Jodie Foster

Rodzina i edukacja

Jest córką Evelyn „Brandy” Foster i Luciusa Fishera Fostera III, którzy rozwiedli się jeszcze przed narodzinami ich czwartego dziecka. Jej matka była agentką prasową, a ojciec – oficerem lotnictwa, który po przejściu w stan spoczynku zajął się sprzedażą nieruchomości i pracą na budowie domów. Późniejsze kontakty Foster z ojcem ograniczyły się do kilku spotkań w całym jej życiu. Matka miała duży wpływ na wychowanie i rozwój kariery aktorskiej córki, a z czasem została także jej menedżerką. Foster ma troje starszego rodzeństwa: Lucindę (ur. 1954), Constance (ur. 1955) i Luciusa „Buddy’ego” (ur. 1957). Pozostaje w konflikcie z bratem m.in. napisaną przez niego w 1997 i nieautoryzowaną przez nią książkę biograficzną pt. Foster Child. W dzieciństwie przez dwa lata trenowała karate, poza tym uprawiała inne dyscypliny sportu: jazdę na nartach, pływanie, koszykówkę i tenis.

Ukończyła z wyróżnieniem Lycée Français de Los Angeles, płynnie mówi po francusku i komunikuje się po włosku i hiszpańsku. W 1985 ukończyła z wyróżnieniem studia z literatury na Uniwersytecie Yale.

Kariera zawodowa

Karierę aktorską rozpoczęła w wieku trzech lat od występów w spocie reklamowym preparatów do opalania marki Coppertone. Do ukończenia ósmego roku życia zagrała łącznie w 50 reklamach. W maju 1969 zadebiutowała niewielką rolą w serialu komediowym Mayberry RFD, w którym jej brat grał główną rolę. Przez kolejne pięć lat wystąpiła jeszcze w kilku serialach i sitcomach, m.in. w Strzałach w Dodge City (Gunsmoke), Zalotach ojca Eddiego (The Courtship of Eddie's Father), Moich trzech synach (My Three Sons), Kung Fu, Julii, Bonanzie, Rodzinie Partridge’ów (The Partridge Family), Perry Masonie, Love Story i Medycznym centrum (Medical Centre).

Jako aktorka filmowa zadebiutowała rolą siostry chłopca, który po wyjeździe ojca na wojnę musi utrzymać rodzinę, w filmie telewizyjnym Vincenta McEveety’ego Menace on the Mountain (1970). W kinie zadebiutowała tytułową rolą żeńską w filmie Bernarda McEveety’ego Napoleon i Samantha (Napoleon and Samantha, 1972) wyprodukowanym przez wytwórnię Walta Disneya. Następnie zagrała niewielką rolę w disnejowskiej komedii westernowej Bernarda McEveety’ego Jeden mały Indianin (One Little Indian, 1973). Poza tym wystąpiła jako zaniedbana córka królowej derby w filmie Kansas City Bomber (1972), Elizabeth Henderson w serialu Bob & Carol & Ted & Alice (1973) emitowanym w ABC, Becky Thatcher w Tomku Sawyerze (Tom Sawyer, 1973) i Addie Pray w serialu Papierowy księżyc (Paper Moon, 1974) opartym na kasowym filmie Petera Bogdanovicha o tym samym tytule z 1973. Pojawiła się także w filmie telewizyjnym Uśmiechnij się, Jenny, jesteś martwa (Smile Jenny, You’re Dead, 1974).

Zerwała ze swoim dotychczasowym, grzecznym wizerunkiem rolą dziewczynki wychowującej się na ulicy w filmie Martina Scorsese Alicja już tu nie mieszka (Alice Doesn't Live Here Anymore, 1974). Współpracę z reżyserem kontynuowała na planie psychologicznego dramatu kryminalnego Taksówkarz (1976) i choć obsadzenie 13–latki w roli nastoletniej prostytutki Iris wzbudziło kontrowersje, to Foster została doceniona za swój występ w filmie i otrzymała nominację do Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej. Następnie zagrała Tallulah, wygadaną przyjaciółkę Grubego Sama (John Cassisi) w brytyjskiej parodii filmu gangsterskiego Alana Parkera Bugsy Malone (1976) o wojnie gangów w latach 20. w Nowym Jorku. Była chwalona przez prasę za występ w roli umierającej dziewczyny Deirdre Striden w filmie Dona Taylora Echa lata (Echoes of a Summer, 1976). Zagrała przemądrzałą i nieporządną nastolatkę Annabel Andrews, która zamienia się w swoją schludną i zorganizowaną matkę, w disnejowskiej komedii Gary’ego Nelsona Zwariowany piątek (Freaky Friday, 1976).

Za tytułową rolę psychopatycznej zabójczyni Rynn Jacobs w thrillerze Nicolasa Gessnera Dziewczynka, która mieszka na końcu drogi (The Little Girl Who Lives Down the Lane, 1976) otrzymała wiele pochwalnych recenzji i nagrodę Saturna od Amerykańskiej Akademii Filmów Science Fiction, Fantasy i Horrorów. Poprowadziła jeden odcinek programu telewizyjnego Saturday Night Live. Do końca lat 70. zagrała jeszcze w filmach: Moi, Fleur Bleue (ang. Stop Calling Me Baby, 1977) Érica Le Hunga i Domek na plaży (Il Casotto, 1977) Sergia Cittego, Posiadłość Candleshoe (Candleshoe, 1977) Normana Tokara, Lisice (Foxes, 1980) Adriana Lyne’a i Karnawał (Carny, 1980) Roberta Kaylora, a także w serialu dokumentalnym Desmonda Wilcoksa Amerykanie (Americans, 1978) w BBC2.

