Quentin Tarantino (2015) | |
| Prawdziwe imię i nazwisko |
Quentin Jerome Tarantino |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
27 marca 1963 |
| Zawód |
reżyser, aktor, producent, scenarzysta |
| Współmałżonek |
Daniella Pick (od 2018) |
| Lata aktywności |
od 1987 |
| Odznaczenia | |
Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, sporadycznie także producent, jeden z głównych przedstawicieli postmodernizmu filmowego (obok Davida Lyncha oraz braci Coen). Jest członkiem Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk.
Karierę rozpoczął jako twórca scenariuszy do filmów Urodzeni mordercy i Prawdziwy romans. Sławę jako reżyser zdobył pastiszami dramatów gangsterskich (Wściekłe psy, Pulp Fiction – nagrodzony Złotą Palmą i Oscarem), charakterystycznymi ze względu na brutalność, rozbudowane dialogi i nawiązania do kultury masowej. Dalszy etap jego twórczości stanowią między innymi dramat Jackie Brown, dwuczęściowy film sensacyjny Kill Bill, komediodramat wojenny Bękarty wojny, westerny Django oraz Nienawistna ósemka i komediodramat Pewnego razu... w Hollywood. W swoich filmach Tarantino eksponuje swą fascynację kinem, tworząc kolaże różnych stylów i gatunków.
Przewodniczył jury konkursu głównego na 57. MFF w Cannes (2004) oraz na 67. MFF w Wenecji (2010).
Urodził się 27 marca 1963 roku w Knoxville w stanie Tennessee. Jego matka, Connie Tarantino, była pielęgniarką, natomiast jego ojciec, Tony Tarantino, muzykiem. Rodzice rozstali się przed jego urodzeniem, po czym jego ojczymem został Curt Zastoupil. Kiedy Quentin Tarantino miał dwa lata, przeprowadził się wraz z matką i ojczymem do miasta Torrance w Kalifornii. Uczęszczał do szkoły średniej w dzielnicy Harbor City w Los Angeles, jednak porzucił ją w dziewiątym roku nauki, w wieku 16 lat. Po latach wspomina, że jedynym przedmiotem, który lubił, była historia.
Po porzuceniu dalszej nauki Tarantino, zafascynowany od dzieciństwa kinem, poszukiwał różnych zajęć. W wieku 16 lat pracował jako bileter w kinie pornograficznym, po czym został wyrzucony z pracy za kłamstwo co do wieku. W wieku 22 lat zatrudnił się w wypożyczalni kaset wideo w Manhattan Beach, co pozwoliło mu na „chłonięcie” kina różnych specjalności i miało znaczący wpływ na jego dalszą karierę. W owej wypożyczalni Tarantino poznał Rogera Avary’ego, który podobnie jak on był zafascynowany filmami.
W 1985 roku Tarantino wraz z Craigiem Hamannem, którego poznał na kursach aktorskich, zaczął kręcić na taśmie szesnastomilimetrowej amatorski film zatytułowany My Best Friend’s Birthday. Nie został on jednak ukończony z powodu pożaru materiału filmowego oraz narastających trudności w produkcji.

