Ozzy Osbourne (2010) | |
| Imię i nazwisko |
John Michael Osbourne |
|---|---|
| Pseudonim |
Ozzy, Książę Ciemności (ang. Prince of Darkness) |
| Data i miejsce urodzenia |
3 grudnia 1948 |
| Data i miejsce śmierci |
22 lipca 2025 |
| Przyczyna śmierci | |
| Instrumenty | |
| Typ głosu | |
| Gatunki |
hard rock, heavy metal, rock albumowy, glam metal, metal neoklasyczny |
| Zawód | |
| Aktywność |
1967–2025 |
| Wydawnictwo |
Epic Records, Columbia Records, Jet Records |
| Powiązania | |
| Zespoły | |
| Black Sabbath (1969–1979, 1985, 1997–2006, 2011–2017, 2025) | |
| Strona internetowa | |
John Michael „Ozzy” Osbourne (ur. 3 grudnia 1948 w Marston Green, zm. 22 lipca 2025 w hrabstwie metropolitalnym West Midlands) – brytyjski piosenkarz, muzyk i autor tekstów. Wieloletni wokalista heavymetalowego zespołu Black Sabbath.
Zdobywca pięciu nagród Grammy (dwóch z zespołem i trzech podczas kariery solowej, w tym razem z Tonym Iommim). Od 1980 prowadził karierę solową. Nagrał trzynaście albumów studyjnych, które zostały pozytywnie ocenione przez krytyków muzycznych.
Na początku XXI wieku zyskał status celebryty dzięki udziałowi w reality show The Osbournes. W 2006 zajął ósme miejsce w rankingu 100 najlepszych wokalistów heavymetalowych wszech czasów (100 Greatest Heavy Metal Vocalists of All Time) amerykańskiego magazynu muzycznego Hit Parader. W 2009 został sklasyfikowany na 10. miejscu listy 50 najlepszych heavymetalowych frontmanów wszech czasów według Roadrunner Records.
W 2024 został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame jako artysta solowy.
Urodził się 3 grudnia 1948 w Aston (Birmingham) w Anglii. Jego ojciec pracował jako ślusarz narzędziowy w General Electric Company, a matka (Lillian) – w firmie komponentów samochodowych Lucas.
W wieku 11 lat Osbourne doświadczył molestowania seksualnego ze strony szkolnych prześladowców. Jako nastolatek wielokrotnie próbował popełnić samobójstwo, a po jednej z prób samobójczych został pobity przez swojego ojca. Pseudonim „Ozzy” zyskał jeszcze w szkole podstawowej. Pseudonim ten przyległ do niego aż tak, że w dorosłym życiu nie reagował, gdy ktoś zwracał się do niego po jego prawdziwym imieniu. Nauka sprawiała mu trudności; sam twierdził, że cierpiał na dysleksję i ADHD (zdiagnozowane w wieku trzydziestu kilku lat). W autobiografii wspominał, że nienawidził szkoły.
Porzucił edukację w wieku 15 lat. Miał przez to jedynie wykształcenie podstawowe. Podejmował się różnych prac, m.in. w fabryce samochodów (przy strojeniu klaksonów). W 1964 roku podjął pracę w rzeźni, którą dobrze wspominał. Pracował w niej osiemnaście miesięcy. Spędził także kilka tygodni w więzieniu Winson Green za włamanie do sklepu z odzieżą. Pierwotnie został skazany na grzywnę, jednak nie był w stanie jej opłacić. Jego ojciec odmówił zapłaty, żeby zniechęcić go do dalszych przestępstw.
Działalność artystyczną rozpoczął pod wpływem fascynacji muzyką The Beatles, po latach wyznał, że największe wrażenie zrobił na nim ich utwór „She Loves You”. Z pomocą ojca zakupił swój pierwszy system nagłośnieniowy, co ułatwiło mu znalezienie muzyków do założenia zespołu. W 1967 założył z basistą Geezerem Butlerem zespół Rare Breed.
W 1968 razem z dawnym szkolnym kolegą – gitarzystą Tonym Iommim i perkusistą Billem Wardem (byłymi członkami grupy Mythology) założył zespół Polka Tulk Blues Band, do którego dołączył Geezer Butler. W listopadzie 1968 muzycy przemianowali się na Earth. Ostatecznie, w 1969 zespół zmienił nazwę na Black Sabbath. Zaczerpnął ją z nazwy horroru pt. Black Sabbath (reż. Mario Bava).

