Lenalidomid

Lenalidomid
Ogólne informacje
Wzór Hilla

C13H13N3O3

Masa molowa

259,26 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

191732-72-6

PubChem

216326

DrugBank

DB00480

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

L04AX04

Lenalidomid (łac. lenalidomidum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, analog talidomidu, o działaniu immunomodulującym i przeciwnowotworowym, stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaka z komórek płaszcza(inne języki).

Mechanizm działania

Lenalidomid wiąże się bezpośrednio do cereblonu(inne języki), który jest częścią składową w kompleksu ligazy ubikwitynowej(inne języki) E3 (CRL4CRBN), który zawiera białko DDB1(inne języki) (ang. deoxyribonucleic acid damage-binding protein 1), kulinę(inne języki) 4 (CUL4) oraz białko regulatorowe kuliny 1(inne języki) (Roc1). W obecności lenalidomidu cereblon wiąże białka substratowe IKFZ1(inne języki) (Ikaros) i IKFZ3(inne języki) (Aiolos), które są czynnikami transkrypcyjnymi w komórkach limfatycznych. Prowadzi to do ich ubikwitynacji i następnie degradacji, co skutkuje cytotoksycznością i działaniem immunomodulacyjnym.

Zastosowanie

Unia Europejska

  • noworozpoznany szpiczak mnogi u pacjentów po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (monoterapia)
  • szpiczak mnogi nie kwalifikujący się do autologicznego przeszczepu komórek macierzystych u pacjentów uprzednio nieleczonych (leczenie skojarzone)
  • szpiczak mnogi u pacjentów uprzednio leczonych co najmniej jednym schematem leczenia (leczenie skojarzone z deksametazonem)
  • zespoły mielodysplastyczne z niedokrwistością oporną na leczenie o niskim lub pośrednim-1 ryzyku, związanym z izolowaną delecją fragmentu ramienia długiego chromosomu 5, jeżeli inne sposoby leczenia są niewystarczające lub niewłaściwe
  • nawracający lub oporny na leczenie chłoniak z komórek płaszcza (monoterapia)

Stany Zjednoczone

  • szpiczak mnogi u pacjentów uprzednio leczonych co najmniej jednym schematem leczenia (leczenie skojarzone z deksametazonem)
  • zespoły mielodysplastyczne z niedokrwistością oporną na leczenie o niskim lub pośrednim-1 ryzyku, związanym z delecją fragmentu ramienia długiego chromosomu 5, bez lub z innymi nieprawidłowościami cytogenetycznymi

Lenalidomid znajduje się na wzorcowej liście podstawowych leków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO Model Lists of Essential Medicines) (2019).

Lenalidomid jest dopuszczony do obrotu w Polsce (2020).

Działania niepożądane

Lenalidomid może powodować następujące działania niepożądane u ponad 10% pacjentów: anoreksja, artralgia, astenia, biegunka, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból kości, drżenie samoistne, duszność, dyspepsja. grypa, gorączka, gorączka neutropeniczna, hiperglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, krwawienie z nosa, kurcze, limfopenia, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, neuropatia (poza neuropatią ruchową), neutropenia, niewydolność nerek, niewyraźne widzenie, nudności, objawy grypopodobne(inne języki), obrzęk, ostre zapalenie oskrzeli, parestezje, przeziębienie, skaza krwotoczna, świąd, wysypka, zaburzenia smaku, zaburzenia depresyjne, zaćma, zakażenia górnych dróg oddechowych, zapalenie płuc, zapalenie zatok przynosowych, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zawroty głowy, zmęczenie, zmniejszenie masy ciała, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa.