Anthony Quinn (lata 60.) | |
| Imię i nazwisko |
Manuel Antonio Rodolfo Quinn Oaxaca |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
21 kwietnia 1915 |
| Data i miejsce śmierci |
3 czerwca 2001 |
| Zawód |
aktor, reżyser filmowy, scenarzysta, malarz, rzeźbiarz, restaurator |
| Współmałżonek |
Katherine DeMille |
| Lata aktywności |
1936–2001 |
Anthony Quinn, właśc. Manuel Antonio Rodolfo Quinn Oaxaca (ur. 21 kwietnia 1915 w Chihuahua, zm. 3 czerwca 2001 w Bostonie) – meksykańsko-amerykański aktor, reżyser, scenarzysta, malarz, rzeźbiarz i restaurator. Dwukrotny laureat Oscara. Pięciokrotnie uzyskiwał także nominację do Złotego Globu. W 1947 został obywatelem Stanów Zjednoczonych.
8 lutego 1960 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6251 Hollywood Boulevard.
Urodził się w Meksyku w Chihuahua. Jego matka, Manuela „Nellie” (z domu Oaxaca y Pallares), pochodziła z Azteków, a ojciec, Francisco „Frank” Quinn, malarz i torreador, był pochodzenia meksykańskiego i irlandzkiego. Miał młodszą siostrę Stellę. Po rewolucji Pancho Villi rodzina wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych.
Kiedy miał sześć lat, Quinn uczęszczał do kościoła katolickiego i nawet rozważał zostanie księdzem, ale w wieku 11 lat dołączył do zielonoświątkowców w Międzynarodowym Kościele Poczwórnej Ewangelii, który został założony i prowadzony przez ewangelicką kaznodzieję Aimee Semple McPherson. Przez pewien czas Quinn grał w kościelnej kapeli.
Dorastał najpierw w El Paso w Teksasie, a później we wschodnim Los Angeles w Kalifornii, gdzie jego ojciec pracował w Zelig’s Studio, opiekując się zwierzętami i szkoląc się jako operator filmowy. Anthony Quinn uczęszczał do szkoły podstawowej Hammel Street Elementary School, Belvedere Junior High School, liceum politechnicznego i Belmont High School w Los Angeles z Johnem Beradino, ale opuścił szkołę przed jej ukończeniem. W czerwcu 1987 Tucson High School w Arizonie przyznało mu honorowy dyplom ukończenia szkoły średniej.
W wieku dziewięciu lat zainteresował się sztuką i zaczął rzeźbić, a po trzech latach wziął udział w ogólnokrajowym konkursie w Kalifornii i wygrał go swoim gipsowym popiersiem Abrahama Lincolna. Zaczął rysować szkice gwiazd filmowych, które widział, gdy ojciec zabierał go ze sobą do Zelig’s Studio. Wysłał jeden szkic do Douglasa Fairbanksa i ku swojemu zaskoczeniu otrzymał w zamian czek na dwadzieścia pięć dolarów. Kiedy Anthony Quinn miał 11 lat, jego ojciec zginął przed ich domem we wschodnim Los Angeles pod przejeżdżającym samochodem. Quinn obiecał wspierać swoją matkę, siostrę i babkę. Zaczął opuszczać szkołę i pracować dorywczo, aby pomóc w utrzymaniu rodziny. Przed ukończeniem 18 lat pracował jako migrujący robotnik rolny, gazeciarz, kaznodzieja, taksówkarz, pucybut, roznosiciel gazet, rzeźnik, murarz, malarz i kucharz. Jako bokser wagi półśredniej zarabiał także od pięciu do dziesięciu dolarów za walkę. Studiował sztukę i architekturę pod kierunkiem Franka Lloyda Wrighta w rezydencji projektanta w Arizonie i jego studiu Taliesin w Spring Green w Wisconsin.
W 1935 chciał zaciągnąć się na statek rybacki; gdy pakował rybę w gazetę trafił na ogłoszenie, że Cecil B. DeMille poszukuje Indianina do westernu Niezwyciężony Bill (The Plainsman, 1936) u boku Gary’ego Coopera. Ukrył się w pociągu, którym na gapę dojechał do Hollywood. Dostał rolę u Cecila B. De Mille’a i pojawił się także na ekranie jako widz walki Todda w familijnej komedii sportowej Leona McCareya Mleczna droga (The Milky Way, 1936) z Haroldem Lloydem, a potem w sensacyjnych melodramatach kryminalnych – Parole! (1936) w roli Zingo Browninga, Zaprzysiężony wróg (Sworn Enemy, 1936) Edwina L. Marina jako gangster u boku Roberta Younga i Nocna kelnerka (Night Waitress, 1936) w roli gangstera z Frankiem Faylenem. Potem poślubił adoptowaną córkę reżysera Cecila B. De Mille’a, u którego zagrał epizodyczną rolę jednego z piratów Beluche w historycznym dramacie przygodowym Korsarz (The Buccaneer, 1938).
