ADHD

ADHD

zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
Przy ADHD często dochodzi do zaburzeń funkcjonowania lewej kory przedczołowej, zaznaczonej tutaj na niebiesko
Specjalizacja	neuropsychiatria, pediatria
Objawy	nieuwaga, pobudzenie psychoruchowe, rozhamowanie, dysfunkcja wykonawcza, impulsywność
Początek	przed 12 rokiem życia
Leki	stymulanty (metylofenidat), atomoksetyna
Klasyfikacje
ICD-11	6A05
ICD-10	F90 zaburzenia hiperkinetyczne
DSM-5	314.xx
DSM-IV	314.00 Zespół deficytu uwagi z nadpobudliwością
DiseasesDB	6158
OMIM	143465
MedlinePlus	001551
MeSH	D001289

ADHD (od ang. attention deficit hyperactivity disorder), zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z brakiem koncentracji uwagi, w klasyfikacji ICD-10 jako zaburzenia hiperkinetyczne – zespół neurorozwojowych zaburzeń psychicznych objawiający się znacznymi problemami z funkcjami wykonawczymi (np. kontrolą uwagi i kontrolą hamującą), powodujący niewspółmierne do wieku dotkniętej nimi osoby deficyty uwagi, hiperaktywność, nadpobudliwość ruchową lub impulsywność.

Osoby dotknięte zaburzeniami z grupy ADHD często wykazują się:

• brakiem wytrwałości w realizacji zadań wymagających zaangażowania poznawczego;
• tendencją do przechodzenia od jednej aktywności do drugiej bez ukończenia żadnej z nich;
• zdezorganizowaną, słabo kontrolowaną, nadmierną aktywnością; odmianą ADHD jest ADD (ang. attention-deficit disorder, czyli zaburzenie objawiające się deficytem uwagi), gdzie nadpobudliwość nie występuje, zwłaszcza u dorosłych.

Dla poprawnej diagnozy symptomy muszą pojawić się na stosunkowo wczesnym etapie rozwoju człowieka, pomiędzy szóstym i dwunastym rokiem życia, i utrzymywać się przynajmniej przez pół roku. U osób w wieku szkolnym zaburzenia koncentracji uwagi związane z ADHD mogą prowadzić do obniżonych wyników w nauce.

Choć jest to jedno z najczęściej badanych i diagnozowanych zaburzeń psychiatrycznych u dzieci i młodzieży, jego przyczyna w większości wypadków nie jest znana. Światowa Organizacja Zdrowia ocenia, że w 2013 na całym świecie około 39 milionów osób było dotkniętych ADHD. Przy stosowaniu kryteriów DSM-IV zaburzenia związane z ADHD diagnozuje się u ok. 6–7% dzieci, z kolei przy stosowaniu kryteriów ICD-10 odsetek ten wynosi 1–2%. Podobne wyniki notowane są niezależnie od regionu świata, rasy i kultury; zależą głównie od przyjętych sposobów diagnozy. ADHD diagnozowane jest około 2 razy częściej u chłopców niż u dziewcząt i około 1,6 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet. Symptomy diagnostyczne zostały stworzone na podstawie symptomów u chłopców, co doprowadziło do tego, że dziewczynki często są niezdiagnozowane bądź diagnozowane później w życiu. Termin ADHD obejmuje zarówno ADHD z zaburzeniami hiperaktywnymi, jak i bez nich u dorosłych i dzieci . Od 30 do 50% osób, u których zaburzenia ze spektrum ADHD wykryto w dzieciństwie, przejawia niektóre lub wszystkie cechy zespołu także w dorosłości, co oznacza, że pojawiają się one u 2 do 5% całej dorosłej populacji. Zaburzenia te często trudno jest odróżnić od wielu innych schorzeń, a także od wysokiej aktywności mieszczącej się jednak w normie rozwojowej.