Podczas pracy w wypożyczalni Tarantino opracował scenariusze dwóch filmów: Urodzeni mordercy i Prawdziwy romans. Pierwszy z nich sprzedał Oliverowi Stone’owi, a drugi Tony’emu Scottowi. W ten sposób Tarantino zebrał pieniądze potrzebne do stworzenia własnego filmu. W 1990 roku przeniósł się wraz z Avarym do wytwórni Cinetel Productions, gdzie zdołał podsunąć producentowi Lawrence’owi Benderowi pomysł na film pod tytułem Wściekłe psy. Dzięki wsparciu finansowemu zafascynowanego scenariuszem aktora Harveya Keitela budżet filmu został zwiększony z 35 tysięcy do 1,5 miliona dolarów amerykańskich. Wściekłe psy miały swoją premierę w 1992 roku i traktowały o szóstce gangsterów szukających zdrajcy po problematycznym skoku na sklep jubilerski. Film odniósł znaczący sukces, uzyskując pozytywne recenzje krytyków za wartką, acz kameralną akcję, czarny humor i sprawność warsztatu realizatorskiego. W filmie dostrzegano wpływy różnych twórców, na przykład Stanleya Kubricka, Martina Scorsese czy Sergia Leone. Tarantino otrzymał nagrodę Międzynarodowej Federacji Krytyków Filmowych (FIPRESCI) na festiwalu w Toronto. Podczas pobytu w Toronto Tarantino spotkał również niezależnego reżysera, Roberta Rodrigueza, z którym miał okazję później wielokrotnie współpracować.
Popularność Wściekłych psów pozwoliła Tarantino na zawarcie kontraktu z wytwórnią Miramax. Nowy film jego autorstwa otrzymał budżet 8 milionów dolarów. Tematyką Pulp Fiction, do którego Tarantino pisał scenariusz wraz z Rogerem Avarym, były trzy nowele gangsterskie inspirowane powieściami brukowymi, w których wystąpili między innymi Samuel L. Jackson i John Travolta. Również ten film został entuzjastycznie przyjęty przez krytyków, którzy zwracali uwagę na niezwykle staranne dialogi, znakomitą grę aktorską oraz nowatorski sposób opowiadania. Wpływ Pulp Fiction był doniosły, jako że film ten stanowił dzieło o całkowicie zaburzonej chronologii akcji, swobodnie mieszające różne style XX wieku i produkty kultury masowej. Właśnie z tego względu jury konkursu głównego na 47. MFF w Cannes przyznało filmowi Złotą Palmę – ku oburzeniu części publiczności, która za faworyta festiwalu uznawała Trzy kolory. Czerwony w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego. Dzięki Pulp Fiction Tarantino otrzymał Złoty Glob za scenariusz i siedem nominacji do Nagrody Akademii Filmowej – Oscara; walkę o miano najlepszego filmu przegrał z filmem Forrest Gump w reżyserii Roberta Zemeckisa, ale ostatecznie otrzymał wraz z Avarym statuetkę za najlepszy scenariusz oryginalny.
Tarantino, uznany przez krytyków po sukcesie Pulp Fiction za twórcę innowacyjnego dla branży filmowej, umocnił współpracę z Rodriguezem. Zagrał epizodyczną rolę w jego dziele Desperado (1994), natomiast w 1995 roku wraz z nim oraz dwojgiem innych twórców niezależnych, Allison Anders i Alexandre’em Rockwellem, nakręcił kooperacyjny film Cztery pokoje. Quentinowi Tarantino do reżyserii przypadła, inspirowana serialem Alfred Hitchcock przedstawia, nowela Człowiek z Hollywood. Grał on w niej zepsutego hollywoodzkiego reżysera każącemu hotelarzowi (Tim Roth) obciąć palec swojemu koledze. Nowela Tarantino, jak również i cały film, została jednak negatywnie przyjęta przez krytyków ze względu na pozbawione humoru dialogi i potraktowana jako niewypał. Status gwiazdy Tarantino mocno nadwyrężył również drugoplanową rolą w filmie Włącz się do gry (1995) w reżyserii Jacka Barana, a także występem w wyreżyserowanym przez Rodrigueza i negatywnie przyjętym przez krytyków horrorze Od zmierzchu do świtu, do którego napisał scenariusz.
