozycji. Na podium stawał: 22 stycznia w Wengen, gdzie był drugi w kombinacji, 25 lutego w Whistler, zajmując drugie miejsce w zjeździe oraz 15 marca 1995 roku w Bormio, gdzie zjazd ukończył na trzecim miejscu. W klasyfikacji zjazdu i giganta był dziewiąty, a w klasyfikacji kombinacji zajął trzecie miejsce za Girardellim i Strandem Nilsenem.
Sezon 1995/1996 przyniósł mu pierwsze w karierze zwycięstwo w klasyfikacji generalnej. Kjus aż dziesięć razy stawał na podium, odnosząc przy tym cztery zwycięstwa: 2 grudnia w Vail w supergigancie, 22 grudnia w Kranjskiej Gorze wygrał giganta, a tydzień później w Bormio oraz 6 marca 1996 roku w Kvitfjell był najlepszy w zjeździe. Oprócz zwycięstwa w klasyfikacji końcowej zajął także trzecie miejsce w klasyfikacjach giganta i supergiganta. W pierwszym przypadku wyprzedzili go tylko dwaj reprezentanci Szwajcarii: Michael von Grünigen i Urs Kälin, a w drugim uległ swemu rodakowi Atle Skårdalowi i Hansowi Knaußowi z Austrii. W lutym 1996 roku startował na mistrzostwach świata w Sierra Nevada, gdzie wywalczył srebrny medal w kombinacji. Po zjeździe do kombinacji Kjus prowadził, jednak uzyskany w slalomie dziewiąty wynik sprawił, że ostatecznie zajął drugie miejsce o 0,25 sekundy za Girardellim, a o 0,73 s przed Austriakiem Güntherem Maderem. Na tych samych mistrzostwach był też czwarty w zjedzie i gigancie, walkę o podium przegrywając odpowiednio z Francuzem Lukiem Alphandem o 0,19 s i z Michaelem von Grünigenem o 0,06 s.
Sezony 1996/1997 i 1997/1998 kończył poza czołową dziesiątką klasyfikacji generalnej. Łącznie ośmiokrotnie stawał na podium, odnosząc dwa zwycięstwa: 26 stycznia 1997 roku w Kitzbühel wygrał kombinację, a 2 marca 1997 roku w Kvitfjell był najlepszy w zjeździe. Pozwoliło mu to zająć drugie miejsce w klasyfikacji kombinacji sezonu 19967/97, w której lepszy był tylko Kjetil André Aamodt. W tym czasie Kjus przeciągle chorował. Po wizycie u lekarza okazało się, iż Norweg miał wrodzoną wadę przegrody nosowej, która wymagała operacji. Wystąpił jednak na mistrzostwach świata w Sestriere w 1997 roku, z których wrócił z trzema medalami. W gigancie, supergigancie i zjeździe zajmował tam drugie miejsce, za każdym razem za innym rywalem. Był jedynym narciarzem, który zdobył na tej imprezie trzy medale. Najbliżej zwycięstwa był w zjeździe, w którym do Bruno Kernena ze Szwajcarii stracił zaledwie 0,07 sekundy. Norweg brał także udział w rozgrywanych rok później igrzyskach olimpijskich w Nagano, rozpoczynając starty od zdobycia srebrnego medalu w zjeździe. W zawodach tych rozdzielił na podium Francuza Jean-Luca Crétiera i Austriaka Hannesa Trinkla. Tego samego dnia wystąpił w kombinacji, zdobywając kolejny srebrny medal. Został tym samym pierwszym w historii alpejczykiem, który zdobył dwa medale olimpijskie jednego dnia. Norweg uzyskał drugi wynik i w zjeździe i w slalomie do kombinacji, plasując się ostatecznie między Austriakami Mario Reiterem i Christianem Mayerem. Na tych samych igrzyskach był też ósmy w gigancie i dziewiąty w supergigancie.
