Oklahoma

Oklahoma
State of Oklahoma
stan
46. stan od 16 listopada 1907
Ilustracja
Miasteczko Pawhuska
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Labor omnia vincit
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Oklahoma City

Kod ISO 3166-2

US-OK

Gubernator

Kevin Stitt (R)

Powierzchnia

181 037 km²

Populacja (2025)
• liczba ludności


4 123 288

• gęstość

23,2 os./km²

Strefa czasowa

UTC-06:00

Języki urzędowe

de iure brak
de facto angielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
35,5°N 98,0°W/35,500000 -98,000000
Strona internetowa

Oklahoma (wymowa:/ˌoʊkləˈhoʊmə/ⓘ) – stan w Stanach Zjednoczonych leżący w środku południowej części kraju. Graniczy od północy ze stanami Kansas i Kolorado, od wschodu ze stanami Missouri i Arkansas, od południa z Teksasem, od zachodu z Nowym Meksykiem.

Na terenie stanu dominują rozległe, równinne wyżyny. Równina wznosi się w kierunku zachodnim. Na wschodzie występują niewysokie pasma górskie, znane jako Kraina Ozark, z wyodrębnionym klimatem, także kulturowym.

Oklahoma zajmuje wysokie miejsce w kraju pod względem wartości produkcji paliw kopalnych, które obejmują ropę naftową i gaz ziemny.

Symbole stanu

Historia

Polityka

Władzę ustawodawczą na szczeblu stanowym sprawuje dwuizbowa Legislatura Oklahomy, składająca się z liczącego 48 członków Senatu oraz Izby Reprezentantów, w której zasiada 101 deputowanych. Głównym organem władzy wykonawczej jest pochodzący z wyborów bezpośrednich gubernator, któremu podlegają urzędnicy i instytucje niższego szczebla.

Stan jest skrajnie konserwatywny. To jedyny stan, w którym Barack Obama nie wygrał w ani jednym hrabstwie w żadnym ze swoich wyścigów prezydenckich, podczas gdy Donald Trump wygrał we wszystkich hrabstwach w obu swoich startach.

Geografia

Większość Oklahomy obejmują otwarte równiny i niskie wzgórza prerii (Wielkie Równiny). Wiele rzek, które przepływają przez Oklahomę, zostało spiętrzonych w celu utworzenia jezior, a stan ma więcej sztucznych jezior niż jakikolwiek inny stan w kraju. Duże obszary leśne, takie jak góry Ouachita, są typowe dla wschodniej części stanu.

 

Miasta

Największe miasta w stanie Oklahoma, powyżej 40 000 mieszkańców (2021)

Na terenie stanu Oklahoma znajduje się 589 miast (city lub town), w tym 4 o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 45 powyżej 10 000 mieszkańców, a 209 powyżej 1000 mieszkańców (2021 r.).

Obszar metropolitalny Oklahoma City obejmuje 1,5 mln mieszkańców.

Lista miejscowości zamieszkanych przez 5000 lub więcej osób (2021 r.):

Demografia

Gęstość zaludnienia Oklahomy

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Oklahoma liczy 3 959 353 mieszkańców, co oznacza wzrost o 208 002 (5,5%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,5% populacji, 24,1% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,1% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,5% ludności stanu stanowią kobiety.

Pandemia COVID-19

Populacja Oklahomy wzrosła o 0,85% w 2023 r., co jest najszybszym tempem od 2013 r. Nastąpiło to po dwóch kolejnych latach wzrostu o 0,7% w 2021 i 2022 r. Wzrost populacji napędzony został przez zwiększoną migrację krajową, spowodowaną przez pandemię COVID-19. Obszary metropolitalne Oklahoma City i Tulsy odnotowały największy wzrost populacji. Osoby przeprowadzające się do Oklahomy w zdecydowanej większości pochodziły ze stanów na zachód od Oklahomy (głównie z Kalifornii, gdzie obostrzenia były największe). Przepisy Oklahomy należały do najłagodniejszych w kraju, bez stanowego wymogu noszenia masek. Jako jedyny stan nie zamykał restauracji.

Język

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami były:

Rasy i pochodzenie

Według danych pięcioletnich z 2023 roku, 66,8% mieszkańców stanowi ludność biała (62,8% nie licząc Latynosów), 12,8% było rasy mieszanej, 7,4% to rdzenna ludność Ameryki, 7,1% czarnoskórzy, 2,3% Azjaci i 0,19% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 12,3% ludności stanu.

Do największych grup należą osoby pochodzenia niemieckiego (12,1%), angielskiego (10,6%), irlandzkiego (9,7%), meksykańskiego (9,5%), „amerykańskiego” (6,4%) i afroamerykańskiego. Do innych większych grup należą osoby pochodzenia szkockiego lub szkocko–irlandzkiego (113,4 tys.), nieokreślonego europejskiego (74,6 tys.), włoskiego (66,9 tys.), francuskiego (65,7 tys.), norweskiego lub szwedzkiego (47,2 tys.) i holenderskiego (38,5 tys.). Liczbę Polaków oszacowano na 29,8 tys. (0,75%).

Oklahoma ma jeden z najwyższych odsetków populacji Indian w USA. Wśród nich dominują Czirokezi (116,5 tys.), Czoktawowie (48,7 tys.) i Krikowie (26,8 tys.).

Religia

Kaplica baptystyczna na kampusie uniwersytetu Oklahoma Baptist University

Struktura religijna mieszkańców Oklahomy według badań Pew Research Center (Religious Landscape Study 2023–24):

Wśród większości protestanckiej historycznie przeważali południowi baptyści i zjednoczeni metodyści, a polityczny i kulturowy konserwatyzm, który jest wynikiem ich obecności, włącza Oklahomę do tzw. pasa biblijnego. Fundamentalizm tych grup był główną przyczyną utrzymywania przez Oklahomę zakazu sprzedaży alkoholu aż do 1959 roku.