Strategie postępowania w leczeniu ADHD różnią się w zależności od kraju, jednak zazwyczaj obejmują połączenie psychoterapii, zmiany stylu życia i terapii farmakologicznej. Przykładowo zalecenia brytyjskie doradzają leczenie farmakologiczne jako pierwszy etap terapii u dzieci z ciężkimi objawami, oraz u dzieci z umiarkowanymi objawami, u których psychoterapia nie przynosi spodziewanych efektów. W Kanadzie i Stanach Zjednoczonych zaleca się połączenie leków i terapii behawioralnej u wszystkich pacjentów z wyjątkiem osób w wieku przedszkolnym. Oba zestawy zaleceń odradzają stosowanie terapii stymulacyjnej u najmłodszych. Przynosi ona efekty, jednak nie ma pewności co do jej długofalowej skuteczności. Wraz z dorastaniem i wchodzeniem w dorosłość wielu pacjentów nabywa umiejętności radzenia sobie z przypadłościami, dzięki którym są w stanie zniwelować częściowo lub w całości ograniczenia wynikające z ADHD.

Wokół ADHD, jego diagnozy i metod leczenia od lat 70. XX wieku narosło wiele nieporozumień, teorii spiskowych i kontrowersji. Dotyczą one w szczególności przyczyn zaburzeń oraz skuteczności stymulacji farmakologicznej w leczeniu ich symptomów . Większość służb zdrowia uznaje ADHD za realne zaburzenie zdrowia, naukowcy spierają się głównie o sposoby diagnozy i leczenia. Przed 1987 w literaturze anglosaskiej używano nazwy ADD (ang. attention-deficit disorder).

Klasyfikacja

Ta sekcja od 2026-04 wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji.

Uwagi: Sekcję należy zaktualizować na podstawie nowych klasyfikacji DSM-5 i ICD-11.
Niektóre treści są na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Artykuł należy zweryfikować, wskazując w przypisach źródła informacji.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

Zgodnie z obowiązującymi również w Polsce międzynarodowymi klasyfikacjami zaburzeń zdrowia, na przykład DSM–III R, nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci zaliczana jest do grupy zaburzeń związanych z zachowaniami destrukcyjnymi.^{[potrzebny przypis]} Według ICD–10 natomiast należy do zaburzeń zachowania i emocji rozpoczynających się zwykle w dzieciństwie i wieku młodzieńczym.

Przyczyny

Nie są znane dokładne przyczyny większości przypadków ADHD. Zidentyfikowano jednak czynniki, w szczególności genetyczne i środowiskowe, które mogą przyczyniać się do rozwoju lub nasilenia objawów tego zaburzenia. W części przypadków wystąpienie objawów ze spektrum ADHD powiązane jest z wcześniejszymi uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego, z urazami lub infekcjami mózgu, a także z niedotlenieniem lub asfiksją okołoporodową.

Objawy

Zaburzenie przybiera różne formy i występuje w różnych stopniach natężenia. U wielu osób, szczególnie dorosłych, objawy są maskowane przez inne problemy, jak depresja, alkoholizm, przez co samo ADHD może pozostać nierozpoznane .

Objawy ADHD u osób dorosłych

 Osobny artykuł: AADD.

Objawy ADHD słabną z upływem czasu. Mimo tego, według badaczy, od 30 do 50% dzieci ze zdiagnozowanym ADHD ma co najmniej niektóre jego symptomy (lub też wszystkie) także w życiu dorosłym. Osoby pełnoletnie z ADHD bez odpowiedniego leczenia zazwyczaj prowadzą chaotyczny tryb życia, łatwo uzależniają się od środków farmakologicznych i alkoholu. Często współwystępują także takie zaburzenia, jak depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, uzależnienia, bądź niezdolność do nauki. Ważne jest jak najwcześniejsze podjęcie stosownego leczenia by nie dopuścić do rozwoju powikłań .

Cechy dorosłego człowieka z ADHD mogą objawiać się w następujących zachowaniach:

• częste przerywanie wypowiedzi innych,
• niedostatecznie rozwinięta pamięć robocza (krótkotrwała),
• niecierpliwość,
• gwałtowne zmiany emocjonalne,
• zapominanie ustalonych terminów,
• intensywne, lecz często nietrwałe relacje z innymi.

U dorosłych z ADHD występują zaburzenia uwagi – jest to trudność skoncentrowania się na konkretnym zadaniu. Dotyczy zarówno skierowania uwagi, jak i jego utrzymania (przykładowo rozpoczęcia słuchania i kontynuowania tej czynności).

Brak dostatecznie wykształconej uwagi powoduje skupienie się na przypadkowym bodźcu (najwyraźniejszym, najbliższym lub nowym). Dorosły nie jest się w stanie skoncentrować na jednym źródle bodźców, przeskakując na bezproduktywne czynności. Jednakże potrafi się odnaleźć w sytuacjach nowych i trudnych, pod warunkiem że nie wymaga się od niego długich i monotonnych zadań.