Drugą w karierze i zarazem ostatnią Kryształową Kulę zdobył w sezonie 1998/1999. Jedenaście razy stawał na podium zawodów PŚ, odnosząc jednocześnie sześć zwycięstw: 12 grudnia w Val d’Isère, 18 grudnia w Val Gardena, 16 stycznia w Wengen, 22 stycznia w Kitzbühel i 10 marca 1999 roku w Sierra Nevada był najlepszy w zjeździe, a 17 stycznia w Wengen zwyciężył również w kombinacji. Oprócz zwycięstwa w klasyfikacji generalnej wygrał również klasyfikacje zjazdu i kombinacji, a w klasyfikacji supergiganta był siódmy. W lutym 1999 roku wystąpił na mistrzostwach świata w Vail. Kjus wygrał tam rywalizację w gigancie i supergigancie, a w slalomie, zjeździe i kombinacji zajmował drugie miejsce. Został tym samym pierwszym alpejczykiem w historii, który zdobył medale we wszystkich pięciu konkurencjach podczas tych samych mistrzostw świata. Większość sezonu 1999/2000 jednak stracił, zmagając się z problemami z oddychaniem. Wystąpił w zaledwie kilku zawodach Pucharu Świata, najlepszy wynik osiągając 28 listopada 1999 roku w Vail, gdzie był trzeci w supergigancie. W klasyfikacji generalnej zajął 53. miejsce.
Do pełni formy wrócił w sezonie 2000/2001, który ukończył na trzecim miejscu. W klasyfikacji generalnej wyprzedzili go jedynie Austriacy Hermann Maier i Stephan Eberharter. Sześciokrotnie stawał na podium, przy czym 21 stycznia 2001 roku w Kitzbühel był najlepszy w kombinacji. Był też drugi w gigancie 17 listopada w Park City, supergigancie 26 listopada w Lake Louise i zjeździe 2 grudnia w Vail oraz trzeci w zjeździe 25 listopada w Lake Louise i 2 marca w Kvitfjell. Dało mu to zwycięstwo w klasyfikacji kombinacji i piąte miejsce w zjeździe. Mistrzostwa świata w Sankt Anton w 2001 roku były pierwszą imprezą międzynarodową od jedenastu lat, z której wrócił bez medalu. Najlepszy wynik osiągnął tam w supergigancie, który ukończył na czwartej pozycji. W walce o brązowy medal lepszy o 0,04 sekundy okazał się Hermann Maier. Na rozgrywanych rok później igrzyskach olimpijskich w Salt Lake City na podium stanął już w pierwszym starcie. W biegu zjazdowym zajął drugie miejsce, rozdzielając Austriaków: Fritza Strobla i Stephana Eberhartera. Na tych samych igrzyskach wywalczył także brązowy medal w gigancie, plasując się za Eberharterem i Bode Millerem z USA. W zawodach pucharowych prezentował się nieco słabiej niż rok wcześniej; w klasyfikacji generalnej sezonu 2001/2002 był szósty. Był też drugi za Aamodtem w klasyfikacji kombinacji. Na podium stawał trzy razy, jednak nie odniósł zwycięstwa.
Ostatni medal w karierze Kjus wywalczył podczas mistrzostw świata w Sankt Moritz w 2003 roku, gdzie zdobył srebro w kombinacji. Po zjeździe Norweg znajdował się na prowadzeniu, jednak w slalomie do kombinacji uzyskał dopiero czternasty rezultat, co pozwoliło sięgnąć po zwycięstwo Bode Millerowi. Amerykanin okazał się lepszy o zaledwie 0,07 sekundy. Na tych samych mistrzostwach Kjus był też między innymi dziewiąty w supergigancie. W zawodach PŚ spisywał się jednak słabo, zajmując przeważnie miejsca w drugiej i trzeciej dziesiątce. Na podium stanął tylko dwa razy: 19 stycznia w Wengen był trzeci w kombinacji, a 13 marca 2003 roku w Lillehammer był drugi w supergigancie. W klasyfikacji generalnej dało mu to 31. miejsce. Na kolejne pucharowe zwycięstwo musiał zaczekać do 19 grudnia 2003 roku, kiedy w Val Gardena był najlepszy w supergigancie. W pozostałych zawodach sezonu 2003/2004 jeszcze cztery razy plasował się w najlepszej trójce, w tym 22 stycznia 2004 roku w Kitzbühel wygrał bieg zjazdowy. W klasyfikacji generalnej był tym razem ósmy, a w klasyfikacji kombinacji zajął trzecie miejsce za Millerem i Austriakiem Benjaminem Raichem.