Swoją zachwianą pozycję Tarantino próbował odbudować dramatem gangsterskim Jackie Brown na podstawie powieści Elmore’a Leonarda o stewardesie, która zostaje przyłapana na przemycie pieniędzy i narkotyków przez policjantów, próbujących wymusić na niej zeznania obciążające szefa. Film ten stanowił odniesienie do tradycji kina „blaxploitation” czyli filmów klasy B, których bohaterami byli czarnoskórzy mieszkańcy Stanów Zjednoczonych. Główne role zagrali w nim znana z „blaxploitation” Pam Grier, Samuel L. Jackson i Robert De Niro. Film Jackie Brown został przeważnie pozytywnie przyjęty przez krytyków; wskazywano na większą dojrzałość opowiadanej historii, ale też na niedoskonałość techniczną i zbyt powolną akcję. Jackson za swą rolę otrzymał Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora na 48. MFF w Berlinie.
Po Jackie Brown reżyser miał kilkuletnią przerwę od kręcenia filmów; poświęcił ją na pisanie scenariusza do dzieła osadzonego w realiach II wojny światowej. Ostatecznie jednak zdecydował się na stworzenie filmu sensacyjnego Kill Bill z Umą Thurman jako zawodową morderczynią, która po latach śpiączki budzi się z zamiarem dokonania zemsty na swoim szefie (David Carradine). Kill Bill ukazał się w dwóch częściach w 2003 i 2004 roku; pierwsza z nich, pełna brawurowej akcji, inspirowana była azjatyckim (głównie hongkońskim) kinem sensacyjnym. Druga, bardziej stawiająca na dialogi, czerpała natomiast inspirację ze spaghetti westernów, głównie z dzieł Sergia Leone. Film ten był chwalony za wirtuozerię i grę aktorską.

W 2005 roku Tarantino wziął udział w pracach nad filmem Sin City w reżyserii Rodrigueza oraz Franka Millera; wyreżyserował też odcinek serialu CSI: Kryminalne zagadki Las Vegas. W 2007 roku Tarantino ponownie podjął współpracę z Rodriguezem, owocującą dylogią filmową Grindhouse, która nawiązywała do horrorów klasy B z lat 70. XX wieku. Tarantino nakręcił pierwszą jej część, Death Proof, traktującą o kaskaderze (Kurt Russell) zabijającym swe ofiary samochodem. Death Proof poniósł klęskę finansową, mimo że stanowił wyrafinowaną parodię taniego kina oraz został pokazany z sukcesem na festiwalu w Cannes.
Bardziej udany okazał się komediodramat wojenny Bękarty wojny (2009) na podstawie porzuconego przedtem scenariusza Tarantino, którego bohaterami byli amerykańscy żołnierze żydowskiego pochodzenia zrzuceni do Europy z zadaniem zorganizowania zamachu na Adolfa Hitlera. Bękarty wojny również odniosły sukces jako wyrafinowana parodia kina wojennego, aczkolwiek niektórzy krytycy uznali ten film za przegadany i zbyt brutalny. Odgrywający rolę oficera SS Christoph Waltz otrzymał Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego.
W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu Django, z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule. Bohaterem Django jest czarnoskóry niewolnik (Jamie Foxx), który wraz z łowcą głów (Christoph Waltz) poszukuje swojej żony. Dzieło Tarantino zostało pozytywnie przyjęte przez prasę, która zauważała w nim naśladowanie stylistyką amerykańskich westernów z lat 50. XX wieku oraz podejmowanie problemu rasizmu. Django został uhonorowany dwoma Złotymi Globami oraz dwoma Oscarami, w obu przypadkach dla Tarantino za scenariusz oraz dla Waltza za rolę drugoplanową.
Premiera kolejnego filmu, westernu Nienawistna ósemka, odbyła się w grudniu 2015 roku. Początkowo Tarantino miał porzucić produkcję filmu z powodu wycieku scenariusza do sieci. W kwietniu 2014 roku Tarantino wyreżyserował czytanie na żywo scenariusza, który wyciekł do sieci. Wyjaśnił, że aktorzy przeczytają pierwszą wersję scenariusza i dodał, że pisze dwie nowe wersje z innym zakończeniem. Zdjęcia do filmu ostatecznie ruszyły w styczniu 2015 roku. Film otrzymał przeważnie pozytywne recenzje od krytyków.