W latach 1970–1979 nagrał z zespołem osiem albumów studyjnych: Black Sabbath (1970), Paranoid (1970), Master of Reality (1971), Vol. 4 (1972), Sabbath Bloody Sabbath (1973), Sabotage (1975), Technical Ecstasy (1976) i Never Say Die! (1978). Członkowie zespołu w międzyczasie zmagali się z nasilającym się uzależnieniem od narkotyków, a w konsekwencji z problemami z zarządzaniem zespołem i początkiem wewnętrznych sporów. W 1979 Osbourne odszedł z zespołu, a jego miejsce zajął Ronnie James Dio.
W 1980 rozpoczął karierę solową. Do współpracy zaprosił gitarzystę Randy’ego Rhoadsa, basistę Boba Daisleya i perkusistę Lee Kerslake’a. Skład jego zespołu wielokrotnie zmieniał się. W latach 80. występowali w nim m.in. keyboardzista Don Airey (późniejszy wieloletni klawiszowiec Deep Purple) oraz gitarzyści Jake E. Lee i Zakk Wylde. Do końca lat 80. wydał pięć solowych albumów studyjnych: Blizzard of Ozz (1980), Diary of a Madman (1981), Bark at the Moon (1983), The Ultimate Sin (1986), No Rest for the Wicked (1988).
W latach 90. otrzymał pierwszą nagrodę Grammy za pochodzący z albumu No More Tears (1991) singiel „I Don’t Want to Change the World” w kategorii Najlepsze wykonanie metalowe (ang. Best Metal Performance). Niedługo później na krótko zawiesił działalność artystyczną. Powrócił do niej albumem pt. Ozzmosis, który wydał w 1995. Odbiegająca stylistycznie od poprzednich wydawnictw Osborune’a płyta cieszyła się popularnością i uzyskała w Stanach Zjednoczonych status dwukrotnej platynowej płyty. Od 1996 z żoną Sharon organizował festiwal muzyki metalowej Ozzfest.
16 października 2001 wydał album pt. Down to Earth, który promował singlami: „Gets Me Through” i „Dreamer” oraz nakręconymi do nich teledyskami. Od 2002 udzielał się w reality show The Osbournes emitowanym na antenie stacji telewizyjnej MTV. Po zakończeniu jego emisji, w 2005 wydał album Under Cover, na którym wykonał covery z repertuaru m.in. Johna Lennona, King Crimson i The Crazy World of Arhur Brown. Za pochodzący z następnego albumu pt. Black Rain (2007) singiel „I Don’t Wanna Stop” był nominowany do nagrody Grammy za najlepsze wykonanie hard rockowe (ang. Best Hard Rock Performance).
W 2009 wydał książkę autobiograficzną pt. I Am Ozzy. Książka napisana wraz z Chrisem Ayresem, wydana została w Polsce pod tytułem Ja, Ozzy w 2010. W 2012 wydana została kontynuacja zatytułowana Trust Me, I’m Dr. Ozzy: Advice from Rock’s Ultimate Survivor, tym razem bez współautora. Wydana w Polsce pod tytułem Zaufaj mi, jestem dr Ozzy. Porady rockmana, który przetrwał w 2015.
11 czerwca 2010 wydał album pt. Scream. Po 2018 zaprzestał regularnego koncertowania. W 2020 ukazał się jego przedostatni album studyjny Ordinary Man,, a w 2022 ostatni, pt. Patient Number 9. 8 sierpnia 2022 wystąpił w ramach ceremonii zamykającej Igrzyska Wspólnoty Narodów.

1 lutego 2023 ogłosił koniec kariery scenicznej i za pośrednictwem swoich social mediów wystosował oświadczenie, w którym odwołał pożegnalną trasę koncertową ze względu na pogarszający się stan zdrowia.
W 2024 wziął udział w uroczystości, podczas której został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame jako artysta solowy.
5 lipca 2025 na stadionie Villa Park w Birmingham w środkowej Anglii zagrał pożegnalny koncert pod szyldem „Back to the Beginning”. Wystąpił z repertuarem solowym wraz z muzykami swojego zespołu oraz z Black Sabbath w oryginalnym składzie. Wydarzenie wsparło kilkanaście zespołów, m.in. Metallica, Slayer, Pantera, Tool, Guns N’ Roses oraz soliści, m.in. Ronnie Wood (z zespołu The Rolling Stones) i Steven Tyler (Aerosmith). Zaproszeni goście wykonali autorskie utwory oraz wybrane z repertuaru Osbourne’a. Dochód z koncertu trafił na cele charytatywne.

