William Goldman

William Goldman
	; Wiliam Goldman (2008)
Data i miejsce urodzenia	12 sierpnia 1931 ; Chicago
Data i miejsce śmierci	15 listopada 2018 ; Nowy Jork
Zawód, zajęcie	scenarzysta, pisarz
Narodowość	amerykańska
Dzieci	Jenny Rebecca, Susanna
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

William Goldman (ur. 12 sierpnia 1931 w Highland Park, Chicago, zm. 15 listopada 2018 w Nowym Jorku) – amerykański scenarzysta, dramaturg i prozaik. Zdobywca Oscara w 1969 za scenariusz Butch Cassidy i Sundance Kid i w 1976 za scenariusz Wszyscy ludzie prezydenta.

Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Williama Goldmana.

Życiorys

Dorastał na przedmieściach Chicago, jako syn biznesmena i jego żony. Uczył się w Oberlin College w Ohio, gdzie został redaktorem szkolnego czasopisma literackiego. Ukończył studia w 1952 roku. W 1956 roku zdobył tytuł magistra języka angielskiego na Columbia University w Nowym Jorku. W 1957 roku opublikowana została jego pierwsza powieść, The Temple of Gold. W 1961 roku stworzył nie najlepiej przyjęty musical, Blood, Sweat i Stanley Poole. Stworzył go wraz ze swoim bratem, Jamesem.

W latach 60. kontynuował pisanie powieści. Mimo niekoniecznie przychylnych opinii recenzentów, sławę przyniósł mu oryginalny scenariusz do Butch Cassidy i Sundance Kid w 1969 roku. Film okazał się kasowym sukcesem, a Goldman zdobył za niego Oscara.

W następnym dziesięcioleciu Goldman napisał swoje dwie najsłynniejsze powieści – Narzeczoną księcia oraz Maratończyka, thiller, który dwa lata później zaadaptował na film. W tym okresie napisał także scenariusz do Wszystkich ludzi prezydenta.

Zasiadał w jury konkursu głównego na 41. MFF w Cannes (1988).

W latach 1961–1991 był żonaty z Ilene Jones, z którą miał dwie córki o imionach Jenny Rebecca i Susanna.

Twórczość

Scenarzysta

Butch Cassidy i Sundance Kid
O jeden most za daleko
Maratończyk
Wszyscy ludzie prezydenta
Żony ze Stepford na podstawie powieści pod tym samym tytułem Iry Levina

Powieści

The Temple of Gold (1957)
Your Turn to Curtsy, My Turn to Bow (1958)
Soldier in the Rain (1960)
Boys and Girls Together (1964)
No Way to Treat a Lady (1964)
The Thing of It Is... (1967)
Father's Day (1971)
Narzeczona księcia (ang. Princess Bride,1973)
Maratończyk (ang. Marathon Man, 1974)
Magik (ang. Magic,1976)
Tinsel (1979)
Control (1982)
The Silent Gondoliers (1983)
The Color of Light (1984)
Żar (ang. Heat, 1985)
Bracia (ang. Brothers, 1986)

Przypisy

↑ William Goldman, Oscar-Winning Writer of ‘Butch Cassidy and the Sundance Kid,’ Dies at 87. variety.com. [dostęp 2018-11-16]. (ang.).
↑ William Goldman | Biography & History | AllMusic [online], AllMusic [dostęp 2018-05-07] .
↑ William Goldman, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-10-05] (ang.).
↑ William Goldman Biography – Book Reports [online], bookreports.info [dostęp 2018-05-07] (ang.).

Linki zewnętrzne

William Goldman w bazie IMDb (ang.)
William Goldman w bazie Filmweb

[1] William Goldman, Oscar-Winning Writer of ‘Butch Cassidy and the Sundance Kid,’ Dies at 87. variety.com. [dostęp 2018-11-16]. (ang.).

[2] William Goldman | Biography & History | AllMusic [online], AllMusic [dostęp 2018-05-07] .

[3] William Goldman, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-10-05] (ang.).

[4] William Goldman Biography – Book Reports [online], bookreports.info [dostęp 2018-05-07] (ang.).

