Pierwszymi stacjami demagnetyzacyjnymi, które weszły do służby w Marynarce Wojennej były wcielone w 1955 roku stacje SD-21 i SD-22. Były to dawne trałowce brytyjskie, po wojnie przebudowane na trawlery rybackie, które trafiły do Polski w ramach UNRRA. W tym samym okresie do służby trafiła stacja SD-20. Pod koniec lat 60. XX wieku, wraz z rosnącą liczbą okrętów oraz powiększającym się zagrożeniem ze strony min magnetycznych te jednostki przestały wystarczać.
Pod koniec lat 60. Biuro Projektów i Studiów Taboru Rzecznego we Wrocławiu (późniejsze Centrum Badawczo-Projektowe Żeglugi Śródlądowej NAVICENTRUM) wykonało dla Marynarki Wojennej projekt niedużej pływającej stacji demagnetyzacyjnej. Projekt został oznaczony numerem projektowym B208, a w kodzie NATO oznaczono go jako Mrowka (Mrówka). Głównym konstruktorem serii został inż. Janusz Stęszewski. Budowę trzech zamówionych jednostek powierzono Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu, położonej niedaleko portu wojennego.
Okręty zostały oznaczone jako SD-11, SD-12 i SD-13. Wcielono je do służby w latach 1971-1972. Ostatnia jednostka serii, SD-13 została wcielona do służby 16 grudnia 1972 roku, a jej matką chrzestną była p. Halina Krzynówek.
Dane taktyczno-techniczne
Kadłub i architektura
Kadłub stacji demagnetyzacyjnej SD-13 został wykonany ze stali, natomiast jej nadbudówki z hydronalium. Jednostka posiada charakterystyczny kształt ze wzniosem na dziób, niską burtę, a nadbudówki były umiejscowione na rufie. Podobną konfigurację miały także zbiornikowce projektu B199 i ZW2, również zaprojektowane w NAVICENTRUM. Na dziobie znajduje się armata, bębny z kablem demagnetyzacyjnym oraz urządzenia cumowniczo-kotwiczne. Na śródokręciu umieszczono maszt, będący zarazem kominem agregatów demagnetyzacyjnych, bom, łódź ratowniczo-roboczą oraz urządzenia demagnetyzacyjne. Na rufie okrętu znajduje się nadbudówka z głównym masztem radarowym, komin oraz żurawik do podnoszenia drugiej łodzi roboczej, a także sama łódź. Górną kondygnację nadbudówki zajmuje kabina nawigacyjna, kabina łączności oraz główne stanowisko dowodzenia (GSD). Okręt posiada dwie półzanurzone w wodzie kotwice na dziobie oraz jedną kotwicę stabilizacyjną, przeznaczoną do użytku w czasie prac demagnetyzacyjnych na rufie.
Napęd główny pływającej stacji demagnetyzacyjnej SD-13 stanowi jeden silnik wysokoprężny 6NVD48. Jego moc maksymalna przy 387 obr/min. wynosiła 957 KM (704 kW), a moc nominalna przy 375 obr/min. 870 KM (640 kW). Napędza on jedną śrubę napędową. Prędkość maksymalna okrętów demagnetyzacyjnych projektu B208 wynosi 9 węzłów. Zasięg maksymalny stacji wynosi 2230 Mm przy prędkości maksymalnej. Autonomiczność wynosi ok. 14 dni.
Uzbrojenie i wyposażenie
Pierwotne uzbrojenie wszystkich trzech stacji demagnetyzacyjnych projektu B208 stanowiła jedna podwójna radziecka armata przeciwlotnicza2M-3M kalibru 25 mm, umiejscowiona na dziobie. Pod koniec lat 80. XX wieku na SD-12 została ona zamieniona na nowocześniejszą polską armatę przeciwlotniczą ZU-23-2M Wróbel. Następnie (po 1995 roku) taką wymianę przeprowadzono także i na SD-11 oraz SD-13.
Słabej jakości zdjęcie przedstawiające SD-13 na tle Brzegowej Stacji Demagnetyzacyjnej w 2004 roku. Obok pływającej stacji widoczne motorówki M-25 i M-26.
Pływające stacje demagnetyzacyjne projektu B208 posiadały jeden radar RN-231. Według stanu na 2019 rok SD-13 posiadała następujące urządzenia demagnetyzacyjne:
Stacja SD-13 to pomocnicza jednostka pływająca klasy pływająca stacja demagnetyzacyjna, służące do przeprowadzania demagnetyzacji innych okrętów, czyli sprowadzenia ich pól magnetycznych do minimalnego poziomu. Dokonywane jest to przez opasanie kadłuba okrętu zwojami kabli, przez które przepływa prąd elektryczny, którego pole magnetyczne niweluje pole magnetyczne okrętu. Demagnetyzacja zabezpiecza przed magnetycznymi minami morskimi. Ponieważ demagnetyzacja odbywa się w portach, część wyposażenia SD-13 jest przechowywana na nabrzeżu. Jednostki projektu B208 są przystosowane do demagnetyzacji okrętów o wyporności poniżej 6000 t, które nie mogły przejść demagnetyzacji na Poligonie Kontrolno-Pomiarowym MW.
W latach 2008-2011 zastępcą dowódcy okrętu był Sławomir Gronowski. 1 stycznia 2012 roku, w związku ze zmianami w logistyce w Siłach Zbrojnych RP, Dywizjon PJP KPW Gdynia został rozformowany, a jego okręty przekazano do Dywizjonu Okrętów Wsparcia. W maju 2014 roku stacja SD-13 uczestniczyła w ćwiczeniach Okrętowej Grupy Zadaniowej sił połączonych 3 Flotylli Okrętów, 8 Flotylli Obrony Wybrzeża oraz Brygady Lotnictwa MW. W sierpniu 2014 roku dowódcą okrętu był kpt. mar. Tomasz Szyjkowski. Był o nim też w grudniu 2016 roku, natomiast w grudniu 2017 roku dowódcą okrętu był kpt. mar. Łukasz Organista. W tym czasie jednostka miała na koncie przebyte ok.12 tys. mil morskich. W czasie służby gdyńskie przedsiębiorstwo Enamor przeprowadziło gruntowną modernizację wyposażenia nawigacyjnego SD-13 – dodano nowy żyrokompas, kompas magnetyczny, mapy elektroniczne WECDIS i inne wyposażenie. Jednostka dalej pozostaje w służbie (stan na 2025 rok).
JarosławCiślak.Rozformowanie Dywizjonu Pomocniczych Jednostek Pływających KPW Świnoujście.„Morze, Statki i Okręty”.Nr 1/2012,styczeń2012.Magnum-X.ISSN1426-529X.
RobertRochowicz.Ostatnia parada MW PRL.„Morze, Statki i Okręty”.Nr 5-6/2021.XXVI(204),maj–czerwiec2021.Magnum-X.ISSN1426-529X.
Przebazowanie jednostek pomocniczych.„Morze, Statki i Okręty”.Nr 5/2005,wrezsień-październik2005.Magnum-X.ISSN1426-529X.
PiotrWojtas.Najwszechstronniejsza jednostka.„Bandera”.Nr 1/2012,styczeń2012.Dowództwo Marynarki Wojennej we współpracy z Wojskowym Instytutem Wydawniczym.ISSN0209-1070.
Marynarka Wojenna