Mogą objawiać się przez:

• słabo wykształconą zdolność do samoobserwacji, tworzenia celu i planu życiowego
• problemy ze współpracą, chęć robienia wszystkiego po swojemu
• niedostrzeganie szczegółów, częste przeoczenia
• trudność z dłuższą koncentracją uwagi
• niedoprowadzanie do końca rozpoczętych zadań
• okresowo występującą depresję
• problemy z organizacją pracy
• niechęć do zadań wymagających dłuższego wysiłku umysłowego
• rozpraszanie się pod wpływem otaczających bodźców
• brak przewidywania konsekwencji swoich czynów
• częste zapominanie lub gubienie przedmiotów
• lekceważenie własnego bezpieczeństwa
• potrzebę podniesienia poziomu adrenaliny
• częste poczucie odrzucenia
• krótką pamięć
• silną impulsywność

Nadruchliwość – czyli nadmierna, niczym nieuzasadniona ruchliwość. (Przeważnie u młodzieży i dorosłych można ją zaobserwować tylko w szybkich ruchach stóp lub palców.) Zazwyczaj przekształca się ona w brak aktywności, prowadzący do wewnętrznego poczucia niepokoju i nerwowości.

ADHD a sen

Osoby z ADHD często wykazują znacznie dłuższy czas zasypiania, zmniejszoną wydajność snu i krótsze nocne okresy nieprzerwanego snu.

Część zaburzeń snu, takich jak zaburzenia oddychania podczas jego trwania, okresowe ruchy kończyn we śnie czy zespół opóźnionej fazy snu, uznaje się za ściśle związaną z ADHD.

Diagnoza

Diagnoza różnicowa z zespołem Aspergera – nawet 35% osób może mieć problemy typowe dla zespołu Aspergera.

Działanie diagnostyczne i terapeutyczne

Znane osoby z ADHD

Zobacz też

• klasyczna teoria Łurii – problemy ze skupieniem w takim razie wiążą się z brakiem ignorowania nieistotnych informacji, a kiepska pamięć ze słabą zdolnością wyciszania innych wspomnień

Polecana literatura

• Ronald D. Davis, Eldon M. Braun: The Gift of Learning: Proven New Methods for Correcting ADD, Math & Handwriting Problems. New York: Tarcher/Perigee, 2003. ISBN 978-0-399-52809-5.
• Ronald D. Davis, Eldon M. Braun: Dar uczenia się: Sprawdzona nowa metoda korekcji ADD, problemów z matematyką i pisaniem odręcznym. Poznań: Zysk i s-ka. ISBN 978-83-7298-850-8.
• AdamA. Bilikiewicz AdamA., StanisławS. Pużyński StanisławS., JacekJ. Wciórka JacekJ., JanuszJ. Rybakowski JanuszJ., Psychiatria, AdamA. Bilikiewicz (red.), T. 2: Psychiatria kliniczna, Wrocław: Urban & Partner, 2002, ISBN 978-83-87944-72-8, PB 2003/21548 .
• Irena Namysłowska: Psychiatria dzieci i młodzieży. Wyd. 1. Warszawa: PZWL, 2007. ISBN 978-83-200-3554-4.
• Janusz Krzyżowski: Leksykon Psychiatrii i Nauk Pokrewnych. Warszawa: Medyk, 2010. ISBN 978-83-89745-68-2.
• Iwona Górka: Mały nieszczęśliwy człowiek z ADHD, 2005, ISBN 83-923080-0-X.
• Tomasz Hanć: Dzieciństwo i dorastanie z ADHD. Rozwój dzieci nadpobudliwych psychoruchowo: zagrożenia i możliwości wsparcia, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2009, ISBN 978-83-7587-151-7.
• Piotr Pawlak: Program profilaktyczno-terapeutyczny dla dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej, wyd. III, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2009, ISBN 978-83-7308-689-0.
• Gordon Serfontein: Twoje nadpobudliwe dziecko, The hidden handicap, 1999, ISBN 83-7469-109-3.
• Renata Wiącek: Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo w wieku przedszkolnym. Program terapii i wspomagania rozwoju oraz scenariusze zajęć, wyd. IV, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2009, ISBN 978-83-7587-196-8.
• Tomasz Wolańczyk, Artur Kołakowski, Magdalena Skotnicka: Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci, 1999, ISBN 83-87991-07-4.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