W lutym 2005 roku wystartował na mistrzostwach świata w Bormio, jednak nie zdobył medalu. Najlepszy wynik osiągnął w kombinacji, którą ukończył na szóstej pozycji. W Pucharze Świata czterokrotnie stawał na podium: 4 grudnia w Beaver Creek był najlepszy, a 12 grudnia w Val d’Isère drugi w gigancie, 14 stycznia w Wengen zajął drugie miejsce w kombinacji, a 10 marca 2005 roku w Lenzerheide wygrał bieg zjazdowy. Zwycięstwo w Lenzerheide było jego ostatnim pucharowym podium. Sezon 2004/2005 zakończył na siódmej pozycji w klasyfikacji generalnej i drugiej w klasyfikacji kombinacji. Startował także w sezonie 2005/2006, jednak jego najlepszym wynikiem było piąte miejsce w supergigancie wywalczone 29 stycznia 2006 roku w Garmisch-Partenkirchen. Przeważnie jednak plasował się w drugiej lub trzeciej dziesiątce, w efekcie zajął 43. miejsce w klasyfikacji generalnej. Brał także udział w igrzyskach olimpijskich w Turynie w 2006 roku, zajmując czternaste miejsce w zjeździe i supergigancie oraz osiemnaste w gigancie. W marcu 2006 roku zakończył karierę.
W 1999 roku otrzymał tytuł norweskiego sportowca roku. Wielokrotnie zdobywał tytuł mistrza Norwegii: w slalomie w 1992 roku, w zjeździe i kombinacji w 1995 roku oraz w supergigancie w latach 1996, 1998 i 2005. W 2008 roku na krótko powrócił do narciarstwa, zdobywając srebrny medal w zjeździe na mistrzostwach kraju.
Po zakończeniu kariery założył firmę produkującą odzież sportową. W 2012 roku Norweg sprzedał prawa do marki Kjus szwajcarskiej firmie LK Internatonal za 56 mln koron norweskich.
| Miejsce | Dzień | Rok | Miejscowość | Konkurencja | Czas biegu | Strata | Zwycięzca |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| DNF | 18 lutego | 1992 | Gigant | 2:06,98 | - | ||
| 18. | 13 lutego | 1994 | Zjazd | 1:45,75 | +1,09 | ||
| 1. |
15 lutego | 1994 | Kombinacja | 3:17,53 | - | - | |
| 12. | 17 lutego | 1994 | Supergigant | 1:32,53 | +1,49 | ||
| 7. | 23 lutego | 1994 | Gigant | 2:52,46 | +0,77 | ||
| DNF | 27 lutego | 1994 | Slalom | 2:02,02 | – | ||
| 2. |
12 lutego | 1998 | Kombinacja | 3:08,06 | +0,59 | ||
| 2. |
13 lutego | 1998 | Zjazd | 1:50,11 | +0,40 | ||
| 9. | 16 lutego | 1998 | Supergigant | 1:34,82 | +1,43 | ||
| 8. | 19 lutego | 1998 | Gigant | 2:38,51 | +2,14 | ||
| 2. |
10 lutego | 2002 | Zjazd | 1:39,13 | +0,22 | ||
| 5. | 13 lutego | 2002 | Kombinacja | 3:17,56 | +2,24 | ||
| DNF | 16 lutego | 2002 | Supergigant | 1:21,58 | – | ||
| 3. |
21 lutego | 2002 | Gigant | 2:23,28 | +1,04 | ||
| 14. | 12 lutego | 2006 | Zjazd | 1:48,80 | +1,84 | ||
| DNF | 14 lutego | 2006 | Kombinacja | 3:09,35 | - | ||
| 14. | 18 lutego | 2006 | Supergigant | 1:30,65 | +1,14 | ||
| 18. | 20 lutego | 2006 | Gigant | 2:35,00 | +4,31 |