W 1971 ożenił się z Thelmą Riley, z którą miał troje dzieci: córkę Jessikę Starshine (ur. 1972), syna Louisa Johna Osbourne’a (ur. 1975) i adoptowanego syna Elliota Kingsleya (ur. 1966). W 1981 rozwiódł się z żoną, a rok później (w 1982) poślubił Sharon Arden, z którą miał córki: Aimee (ur. 1983) i Kelly (ur. 1984) oraz syna, Jacka (ur. 1985), a także opiekował się Robertem Marcato po śmierci jego matki. Po narodzinach Jacka przeszedł wazektomię. Miał dziesięcioro wnucząt. Podczas związku małżeńskiego z drugą żoną Osbourne miał wiele romansów. Kiedy Sharon Osbourne dowiedziała się o jego czteroletnim pozamałżeńskim związku z fryzjerką Michelle Pugh, podjęła próbę samobójczą.
W latach 2002–2005 występował z rodziną w reality show The Osbournes. Z członkami rodziny udzielał się także w podcaście pod nazwą The Osbournes Podcast.
W wywiadach podkreślał, że pochodzi z wierzącej rodziny. Przyznawał się także do praktykowania modlitwy. Dwukrotnie przeżył śmierć kliniczną. W wywiadzie z 1992 powiedział: „Wierzę w Boga. Nie chodzę do kościoła, ale nie sądzę, że trzeba chodzić do kościoła, żeby wierzyć w Boga”. W 2010 wyznał magazynowi UsMagazine.com, że nie znosi zorganizowanej religii. W 2025 roku Jack Osbourne powiedział w podcaście Hate To Break It To Ya Podcast with James Kennedy o tym, że pod koniec życia Ozzy Osbourne miał przy sobie Biblię i pokazywał ją wszystkim którzy go odwiedzali. Jack stwierdził również, że jego ojciec utożsamiał się z chrześcijaństwem i że był sfrustrowany tym, że społeczeństwo postrzegało go jako satanistę.
Ozzy Osbourne wspierał LGBT i przyjaźnił się z muzykami należącymi do tej społeczności, takimi jak Elton John i Yungblud.
W 2022 roku Osbourne wyraził swoje poparcie dla Ukrainy po pełnej inwazji Rosji na ten kraj.
Był przeciwnikiem antysemityzmu. Skrytykował Kanyego Westa za jego antysemickie poglądy.
Ozzy Osbourne otwarcie przyznawał, że przez większość dorosłego życia zmagał się z uzależnieniem od narkotyków, co miało wpływ zarówno na jego karierę, jak i życie osobiste. W 1971 roku po raz pierwszy zetknął się z kokainą. Przyznawał, że przez nałóg nie pamiętał, kiedy urodziła się jego dwójka dzieci. W tym czasie eksperymentował również z psychodelikami i przyznał, że przez dwa lata zażywał LSD niemal codziennie. Osbourne miał także udokumentowane uzależnienie od alkoholu. W sierpniu 1989 roku, Sharon Osbourne zeznała, że Ozzy próbował ją udusić, będąc pod wpływem alkoholu i narkotyków.
W 2003 doznał wypadku na quadzie, na skutek którego w kolejnych latach zmagał się z problemami z kręgosłupem. W tym samym roku po raz pierwszy zdiagnozowano u niego chorobę Parkinsona. Podejmując walkę z chorobą przeszedł zabieg wszczepienia komórek macierzystych. W 2019 na skutek poważnego upadku poddał się wszczepieniu 15 śrub w kręgosłupie, by uniknąć paraliżu od szyi w dół. Po tym zabiegu pogłębiły się jego problemy z poruszaniem się.
Podczas programu telewizyjnego Good Morning America w 2020 ujawnił, że wykryto u niego rzadką odmianę Parkinsona – Parkin 2. Od co najmniej 2023 poruszał się na wózku inwalidzkim. W 2023 przeszedł ostatnią operację kręgosłupa. Pół roku przed śmiercią w 2025 publicznie wyznał, że w wyniku postępującej choroby Parkinsona przestał poruszać się samodzielnie.
Zmarł, w otoczeniu rodziny, 22 lipca 2025 w wieku 76 lat. Przyczyną śmierci był zawał serca. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w Birmingham 30 lipca. Wraz z rodziną żegnały go tłumy fanów, gdy kondukt żałobny przejechał ulicami miasta.
Został pochowany w ogrodzie na terenie swojej rezydencji w hrabstwie Buckinghamshire w Wielkiej Brytanii. Ceremonia pogrzebowa miała charakter prywatny, wzięło w nim udział ok. 110 osób, w tym osoby z branży muzycznej, m.in. Elton John, Marliyn Manson, Rob Zombie, Zakk Wylde, Brian May, Geezer Butler oraz członkowie zespołów Metallica i Slipknot.