• WalterW. Adriani WalterW., FrancescaF. Zoratto FrancescaF., GiovanniG. Laviola GiovanniG., Brain Processes in Discounting: Consequences of Adolescent Methylphenidate Exposure, [w:] ClareC. Stanford, RosemaryR. Tannock (red.), Behavioral Neuroscience of Attention Deficit Hyperactivity Disorder and Its Treatment, Springer Science & Business Media, 10 stycznia 2012, ISBN 978-3-642-24611-1 [dostęp 2015-08-14]  (ang.).
• MauricioM. Arcos-Burgos MauricioM., MaximilianM. Muenke MaximilianM., Toward a better understanding of ADHD: LPHN3 gene variants and the susceptibility to develop ADHD, „Attention Deficit and Hyperactivity Disorders”, 2 (3), 2010, s. 139–147, DOI: 10.1007/s12402-010-0030-2, PMID: 21432600, PMCID: PMC3280610 .
• L. EugeneL.E. Arnold L. EugeneL.E., PaulP. Hodgkins PaulP., HervéH. Caci HervéH., JenniferJ. Kahle JenniferJ., SusanS. Young SusanS., Effect of Treatment Modality on Long-Term Outcomes in Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Systematic Review, „PLoS ONE”, 2 (10), 2015, DOI: 10.1371/journal.pone.0116407, PMID: 25714373, PMCID: PMC4340791 .
• LionelL. Bailly LionelL., Stimulant medication for the treatment of attention-deficit hyperactivity disorder: evidence-b(i)ased practice?, „The Psychiatrist”, 29 (8), The Royal College of Psychiatrists, 2005, s. 284–287, DOI: 10.1192/pb.29.8.284  (ang.).
• SáraS. Bálint SáraS., PálP. Czobor PálP., AgnesA. Mészáros AgnesA., ViktóriaV. Simon ViktóriaV., IstvánI. Bitter IstvánI., Neuropszichológiai károsodásokat felnőtt figyelemhiányos hiperaktivitás zavar(ADHD): A szakirodalmi áttekintés (Neuropsychological impairments in adult attention deficit hyperactivity disorder: a literature review), „Psychiatria Hungarica: A Magyar Pszichiátriai Társaság Tudományos Folyóirata”, 5 (23), 2008, s. 324–335, PMID: 19129549  (węg.).
• M.D.M.D. Berry M.D.M.D., The potential of trace amines and their receptors for treating neurological and psychiatric diseases, „Reviews on Recent Clinical Trials”, 2 (1), 2007, s. 3–19, DOI: 10.2174/157488707779318107, PMID: 18473983 .
• Alexandra S.A.S. Burt Alexandra S.A.S., Rethinking environmental contributions to child and adolescent psychopathology: a meta-analysis of shared environmental influences, „Psychological Bulletin”, 135 (4), 2009, s. 608–637, DOI: 10.1037/a0015702, PMID: 19586164 .
• E.E. Cardo E.E., A.A. Nevot A.A., M.M. Redondo M.M., A.A. Melero A.A., B. deB. Azua B. deB., Trastorno por déficit de atención/hiperactividad: ¿un patrón evolutivo?, „Revista De Neurologia”, 50 suppl. 3, 2010, s. 143–147, PMID: 20200842  (hiszp.).
• Ann C.A.C. Childress Ann C.A.C., Sally A.S.A. Berry Sally A.S.A., Pharmacotherapy of Attention-Deficit Hyperactivity Disorder in Adolescents, „Drugs”, 3 (72), 2012, DOI: 10.2165/11599580-000000000-00000  (ang.).
• Caroline S.C.S. Clauss-Ehlers Caroline S.C.S., Encyclopedia of Cross-Cultural School Psychology, Springer Science & Business Media, 2010, ISBN 978-0-387-71798-2  (ang.).
• Donald J.D.J. Cohen Donald J.D.J., DanteD. Cicchetti DanteD. (red.), Developmental Psychopathology, Developmental Neuroscience, Wiley, 3 lutego 2006, ISBN 978-0-471-23737-2 [dostęp 2015-08-13]  (ang.).
• PhilipP. Cowen PhilipP., PaulP. Harrison PaulP., TomT. Burns TomT., Shorter Oxford Textbook of Psychiatry, wyd. 7, Oxford: Oxford University Press, 9 sierpnia 2012, ISBN 978-0-19-960561-3 [dostęp 2015-08-13]  (ang.).