W lipcu 2017 roku zapowiedział, że fabuła nowego filmu skupi się na działalności grupy Charlesa Mansona, a przede wszystkim na epizodzie związanym z morderstwem Sharon Tate. W lutym 2018 ogłosił film będzie nosił tytuł Pewnego razu... w Hollywood oraz potwierdził, że w głównych rolach pojawią się m.in Leonardo DiCaprio oraz Brad Pitt. Później swój udział w roli Sharon Tate potwierdziła Margot Robbie. Jest to pierwsza produkcja Tarantino bez współpracy z Harveyem Weinsteinem, z powodu publicznych oskarżeń producenta o wykorzystywanie seksualne. Nowym dystrybutorem filmu został Sony Pictures Entertainment. Światowa premiera filmu odbyła się 21 maja 2019 roku na Festiwalu filmowym w Cannes. Film spotkał się głównie z pozytywną reakcją krytyków.
W programie Billa Mahera publicznie potwierdził zamiar nakręcenia ostatniego filmu i zakończenia kariery reżyserskiej. W marcu 2023 ogłosił, że jego ostatni film w karierze będzie nosił tytuł The Movie Critic. W kwietniu 2024 przyznał, że porzucił pracę nad ostatnim filmem. Zapowiedziano, że w 2026 na platformie Netflix zadebiutuje film Dalsze perypetie Cliffa Bootha w reżyserii Davida Finchera na podstawie scenariusza Tarantino, przy czym fabuła opiera się na jednej z dwóch głównych postaci filmu Pewnego razu... w Hollywood. W marcu 2026 portal TMZ podał informację o wspólnym projekcie Tarantino i Sylvestra Stallone. Ma to być serial czarno–biały, którego akcja toczy się w latach 30. ubiegłego wieku. Do produkcji ma zostać użyta kamera z tamtego okresu.
W przeszłości spotykał się m.in. z Sofią Coppolą, Margaret Cho, Kathy Griffin oraz Mirą Sorvino.
30 czerwca 2017 zaręczył się z izraelską piosenkarką Daniellą Pick. Poznali się podczas pobytu Tarantino w Izraelu w celu promocji filmu Bękarty wojny. Para pobrała się 28 listopada 2018 w Los Angeles. W lutym 2020 urodził się ich syn – Leo. W lipcu 2022 urodziła się ich córka.
W 2015 przyznał, że Barack Obama to jego ulubiony prezydent, natomiast w podcaście Billa Mahera w 2024 wyraził chęć oddania głosu na Kamalę Harris. Wspiera ruch Black Lives Matter oraz sprzeciwia się brutalności policji. Nie jest zwolennikiem powszechnego dostępu do broni. Po atakach 7 października odwiedził bazę wojskową w Izraelu, aby podnieść morale żołnierzy IDF.
Jest ateistą.
Zaliczany jest do twórców należących do postmodernizmu filmowego, charakteryzującego się drastyczną przemocą, deformacją rzeczywistości i licznymi nawiązaniami do kultury masowej. W filmach reżysera zawarte są komediowo i ironicznie potraktowana przemoc, ostentacyjne używanie rasistowskich wyrażeń przez niektórych bohaterów (na przykład wielokrotne użycie słowa nigger w Pulp Fiction), silnie akcentowana niezależność postaci kobiecych, a także swobodny kolaż różnych kultur i stylów. Główną obsesję Tarantino stanowi fascynacja kinem i jego możliwościami kreowania własnej rzeczywistości, stąd jego filmy są pełne eskapizmu. Quentin Tarantino jest scenarzystą wszystkich reżyserowanych przez siebie filmów; jedynym wyjątkiem jest Sin City: Miasto grzechu, gdzie gościnnie wyreżyserował jedną scenę.