1927–1939	Benjamin Glazer (1927/1928) Hanns Kräly (1928/1929) Frances Marion (1929/1930) Howard Estabrook (1930/1931) Edwin Burke (1931/1932) Victor Heerman i Sarah Y. Mason (1932/1933) Robert Riskin (1934) Dudley Nichols (1935) Pierre Collings i Sheridan Gibney (1936) Norman Reilly Raine, Heinz Herald i Géza Herczeg (1937) George Bernard Shaw, W.P. Lipscomb, Cecil Lewis i Ian Dalrymple (1938) Sidney Howard (1939)
1940–1959	Donald Ogden Stewart (1940) Sidney Buchman i Seton I. Miller (1941) Arthur Wimperis, George Froeschel, James Hilton i Claudine West (1942) Julius J. Epstein, Philip G. Epstein i Howard Koch (1943) Frank Butler i Frank Cavett (1944) Charles Brackett i Billy Wilder (1945) Robert E. Sherwood (1946) George Seaton (1947) John Huston (1948) Joseph L. Mankiewicz (1949) Joseph L. Mankiewicz (1950) Michael Wilson i Harry Brown (1951) Charles Schnee (1952) Daniel Taradash (1953) George Seaton (1954) Paddy Chayefsky (1955) James Poe, John Farrow i S.J. Perelman (1956) Michael Wilson, Carl Foreman i Pierre Boulle (1957) Alan Jay Lerner (1958) Neil Paterson (1959)
1960–1979	Richard Brooks (1960) Abby Mann (1961) Horton Foote (1962) John Osborne (1963) Edward Anhalt (1964) Robert Bolt (1965) Robert Bolt (1966) Stirling Silliphant (1967) James Goldman (1968) Waldo Salt (1969) Ring Lardner Jr. (1970) Ernest Tidyman (1971) Mario Puzo i Francis Ford Coppola (1972) William Peter Blatty (1973) Francis Ford Coppola i Mario Puzo (1974) Lawrence Hauben i Bo Goldman (1975) William Goldman (1976) Alvin Sargent (1977) Oliver Stone (1978) Robert Benton (1979)
1980–1999	Alvin Sargent (1980) Ernest Thompson (1981) Costa-Gavras i Donald Stewart (1982) James L. Brooks (1983) Peter Shaffer (1984) Kurt Luedtke (1985) Ruth Prawer Jhabvala (1986) Mark Peploe i Bernardo Bertolucci (1987) Christopher Hampton (1988) Alfred Uhry (1989) Michael Blake (1990) Ted Tally (1991) Ruth Prawer Jhabvala (1992) Steven Zaillian (1993) Eric Roth (1994) Emma Thompson (1995) Billy Bob Thornton (1996) Brian Helgeland i Curtis Hanson (1997) Bill Condon (1998) John Irving (1999)
2000–2019	Stephen Gaghan (2000) Akiva Goldsman (2001) Ronald Harwood (2002) Fran Walsh, Philippa Boyens i Peter Jackson (2003) Alexander Payne i Jim Taylor (2004) Larry McMurtry i Diana Ossana (2005) William Monahan (2006) Joel Coen i Ethan Coen (2007) Simon Beaufoy (2008) Geoffrey Fletcher (2009) Aaron Sorkin (2010) Alexander Payne, Nat Faxon i Jim Rash (2011) Chris Terrio (2012) John Ridley (2013) Graham Moore (2014) Charles Randolph i Adam McKay (2015) Barry Jenkins i Tarell Alvin McCraney (2016) James Ivory (2017) Charlie Wachtel, David Rabinowitz, Kevin Willmott i Spike Lee (2018) Taika Waititi (2019)
Od 2020	Christopher Hampton i Florian Zeller (2020/2021) Sian Heder (2021) Sarah Polley (2022) Cord Jefferson (2023) Peter Straughan (2024) Paul Thomas Anderson (2025)

1940–1959	Preston Sturges (1940) Herman J. Mankiewicz i Orson Welles (1941) Ring Lardner Jr. i Michael Kanin (1942) Norman Krasna (1943) Lamar Trotti (1944) Richard Schweizer (1945) Muriel Box i Sydney Box (1946) Sidney Sheldon (1947) Robert Pirosh (1949) Charles Brackett, Billy Wilder i D.M. Marshman Jr. (1950) Alan Jay Lerner (1951) T.E.B. Clarke (1952) Charles Brackett, Walter Reisch i Richard L. Breen (1953) Budd Schulberg (1954) William Ludwig i Sonya Levien (1955) Albert Lamorisse (1956) George Wells (1957) Nedrick Young i Harold Jacob Smith (1958) Russell Rouse, Clarence Greene, Stanley Shapiro i Maurice Richlin (1959)
1960–1979	Billy Wilder i I.A.L. Diamond (1960) William Inge (1961) Ennio De Concini, Alfredo Giannetti i Pietro Germi (1962) James R. Webb (1963) S.H. Barnett, Peter Stone i Frank Tarloff (1964) Frederic Raphael (1965) Claude Lelouch i Pierre Uytterhoeven (1966) William Rose (1967) Mel Brooks (1968) William Goldman (1969) Francis Ford Coppola i Edmund H. North (1970) Paddy Chayefsky (1971) Jeremy Larner (1972) David S. Ward (1973) Robert Towne (1974) Frank Pierson (1975) Paddy Chayefsky (1976) Woody Allen i Marshall Brickman (1977) Nancy Dowd, Waldo Salt i Robert C. Jones (1978) Steve Tesich (1979)
1980–1999	Bo Goldman (1980) Colin Welland (1981) John Briley (1982) Horton Foote (1983) Robert Benton (1984) Earl W. Wallace, William Kelley i Pamela Wallace (1985) Woody Allen (1986) John Patrick Shanley (1987) Ronald Bass i Barry Morrow (1988) Tom Schulman (1989) Bruce Joel Rubin (1990) Callie Khouri (1991) Neil Jordan (1992) Jane Campion (1993) Quentin Tarantino i Roger Avary (1994) Christopher McQuarrie (1995) Ethan Coen i Joel Coen (1996) Ben Affleck i Matt Damon (1997) Marc Norman i Tom Stoppard (1998) Alan Ball (1999)
2000–2019	Cameron Crowe (2000) Julian Fellowes (2001) Pedro Almodóvar (2002) Sofia Coppola (2003) Charlie Kaufman, Michel Gondry i Pierre Bismuth (2004) Paul Haggis i Bobby Moresco (2005) Michael Arndt (2006) Diablo Cody (2007) Dustin Lance Black (2008) Mark Boal (2009) David Seidler (2010) Woody Allen (2011) Quentin Tarantino (2012) Spike Jonze (2013) Alejandro G. Iñárritu, Nicolás Giacobone, Alexander Dinelaris Jr. i Armando Bó (2014) Josh Singer i Tom McCarthy (2015) Kenneth Lonergan (2016) Jordan Peele (2017) Nick Vallelonga, Brian Currie i Peter Farrelly (2018) Bong Joon Ho i Han Jin Won (2019)
Od 2020	Emerald Fennell (2020/2021) Kenneth Branagh (2021) Daniel Kwan i Daniel Scheinert (2022) Justine Triet i Arthur Harari (2023) Sean Baker (2024) Ryan Coogler (2025)