W dniu pogrzebu Gwardia Królewska oddała hołd Ozzy’iemu odgrywając utwór „Paranoid” z repertuaru zespołu Black Sabbath.
Ze względu na mroczny wizerunek i oprawę koncertów był nazywany „Księciem Ciemności”.
Miał ponad 15 tatuaży, z których najwcześniejszym tatuażem były litery O Z Z Y na kostkach lewej dłoni. Wytatuował je sobie sam jako nastolatek.

Od 2019 w Birmingham na moście w Broad Street znajduje się ławka przedstawiająca podobizny członków pierwszego składu Black Sabbath, w tym Ozzy’ego Osbourne’a. Od dnia jego śmierci obiekt stał się jednym z głównych miejsc, w którym fani zaczęli składać wiązanki kwiatów. Kwiaty zostały złożone przez fanów również m.in. w Alei Gwiazd w Hollywood, gdzie znajduje się gwiazda artysty oraz przy muralu członków grupy Black Sabbath na Navigation Street w Brimingham odsłoniętego z okazji finalnego pokazu zespołu w ramach „Back to the Beginning”.
W lipcu 2025 w Warszawie, w dzielnicy Bemowo powstał pośmiertny mural z wizerunkiem Ozzy’ego Osbourne’a autorstwa Magdaleny Czyżykiewicz-Janusz.

Chrześcijańskie grupy oskarżały Osbourne’a o negatywny wpływ jego twórczości na nastolatków, twierdząc, że muzyka rockowa jest wykorzystywana do promowania satanizmu. Badacz Christopher M. Moreman porównywał te kontrowersje do skierowanych przeciw okultyście Aleisterowi Crowleyowi. Obaj byli krytykowani przez media i niektóre grupy religijne ze względu na swoje wybryki. Osbourne sam prowokował do porównania swoją piosenką „Mr. Crowley”. Osbourne stanowczo zaprzeczał oskarżeniom o bycie satanistą.
W 1984 kalifornijski nastolatek John McCollum popełnił samobójstwo, słuchając „Suicide Solution” Osbourne’a. Piosenka mówi o niebezpieczeństwach nadużywania alkoholu. Samobójstwo McColluma doprowadziło do zarzutów, że Osbourne promował samobójstwo w swoich piosenkach. Mimo że McCollum cierpiał na depresję, jego rodzice pozwali Osbourne’a (McCollum v. CBS) o śmierć swojego syna, twierdząc, że słowa „Where to hide, suicide is the only way out. Don’t you know what it’s really about?” w piosence przekonały McColluma do samobójstwa. Prawnik rodziny sugerował, że Osbourne powinien zostać oskarżony o nakłanianie młodego człowieka do samobójstwa, ale sąd orzekł na korzyść Osbourne’a, stwierdzając, że nie było związku pomiędzy piosenką i samobójstwem McColluma. Osbourne został pozwany z tego samego powodu w 1991 roku (Waller v. Osbourne) przez rodziców Michaela Wallera na kwotę 9 milionów dolarów, ale sąd ponownie orzekł na korzyść Osbourne’a.
W 1981, po podpisaniu pierwszego w karierze solowej kontraktu płytowego, odgryzł głowę gołębia podczas spotkania z kierownictwem CBS Records w Los Angeles. Najpewniej zamierzał wypuścić gołębie w powietrze jako symbol pokoju, ale ponieważ był wtedy pod wpływem alkoholu, to złapał jednego z nich i odgryzł mu głowę, po czym ją wypluł. Mimo kontrowersji akt odgryzania głowy stał się przedmiotem parodii i aluzji, a także jednym ze źródeł sławy Osbourne’a.
20 stycznia 1982 roku w czasie występów w Veterans Memorial Auditorium w Des Moines w Iowa odgryzł głowę nietoperzowi, bo uznał go za gumową zabawkę. W 2004 magazyn Rolling Stone umieścił incydent na drugim miejscu swojego zestawienia „Najbardziej dzikich mitów rocka” (ang. Rock’s Wildest Myths). W artykule w Rolling Stone napisano, że nietoperz był żywy, lecz nastolatek, który wrzucił go na scenę miał stwierdzić, że przyniósł martwe zwierzę. W książeczce do wydania Diary of a Madman z 2002 Osbourne napisał, że nietoperz był nie tylko żywy, ale też dał radę ugryźć Osbourne’a, w wyniku czego był on leczony na wściekliznę.