• V.V. Emond V.V., C.C. Joyal C.C., H.H. Poissant H.H., Neuroanatomie structurelle et fonctionnelle du trouble déficitaire d’attention avec ou sans hyperactivité (TDAH), „L’Encéphale”, 35 (2), 2009, s. 107–114, DOI: 10.1016/j.encep.2008.01.005  (fr.).
• AdeleA. Diamond AdeleA., Executive Functions, „Annual review of psychology”, 64, 2013, s. 135–168, DOI: 10.1146/annurev-psych-113011-143750, PMID: 23020641, PMCID: PMC4084861 .
• Mina K.M.K. Dulcan Mina K.M.K., MaryBethM. Lake MaryBethM., Concise Guide to Child and Adolescent Psychiatry, Washington, D.C.: American Psychiatric Publishing, 1 czerwca 2011, ISBN 978-1-58562-416-4  (ang.).
• Stephen V.S.V. Faraone Stephen V.S.V., 25: Epidemiology of attention deficit hyperactivity disorder, [w:] MingM. Tsuang, MauricioM. Tohen, Peter B.P.B. Jones (red.), Textbook of psychiatric epidemiology, wyd. 3, Chichester, West Sussex: John Wiley & Sons, 2011, ISBN 978-0-470-97740-8 .
• BarbaraB. Franke BarbaraB., Stephen V.S.V. Faraone Stephen V.S.V., PhilipP. Asherson PhilipP., JanJ. Buitelaar JanJ., C.H.D.C.H.D. Bau C.H.D.C.H.D., The genetics of attention deficit/hyperactivity disorder in adults, a review, „Molecular Psychiatry”, 17 (10), 2012, s. 960–987, DOI: 10.1038/mp.2011.138, PMID: 22105624, PMCID: PMC3449233  (ang.).
• Julie P.J.P. Gentile Julie P.J.P., RafayR. Atiq RafayR., Paulette M.P.M. Gillig Paulette M.P.M., Adult ADHD, „Psychiatry (Edgmont)”, 8 (3), 2006, s. 25–30, PMID: 20963192, PMCID: PMC2957278 .
• DariosD. Getahun DariosD., George G.G.G. Rhoads George G.G.G., KitawK. Demissie KitawK., Shou-EnS.E. Lu Shou-EnS.E., Virginia P.V.P. Quinn Virginia P.V.P., In Utero Exposure to Ischemic-Hypoxic Conditions and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, „Pediatrics”, 131 (1), 2013, e53–e61, DOI: 10.1542/peds.2012-1298, PMID: 23230063  (ang.).
• YlvaY. Ginsberg YlvaY., JavierJ. Quintero JavierJ., ErnieE. Anand ErnieE., MartaM. Casillas MartaM., Himanshu P.H.P. Upadhyaya Himanshu P.H.P., Underdiagnosis of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Adult Patients: A Review of the Literature, „The Primary Care Companion for CNS Disorders”, 3 (16), 2014, DOI: 10.4088/PCC.13r01600, PMID: 25317367, PMCID: PMC4195639, Cytat: Reports indicate that ADHD affects 2.5–5% of adults in the general population,^5–8 compared with 5–7% of children.^9,10 … However, fewer than 20% of adults with ADHD are currently diagnosed and/or treated by psychiatrists.^7,15,16 .
• Ian R.I.R. Gizer Ian R.I.R., CourtneyC. Ficks CourtneyC., Irwin D.I.D. Waldman Irwin D.I.D., Candidate gene studies of ADHD: a meta-analytic review, „Human Genetics”, 126 (1), 2009, s. 51–90, DOI: 10.1007/s00439-009-0694-x  (ang.).
• VivetteV. Glover VivetteV., Annual Research Review: Prenatal stress and the origins of psychopathology: an evolutionary perspective, „Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines”, 52 (4), 2011, s. 356–367, DOI: 10.1111/j.1469-7610.2011.02371.x, PMID: 21250994 .
• Edward M.E.M. Hallowell Edward M.E.M., John J.J.J. Ratey John J.J.J., W świecie ADHD: nadpobudliwość psychoruchowa z zaburzeniami uwagi u dzieci i dorosłych, IzabelaI. Sowa (tłum.), Media Rodzina, 2004, ISBN 978-83-7278-111-6 .