Tarantino bierze na warsztat różnorodne filmy klasy B, wliczając w to spaghetti westerny, azjatyckie kino sensacyjne oraz niskobudżetowe horrory, zapożyczając i parodiując sceny w nich występujące (przykładowo we Wściekłych psach zawarł scenę obcinania ucha z filmu Django w reżyserii Sergia Corbucciego). Również Kill Bill jest pełen nawiązań do różnorodnych filmów klasy B – od Głębokiej czerwieni Daria Argento do Gry śmierci z Bruce’em Lee. Szczególne miejsce wśród jego klasyków zajmuje Sergio Leone, którego styl przenosił na kino sensacyjne (przykładem może być tu Kill Bill) oraz wojenne (sceneria Bękartów wojny przypomina wioskę rodem z westernu Pewnego razu na Dzikim Zachodzie). Silny wpływ na amerykańskiego reżysera wywarł również Jean-Luc Godard. W jego stylu Tarantino miesza chronologię fabularną, wydłuża akcję, prowadzi fabułę niezgodnie z oczekiwaniem widzów oraz stosuje mylące suspensy.
Charakterystyczne dla stylu Tarantino są również niedopowiedzenia oraz dbałość o rozbudowane dialogi i stronę estetyczną (szczególnie widoczną przy pierwszych jego filmach, które kręcił wraz z operatorem Andrzejem Sekułą).
Na podstawie źródeł:
| Rok | Tytuł | Reżyser | Scenarzysta | Producent | Aktor | Rola | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1987 | My Best Friend’s Birthday | Clarence Pool | film krótkometrażowy | ||||
| 1991 | Reservoir Dogs: Sundance Institute 1991 June Film Lab | Mr. White | film krótkometrażowy | ||||
| 1992 | Wściekłe psy | Mr. Brown | |||||
| 1993 | Prawdziwy romans | reż. Tony Scott | |||||
| 1994 | Pulp Fiction | Jimmie Dimmick | |||||
| Urodzeni mordercy | reż. Oliver Stone | ||||||
| Dwoje, czyli troje | Sid | reż. Rory Kelly | |||||
| Pokochać kogoś | Bartender | reż. Alexandre Rockwell | |||||
| 1995 | Cztery pokoje | Chester | film nowelowy, Tarantino wyreżyserował nowelę Człowiek z Hollywood | ||||
| Włącz się do gry | Johhny Destiny | reż. Jack Baran | |||||
| Desperado | Facet w barze | reż. Robert Rodriguez | |||||
| 1996 | Od zmierzchu do świtu | Richard Gecko | reż. Robert Rodriguez | ||||
| Dziewczyna nr 6 | Reżyser | reż. Spike Lee | |||||
| 1997 | Jackie Brown | adaptacja powieści Elmore’a Leonarda | |||||
| 2000 | Mały Nicky | Deacon | reż. Steven Brill | ||||
| 2003 | Kill Bill | ||||||
| 2004 | Kill Bill II | ||||||
| 2005 | Sin City: Miasto grzechu | jako special guest director | |||||
| 2006 | Hostel | reż. Eli Roth | |||||
| 2007 | Grindhouse: Death Proof | Warren | |||||
| Grindhouse: Planet Terror | Gwałciciel | reż. Robert Rodriguez | |||||
| Sukiyaki Western Django | Ringo | reż. Takashi Miike | |||||
| Hostel II | reż. Eli Roth | ||||||
| 2009 | Bękarty wojny | Oskalpowany nazista /
Amerykański żołnierz |
|||||
| 2012 | Django | Pracownik kopalni | |||||
| 2015 | Nienawistna ósemka | Narrator | |||||
| 2019 | Pewnego razu... w Hollywood | Reżyser reklamy papierosów (głosowe cameo) | |||||
| 2026 | Dalsze perypetie Cliffa Bootha | reż. David Fincher |