W latach 2010–2020 największy wzrost członkostwa odnotowały: bezdenominacyjne zbory (+294 tys.), Kościół katolicki (+95,4 tys.), Kościół Boży (Anderson) (+24,1 tys.), Zbory Boże (+18,8 tys.) i Narodowa Misyjna Konwencja Baptystyczna Ameryki (+16,4 tys.).

Gospodarka

Platforma wiertnicza w Oklahoma City.
Wędkowanie przy zaporze Eufaula na Canadian River.

Głównymi pracodawcami w Oklahomie są usługi, następnie handel hurtowy i detaliczny, produkcja, finanse, ubezpieczenia i nieruchomości, transport i usługi komunalne, budownictwo i górnictwo. Gospodarka stanu napędzana wzrostem przemysłu wydobywczego, branży sztuki i rozrywki, oraz ogromnym wzrostem populacji, należy do najszybciej rozwijających się w kraju.

Energia i przemysł

Oklahoma należy do piątki stanów USA o największej produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego. Chociaż pola naftowe przeważają we wschodniej części stanu, a pola gazu ziemnego na zachodzie, to szyby naftowe znajdują się na obszarze całego stanu. Wschodnia Oklahoma to także region wydobywczy węgla bitumicznego.

Ponad połowa energii elektrycznej w Oklahomie wytwarzana jest przez elektrownie opalane gazem, a ponad jedna trzecia przez energię z wiatru. Stan zajmuje drugie miejsce w kraju, pod względem wytwarzania energii elektrycznej z wiatru. Z racji kilku rzek i dużych zbiorników posiada także znaczne zasoby energii wodnej. Stan nie posiada elektrowni jądrowych.

Oklahoma jest jedynym stanem w USA, który produkuje jod i jednym z trzech, które produkują hel. W parku stanowym Alabaster Caverns w pobliżu Freedom znajdują się największe na świecie złoża alabastru.

Rolnictwo

Trzy czwarte powierzchni stanu zajmują pola uprawne. W stanie znajduje się 86 tysięcy gospodarstw (4. miejsce w kraju) o powierzchni 35,1 mln akrów.

Informacje uzupełniające

Przypisy

  1. ↑ State Area Measurements and Internal Point Coordinates. U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09]. (ang.).
  2. ↑ Oklahoma - Economy, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-02-08] (ang.).
  3. ↑ Oklahoma Government State Capital Oklahoma City Governor Mary Fallin Oklahoma State Motto [online], netstate.com [dostęp 2023-04-18].
  4. ↑ Scott Ellsworth, Where There’s a Trump Highway but Not Many Trump Flags [online], New York Times, 14 czerwca 2024 [dostęp 2024-12-19] (ang.).
  5. 1 2 3 4 Oklahoma - State Energy Profile Analysis - U.S. Energy Information Administration (EIA) [online], eia.gov [dostęp 2019-02-01].
  6. 1 2 3 Sarah Clarke, 10 Things to Know About Oklahoma [online], US News, 2019 [dostęp 2020-06-24] (ang.).
  7. 1 2 3 City and Town Population Totals: 2020–2021. U.S. Census Bureau. [dostęp 2023-04-26]. (ang.).
  8. ↑ Jeff Rohde, 15 areas in Oklahoma City to find great investment properties [online], learn.roofstock.com [dostęp 2022-06-09] (ang.).
  9. ↑ Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020 [online], 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-08-17].
  10. ↑ U.S. Census Bureau QuickFacts: Oklahoma; United States [online], census.gov [dostęp 2021-08-17] (ang.).
  11. ↑ Population Boom: Where are Oklahoma’s newest residents living and working? [online], www.kansascityfed.org, 4 marca 2024 [dostęp 2024-12-13] (ang.).
  12. ↑ From Brain Drain to Brain Gain, Oklahoma’s Population on the Rise [online], www.kansascityfed.org, 9 stycznia 2024 [dostęp 2024-12-13] (ang.).
  13. ↑ Michael Kinney, Oklahoma among states with fewest COVID rules [online], Southwest Ledger [dostęp 2024-12-13] (ang.).
  14. ↑ Data Center Results [online], apps.mla.org [dostęp 2019-01-31].
  15. 1 2 3 2023: ACS 5-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02) [online], data.census.gov [dostęp 2024-12-13] (ang.).
  16. ↑ Adults in Oklahoma. Pew Research Center. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).
  17. 1 2 W nawiasie zaznaczono grupy mające ponad 100 tys. członków na podstawie danych The ARDA.
  18. ↑ Congregational Membership Reports | US Religion [online], The Association of Religion Data Archives (the ARDA) [dostęp 2026-07-12] (ang.).
  19. 1 2 Oklahoma, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-02-08] (ang.).
  20. ↑ Congregational Membership Reports | US Religion [online], www.thearda.com [dostęp 2024-12-13] (ang.).
  21. ↑ Oklahoma Dept. Of Commerce Says State Is Among Fastest Growing Economies In The Nation [online], Griffin Media [dostęp 2024-12-13] (ang.).
  22. ↑ 100 amazing facts about Oklahoma [online], The Oklahoman [dostęp 2022-04-30] (ang.).
  23. ↑ Oklahoma Agriculture at a Glance [online], Oklahoma Farm Bureau Foundation for Agriculture [dostęp 2020-06-24] (ang.).
  24. ↑ Rachel Bertone, Oklahoma's Top 10 Agriculture Products [online], Farm Flavor, 1 lipca 2018 [dostęp 2019-02-01] (ang.).

Linki zewnętrzne