• Edward M.E.M. Hallowell Edward M.E.M., John J.J.J. Ratey John J.J.J., Jak żyć z ADHD: nadpobudliwość psychoruchowa z zaburzeniami uwagi w świetle najnowszych badań, KrzysztofK. Puławski (tłum.), Poznań: Harbor Point Media Rodzina, 2007, ISBN 978-83-7278-237-3 .
• Yu-ShuY.S. Huang Yu-ShuY.S., Ming-HorngM.H. Tsai Ming-HorngM.H., Long-term outcomes with medications for attention-deficit hyperactivity disorder: current status of knowledge, „CNS Drugs”, 25 (7), 2011, s. 539–554, DOI: 10.2165/11589380-000000000-00000, PMID: 21699268 .
• OussamaO. Kebir OussamaO., KarimK. Tabbane KarimK., SarojiniS. Sengupta SarojiniS., RidhaR. Joober RidhaR., Candidate genes and neuropsychological phenotypes in children with ADHD: review of association studies, „Journal of Psychiatry & Neuroscience: JPN”, 34 (2), 2009, s. 88–101, PMID: 19270759, PMCID: PMC2647566 .
• Sandra JJS.J. Kooij Sandra JJS.J. i inni, European consensus statement on diagnosis and treatment of adult ADHD: The European Network Adult ADHD, „BMC Psychiatry”, 10, 2010, s. 67, DOI: 10.1186/1471-244X-10-67, PMID: 20815868, PMCID: PMC2942810 .
• ArturA. Kołakowski ArturA., TomaszT. Wolańczyk TomaszT., AnitaA. Bryńska AnitaA., AgnieszkaA. Pisula AgnieszkaA., MagdalenaM. Skotnicka MagdalenaM., ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej: przewodnik dla rodziców i wychowawców, Psychologia dla Praktyków, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2007, ISBN 978-83-7489-050-2 .
• Klaus W.K.W. Lange Klaus W.K.W., SusanneS. Reichl SusanneS., Katharina M.K.M. Lange Katharina M.K.M., LaraL. Tucha LaraL., OliverO. Tucha OliverO., The history of attention deficit hyperactivity disorder, „Attention Deficit and Hyperactivity Disorders”, 2 (4), 2010, s. 241–255, DOI: 10.1007/s12402-010-0045-8, PMID: 21258430, PMCID: PMC3000907 .
• RickR. Mayes RickR., CatherineC. Bagwell CatherineC., JenniferJ. Erkulwater JenniferJ., ADHD and the rise in stimulant use among children, „Harvard Review of Psychiatry”, 3 (16), 2008, s. 151–166, DOI: 10.1080/10673220802167782, PMID: 18569037 .
• J. GordonJ.G. Millichap J. GordonJ.G., Attention Deficit Hyperactivity Disorder Handbook a Physician’s Guide to ADHD, wyd. 2, New York, NY: Springer Science, 2010, ISBN 978-1-4419-1397-5  (ang.).
• Benjamin M.B.M. Neale Benjamin M.B.M. i inni, Meta-analysis of genome-wide association studies of attention deficit/hyperactivity disorder, „Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry”, 49 (9), 2010, s. 884–897, DOI: 10.1016/j.jaac.2010.06.008, PMID: 20732625, PMCID: PMC2928252 .
• EricE. Nestler EricE., StevenS. Hyman StevenS., RobertR. Malenka RobertR., Molecular Neuropharmacology: A Foundation for Clinical Neuroscience, Second Edition, wyd. 2, McGraw Hill professional, New York: McGraw-Hill Medical, 27 października 2008, ISBN 978-0-07-148127-4, OCLC 273018757  (ang.).
• SusanS. Nolen-Hoeksema SusanS., Abnormal Psychology, wyd. 6, McGraw-Hill Education, 2 grudnia 2013, ISBN 978-0-07-803538-8  (ang.).
• Vincent N.V.N. Parrillo Vincent N.V.N. (red.), Encyclopedia of Social Problems, Tom 1, SAGE Publications, 22 maja 2008, ISBN 978-1-4129-4165-5 [dostęp 2015-08-13]  (ang.).