Na początku lat 80. zawiesiła karierę, by skupić się na studiach. Podczas studiów zagrała Arlie, byłą prostytutkę odsiadującą wyrok ośmiu lat pozbawienia wolności za zamordowanie taksówkarza, w spektaklu Marshy Norman Getting Out (reż. Tina Landau) w Calhoun Community College’s Theatre. Do kina wróciła rolą córki Boba O’Hary (Edward Asner) w filmie Williama Bartmana Żona O’Hary (O’Hara’s Wife, 1982). Poza tym zagrała piosenkarkę rockową Zoe Alexander w filmie telewizyjnym Anthony’ego Harveya Svengali (1983), Franny Berry w Hotelu Hampshire (1984) Tony’ego Richardsona i pomocnicę projentantki strojów, która przeżywa trudny romans z żołnierzem Ruchu Oporu, w dramacie wojennym Claude’a Chabrola Cudza krew (Le sang des autres, 1984).

Niezrównoważony psychicznie John Hinckley Jr., chcąc zaimponować Foster, 30 marca 1981 postrzelił prezydenta USA Ronalda Reagana. Zamach Hinckleya był dla Foster traumatycznym przeżyciem i przez kolejne lata rzadko udzielała wypowiedzi na ten temat; do sprawy odniosła się szerzej jedynie w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Esquire” i na zorganizowanej dla dziennikarzy konferencji prasowej. Hinckley został uniewinniony ze względu na niepoczytalność i osadzony w zakładzie psychiatrycznym.

Po ukończeniu studiów w 1985 zagrała Lindę w Dzielnicy Pięciu Narożników (Five Corners, 1987) Tony’ego Billa, zmarłą przyjaciółkę Billy’ego Wyatta (Mark Harmon) w krytycznie przyjętym komediodramacie Stevena Hampmanna Stealing Home (1988) i Anne Benton, która jest ścigana przez mordercę, w filmie akcji Dennisa Hoppera Backtrack (1990). Uznanie widzów i krytyków zyskała za sprawą roli Sary Tobias, ofiary zbiorowego gwałtu walczącej o sądowe ukaranie winnych, w dramacie psychologicznym Jonathana Kaplana Oskarżeni (The Accused, 1988), za którą otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki. Następnie zagrała gangsterkę w fatalnie przyjętym filmie Mary Lambert Siesta (1987).

Za główną rolę Clarice Starling, agentki FBI usiłującej uzyskać od psychopatycznego Hannibala Lectera (Anthony Hopkins) pomoc w znalezieniu i aresztowaniu seryjnego mordercy, Buffalo Billa (Ted Levine), w kasowym horrorze kryminalnym Jonathana Demme’a Milczenie owiec (The Silence of the Lambs, 1991) otrzymała drugiego w karierze Oscara dla najlepszej aktorki. Po zakończeniu zdjęć do Milczenia… zadebiutowała jako reżyserka ciepło przyjętym przez krytyków dramatem Mały geniusz Tate (Little Man Tate, 1990), w którym poza tym odegrała rolę Dede, matki niezwykle uzdolnionego siedmiolatka, Freda Tate’a (Adam Hann-Byrd). Następnie zagrała epizodyczną rolę prostytutki w filmie Woody’ego Allena Cienie we mgle (Shadows and Fog, 1992), wykreowała chwaloną przez krytyków postać farmerki Laurel Sommerbsy w dramacie romantycznym Jona Amiela Sommerbsy (1993) u boku Richarda Gere’a i wystąpiła jako drobna złodziejka Annabell Branford w komediowym westernie Richarda Donnera Maverick (1994).

W 1992 założyła własną wytwórnię filmową Egg Pictures, pod której szyldem wyprodukowała kilka niskobudżetowych filmów, w tym: Wakacje w domu (Home for the Holidays, 1995, reż. Jodie Foster), Ministranci (The Dangerous Lives of Altar Boys, 2002, reż. Peter Care) i Nell (1994, reż. Michael Apted). Za tytułową rolę Nell Kellty, młodej dziewczyny wychowywanej w odosobnieniu, w ostatnim z filmów otrzymała kolejne w karierze nominacje do Oscara i Złotego Globu.

Zagrała główne role w filmach: Kontakt (Contact, 1997) Roberta Zemeckisa), Anna i król (Anna and the King, 1999) Andy’ego Tennanta, Azyl (Panic Room, 2002) Davida Finchera, Plan lotu (Flightplan, 2005) Roberta Schwentke i Odważna (The Brave One, 2007) Neila Jordana). Pojawiła się w drugoplanowych rolach w filmach: Bardzo długie zaręczyny (Un long dimanche de fiançailles, 2004) Jean-Pierre’a Jeunety i Plan doskonały (Inside Man, 2006) Spike’a Lee. Zagrała ekscentryczną autorkę powieści przygodowych, która rusza na pomoc ojcu największej fanki swoich książek, w filmie familijnym Jennifer Flackett i Marka Levina Wyspa Nim (Nim's Island, 2008).