| Miejsce | Dzień | Rok | Miejscowość | Konkurencja | Czas biegu | Strata | Zwycięzca |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 10. | 22 stycznia | 1991 | Slalom | 1:55,38 | +3,05 | ||
| 25. | 23 stycznia | 1991 | Supergigant | 1:26,73 | +43,53 | ||
| DNS | 3 lutego | 1991 | Gigant | 2:29,94 | – | ||
| 1. |
8 lutego | 1993 | Kombinacja | 34,22 pkt | - | - | |
| 16. | 10 lutego | 1993 | Gigant | 2:15,36 | +3,81 | ||
| 12. | 13 lutego | 1993 | Slalom | 1:40,33 | +1,72 | ||
| 6. | 13 lutego | 1996 | Supergigant | 1:21,80 | +0,77 | ||
| 4. | 17 lutego | 1996 | Zjazd | 2:00,17 | +0,47 | ||
| 2. |
19 lutego | 1996 | Kombinacja | 3:31,95 | +0,25 | ||
| 4. | 23 lutego | 1996 | Gigant | 1:58,63 | +0,88 | ||
| 10. | 25 lutego | 1996 | Slalom | 1:42,26 | +2,52 | ||
| 2. |
3 lutego | 1997 | Supergigant | 1:29,68 | +0,21 | ||
| 5. | 6 lutego | 1997 | Kombinacja | 3:10,40 | +1,72 | ||
| 2. |
8 lutego | 1997 | Zjazd | 1:51,11 | +0,07 | ||
| 2. |
12 lutego | 1997 | Gigant | 2:48,23 | +1,12 | ||
| 1. |
2 lutego | 1999 | Supergigant | 1:14,53 | - | ex aequo | |
| 2. |
6 lutego | 1999 | Zjazd | 1:40,60 | +0,31 | ||
| 2. |
9 lutego | 1999 | Kombinacja | 2:43,09 | +0,16 | ||
| 1. |
12 lutego | 1999 | Gigant | 2:19,31 | – | – | |
| 2. |
14 lutego | 1999 | Slalom | 1:42,12 | +0,11 | ||
| 4. | 31 stycznia | 2001 | Supergigant | 1:21,46 | +0,27 | ||
| DNF | 5 lutego | 2001 | Kombinacja | 2:58,25 | – | ||
| DNS | 7 lutego | 2001 | Zjazd | 1:38,74 | – | ||
| 7. | 8 lutego | 2001 | Gigant | 2:23,80 | +1,21 | ||
| 9. | 2 lutego | 2003 | Supergigant | 1:38,80 | +1,24 | ||
| 2. |
6 lutego | 2003 | Kombinacja | 3:18,41 | +0,07 | ||
| 13. | 8 lutego | 2003 | Zjazd | 1:43,54 | +1,88 | ||
| DNS2 | 12 lutego | 2003 | Gigant | 2:45,93 | - | ||
| 11. | 29 stycznia | 2005 | Supergigant | 1:27,55 | +1,76 | ||
| 6. | 3 lutego | 2005 | Kombinacja | 3:19,10 | +2,24 | ||
| 33. | 5 lutego | 2005 | Zjazd | 1:56,22 | +3,87 | ||
| DNF1 | 9 lutego | 2005 | Gigant | 2:50,41 | – |
| Miejsce | Dzień | Rok | Miejscowość | Konkurencja | Czas biegu | Strata | Zwycięzca |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 9. | 27 stycznia | 1988 | Zjazd | 1:33,15 | +1,27 | ||
| 6. | 28 stycznia | 1988 | Supergigant | 1:35,26 | +1,35 | ||
| 9. | 5 kwietnia | 1989 | Zjazd | 1:28,93 | +1,14 | ||
| 37. | 6 kwietnia | 1989 | Supergigant | 1:17,59 | +4,52 | ||
| 37. | 7 kwietnia | 1989 | Gigant | 2:17,20 | +10,60 | ||
| 21. | 8 kwietnia | 1989 | Slalom | 1:39,32 | +6,20 | ||
| 2. |
21 marca | 1990 | Zjazd | 1:19,42 | +0,34 | ||
| 3. |
22 marca | 1990 | Supergigant | 1:24,30 | +1,16 | ||
| 1. |
24 marca | 1990 | Gigant | 2:20,38 | - | - | |
| 3. |
25 marca | 1990 | Slalom | 1:28,15 | +0,46 | ||
| 2. |
25 marca | 1990 | Kombinacja | ? | ? |