• JackJ. Parker JackJ., GillG. Wales GillG., N.N. Chalhoub N.N., ValV. Harpin ValV., The long-term outcomes of interventions for the management of attention-deficit hyperactivity disorder in children and adolescents: a systematic review of randomized controlled trials, „Psychology Research and Behavior Management”, 6, 2013, s. 87–99, DOI: 10.2147/PRBM.S49114, PMID: 24082796, PMCID: PMC3785407 .
• AurelioA. Prifitera AurelioA., Donald H.D.H. Saklofske Donald H.D.H., Lawrence DavidL.D. Weiss Lawrence DavidL.D., WISC-4 Clinical Use and Interpretation, Academic Press, 2005, ISBN 978-0-12-564931-5  (ang.).
• AlisonA. Schonwald AlisonA., ErinE. Lechner ErinE., Attention deficit/hyperactivity disorder: complexities and controversies, „Current Opinion in Pediatrics”, 2 (18), 2006, s. 189–195, DOI: 10.1097/01.mop.0000193302.70882.70, PMID: 16601502 .
• Larry B.L.B. Silver Larry B.L.B., Attention-deficit/hyperactivity Disorder: A Clinical Guide to Diagnosis and Treatment for Health and Mental Health Professionals, American Psychiatric Publishers, 2004, ISBN 978-1-58562-131-6 [dostęp 2015-08-13]  (ang.).
• Moira G.M.G. Sim Moira G.M.G., GaryG. Hulse GaryG., EricE. Khong EricE., When the child with ADHD grows up, „Australian Family Physician”, 8 (33), 2004, s. 615–618, PMID: 15373378 [zarchiwizowane z adresu 2011-05-12] .
• Ilina Singh, Beyond polemics: science and ethics of ADHD, „Nature Reviews Neuroscience”, 12, 9, 2008, s. 957–964, DOI: 10.1038/nrn2514  (ang.).
• Tatyana D.T.D. Sotnikova Tatyana D.T.D., Marc G.M.G. Caron Marc G.M.G., Raul R.R.R. Gainetdinov Raul R.R.R., Trace Amine-Associated Receptors as Emerging Therapeutic Targets, „Molecular Pharmacology”, 76 (2), 2009, s. 229–235, DOI: 10.1124/mol.109.055970, PMID: 19389919, PMCID: PMC2713119 .
• ArianeA. Sroubek ArianeA., MaryM. Kelly MaryM., LiL. Xiaobo LiL., Inattentiveness in attention-deficit/hyperactivity disorder, „Neuroscience Bulletin”, 29 (1), 2013, s. 103–110, DOI: 10.1007/s12264-012-1295-6, PMID: 23299717, PMCID: PMC4440572  (ang.).
• Stephen Stahl, James Pradko, Barbara Haight, Jack Modell i inni. A Review of the Neuropharmacology of Bupropion, a Dual Norepinephrine and Dopamine Reuptake Inhibitor. „The Primary Care Companion to the Journal of Clinical Medicine”. 6 (4), s. 159–166, 2004. DOI: 10.4088/PCC.v06n0403. PMID: 15361919. PMCID: PMC514842. 
• AnitaA. Thapar AnitaA., MiriamM. Cooper MiriamM., OlgaO. Eyre OlgaO., KateK. Langley KateK., Practitioner Review: What have we learnt about the causes of ADHD?, „Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines”, 1(54), 2013, s. 3–16, DOI: 10.1111/j.1469-7610.2012.02611.x, PMID: 22963644, PMCID: PMC3572580 .
• TheoT. Vos TheoT. i inni, Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013, „The Lancet”, 2015, DOI: 10.1016/S0140-6736(15)60692-4, PMID: 26063472, PMCID: PMC4561509  (ang.).
• S.S. Walitza S.S., R.R. Drechsler R.R., J.J. Ball J.J., Das Schulkind mit ADHS, „Therapeutische Umschau”, 69 (8), 2012, s. 467–473, DOI: 10.1024/0040-5930/a000316, PMID: 22851461 .
• MargaretM. Weiss MargaretM., AnnickA. Vincent AnnickA., UmeshU. Jain UmeshU. (red.), Canadian ADHD Practice Guidelines (CAP-Guidelines), wyd. 3, Canadian Attention Deficit Hyperactivity Disorder Resource Alliance (CADDRA), maj 2013, ISBN 978-0-9738168-2-2 .
• Erik G.E.G. Willcutt Erik G.E.G., The Prevalence of DSM-IV Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Meta-Analytic Review, „Neurotherapeutics”, 9 (3), 2012, s. 490–499, DOI: 10.1007/s13311-012-0135-8, PMID: 22976615, PMCID: PMC3441936 .