Osbourne przyznał się do zastrzelenia 17 swoich kotów będąc pod wpływem narkotyków w latach 80.
W pozwach złożonych w 2000 i 2002, które zostały odrzucone przez sąd w 2003 roku, byli muzycy sesyjni: Bob Daisley, Lee Kerslake i były basista z okresu Ultimate Sin, Phil Soussan, twierdzili, że Osbourne zalega z zapłatą za albumy, w których grali. W listopadzie 2003 Federalny Sąd Apelacyjny jednogłośnie utrzymał w mocy odrzucenie przez U.S. District Court for the Central District of California pozwu wniesionego przez Daisleya i Kerslake’a. U.S. Court of Appeals for the Ninth Circuit orzekł, że Osbourne nie jest winien żadnych pieniędzy muzykom sesyjnym zwolnionym w 1981 roku. Aby uniknąć dalszych trudności, postanowił zastąpić oryginalny wkład Daisleya i Kerslake’a, dając w to miejsce Roberta Trujillo na basie i Mike’a Bordina na bębnach. Album został następnie wznowiony.
W lipcu 2010 roku Osbourne i Iommi wycofali postępowanie sądowe w sprawie własności znaku towarowego Black Sabbath. Blabbermouth przekazał, że obie strony są zadowolone, iż mają to za sobą i będą współpracować w przyszłości, i pragną ogłosić, że sprawa nie była nigdy osobista i chodziło tylko o biznes.

Opracowano na podstawie materiału źródłowego.
| Tytuł | Rok | Rola | Uwagi | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Brütal Legend | 2009 | jako Dadbat, Oraz Guardian of Metal | rola dubbingowana, RTS, Double Fine Productions, Electronic Arts |
| Rok | Kategoria | Tytułem | Nagroda | Nota | Źródło |
|---|---|---|---|---|---|
| 1993 | Best Metal Performance | „I Don’t Want to Change the World” | Grammy | Laur | |
| 2007 | Best Hard Rock Performance | „I Don’t Wanna Stop” | Nominacja | ||
| 2009 | Lifetime Achievement Award | Ozzy Osbourne | Revolver Golden Gods Awards | Laur | |
| 2011 | Best Hard Rock Performance | „Let Me Hear You Scream” | Grammy | Nominacja | |
| Legend | Ozzy Osbourne | Kerrang! Awards | Laur | ||
| 2023 | Best Rock Album | „Patient Number 9" | Grammy | Laur | |
| 2023 | Best Metal Perfomance | „Degradation Rules” | Laur | ||
| 2023 | Best Rock Song | „Patient Number 9" | Nominacja | ||
| 2023 | Best Rock Performance | „Patient Number 9" | Nominacja |
| Tytuł | Rok | Rola | Uwagi | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| „In a Metal Mood” | 1996 | jako on sam | film dokumentalny, reżyseria: Henning Lohner | |
| „Mały Nicky” | 2000 | jako on sam | film fantasy/komedia, reżyseria: Steven Brill | |
| „Moulin Rouge!” | 2001 | jako The Green Fairy | rola dubbingowana, film fabularny, reżyseria: Baz Luhrmann | |
| „We Sold Our Souls for Rock ’n Roll” | jako on sam | film dokumentalny, reżyseria: Penelope Spheeris | ||
| „Robbie the Reindeer in Close Encounters of the Herd Kind” | 2007 | jako pastor | rola dubbingowana, film animowany, reżyseria: Donnie Anderson | |
| „Lemmy” | 2010 | jako on sam | film dokumentalny, reżyseria: Greg Olliver, Wes Orshoski | |
| „Heavy Metal Britannia” | film dokumentalny, reżyseria: Chris Rodley | |||
| „Gnomeo i Julia” | 2011 | jako Młody jeleń | rola dubbingowana, film animowany, reżyseria: Kelly Asbury | |
| „God Bless Ozzy Osbourne” | jako on sam | film dokumentalny, reżyseria: Mike Fleiss, Mike Piscitelli | ||
| „Wreckage of My Past: The Story of Ozzy Osbourne” | 2012 | film dokumentalny, reżyseria: Mike Piscitelli | ||
| „Sunset Strip” | film dokumentalny, reżyseria: Hans Fjellestad | |||
| „Glad All Over: The Dave Clark Five and Beyond” | 2014 | film dokumentalny, reżyseria: Dave Clark | ||
| „Classic Rock Roll of Honour: Presented by Orange Amplification” | film dokumentalny, reżyseria: Devin Dehaven |