• JonathanJ. Williams JonathanJ., EricE. Taylor EricE., The evolution of hyperactivity, impulsivity and cognitive diversity, „Journal of the Royal Society Interface”, 3 (8), 2006, s. 399–413, DOI: 10.1098/rsif.2005.0102, PMID: 16849269, PMCID: PMC1578754 .
• Alan J.A.J. Zametkin Alan J.A.J. i inni, Cerebral glucose metabolism in adults with hyperactivity of childhood onset, „The New England Journal of Medicine”, 323 (20), 1990, s. 1361–1366, DOI: 10.1056/NEJM199011153232001, PMID: 2233902 .
• N.N.N.N. Zavadenko N.N.N.N., N.Û.N.Û. Suvorinova N.Û.N.Û., Терапевтическое действие разных доз ноотропила при синдроме дефицита внимания с гиперактивностью у детей, „Журнал неврологии и психиатрии имени С. С. Корсакова [Žurnal nevrologii i psihiatrii imeni S. S. Korsakova]”, 3 (104), tytuł angielski: Therapeutic efficacy of nootropil different doses in attention deficit hyperactivity disorder, Moskva: Ministerstvo Zdravookhraneniia i Meditsinskoĭ Promyshlennosti Rossiĭskoĭ Federatsii, Vserossiĭskoe Obshchestvo Nevrologov, Vserossiĭskoe Obshchestvo Psikhiatrov, 2004, s. 32–37, ISSN 1997-7298, PMID: 15071842  (ros. • ang.).
• Division of HumanD.H. Development Division of HumanD.H., National Center on Birth Defects and DevelopmentalN.C.B.D.D. Disabilities National Center on Birth Defects and DevelopmentalN.C.B.D.D., Centers for Disease Control andC.D.C. Prevention Centers for Disease Control andC.D.C., Attention-Deficit / Hyperactivity Disorder (ADHD): Symptoms and Diagnosis, www.cdc.gov, 26 czerwca 2015 [dostęp 2015-08-13] .
• Division of HumanD.H. Development Division of HumanD.H., National Center on Birth Defects and DevelopmentalN.C.B.D.D. Disabilities National Center on Birth Defects and DevelopmentalN.C.B.D.D., Centers for Disease Control andC.D.C. Prevention Centers for Disease Control andC.D.C., Attention-Deficit / Hyperactivity Disorder (ADHD): Recommendations from the American Academy of Pediatrics (AAP), www.cdc.gov, 18 marca 2015 [dostęp 2015-08-13] .
• National Collaborating Centre for MentalN.C.C.M. Health National Collaborating Centre for MentalN.C.C.M., Attention Deficit Hyperactivity Disorder: Diagnosis and Management of ADHD in Children, Young People and Adults, Tom 72 z Clinical guideline, London: British Psychological Society, 2009, ISBN 978-1-85433-471-8 .
• Lek na ADHD u dzieci będzie refundowany, [w:] Wirtualna Polska: Wiadomości [online], wiadomosci.wp.pl, 2 marca 2009 [dostęp 2015-08-13] .
• Polskie TowarzystwoP.T. ADHD Polskie TowarzystwoP.T., Farmakoterapia, [w:] Oficjalna strona PT ADHD [online], ptadhd.pl, 2004 [dostęp 2015-08-13] [zarchiwizowane z adresu 2012-07-19] .
• Rozdział V, [w:] WHO, Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10: opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne, StanisławS. Pużyński, JacekJ. Wciórka, CelinaC. Brykczyńska (tłum.), wyd. 2 uzup., [ICD-10 classification of mental and behavioural disorders: clinical description and diagnostic guidelines], Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii, 2000, ISBN 978-83-85688-25-9 .

Linki zewnętrzne

Informacje w projektach siostrzanych

Multimedia w Wikimedia Commons

Cytaty w Wikicytatach

Definicje słownikowe w Wikisłowniku

• Polskie Towarzystwo ADHD