Do 1947 Quinn wystąpił w ponad 50 filmach i zagrał różne epizody, w tym Indian, przywódców mafii, wodzów Hawajów, filipińskich bojowników o wolność, chińskich partyzantów i arabskich szejków. W 1948 na Broadwayu zastąpił Marlona Brando w roli Stanleya Kowalskiego w przedstawieniu Tennessee Williamsa Tramwaj zwany pożądaniem. W 1953 przyszedł długo oczekiwany sukces – Oscar za drugoplanową rolę Eufemio Zapaty, brata meksykańskiego rewolucjonisty Emiliano Zapaty (Marlon Brando) w biograficznym dramacie historycznym Elii Kazana Viva Zapata! (1952). Dwa lata później rozsławiła go rola brutala – jarmarcznego cyrkowca Zampanò, w którym niespodziewanie budzi się człowieczeństwo we włoskim czarno–białym filmem drogi Federico Felliniego La strada (1954). Rola francuskiego malarza Paula Gauguina w dramacie biograficznym Vincente Minnellego i George’a Cukora Pasja życia (Lust for Life, 1956) przyniosła mu drugiego Oscara. Był dwukrotnie nominowany do Oscara za role pierwszoplanowe; Gino, pasterza owiec w Nevadzie, który udaje się do Włoch, aby poślubić siostrę swojej żony, która zmarła wiele lat wcześniej w dramacie George’a Cukora Dziki jest wiatr (Wild Is the Wind, 1957) i za tytułową postać Greka Zorby w komediodramacie muzycznym Michalisa Kakojanisa Grek Zorba (1964), która przyniosła mu międzynarodową sławę. Przez prawie cztery lata grał Zorbę (od 25 stycznia 1983 do 3 sierpnia 1986) również w musicalu wystawianym na Broadwayu. Rzadko grał klasycznych Amerykanów, za to często wcielał się w postaci Indian, Greków, Chińczyków, Turków, Meksykanów, Ormian, Francuzów, Włochów czy Arabów. W 1961 zdobył nominację do nagrody Tony Award za rolę króla Henryka II w spektaklu Jeana Anouilha Becket.
Największe kreacje aktorskie stworzył w filmach: Krew na piasku, Dzwonnik z Notre Dame, Działa Navarony, Lawrence z Arabii, Dzieci Sancheza, Lew pustyni i Stary człowiek i morze. Chociaż najbardziej znany jest z ról ludzi twardych i bezkompromisowych, potrafił również – w takich filmach, jak 25. godzina, Trzewiki rybaka, Stradivarius – kreować nacechowane głębokim humanizmem postacie ludzi wrażliwych, z trudem radzących sobie z brutalnością otaczającego ich świata. Fanem Quinna był reżyser David Lean. Ostatni film z udziałem Quinna, Słodka zemsta wszedł na ekrany już po śmierci aktora.
Był trzykrotnie żonaty.
Miał również dwóch nieślubnych synów ze związku z Friedel Dunbar: Seana (ur. 7 lutego 1973) i Alexandra (ur. 30 grudnia 1976).
Pod koniec życia wstąpił do zielonoświątkowej wspólnoty chrześcijańskiej Kościoła Poczwórnej Ewangelii.
Zmarł w Bostonie w wyniku komplikacji oddechowych związanych z rakiem krtani.
Rząd Grecji podarował Anthony’emu Quinnowi zatokę na wyspie Rodos w podziękowaniu za rolę w filmie Działa Navarony, czym przyczynił się do promocji wyspy. Zatokę nazwano imieniem i nazwiskiem aktora. Późniejszy, demokratyczny rząd unieważnił tę decyzję, jednak nazwa zatoki przetrwała do dziś. Zamykająca cypel skała została wykorzystana w filmie Działa Navarony, to w jej wnętrzu mieściły się działa.



| Rok | Nagroda | Kategoria | Tytuł produkcji | Rezultat |
|---|---|---|---|---|
| 1953 | Oscar | Najlepszy aktor drugoplanowy | Viva Zapata! (1952) | Wygrana |
| 1957 | Złoty Glob | Najlepszy aktor drugoplanowy | Pasja życia (1956) | Nominacja |
| Oscar | Najlepszy aktor drugoplanowy | Wygrana | ||
| 1958 | Oscar | Najlepszy aktor pierwszoplanowy | Dziki jest wiatr (1956) | Nominacja |
| 1961 | Tony Award | Najlepszy aktor w sztuce teatralnej | Becket (1960) | Nominacja |
| 1963 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w filmie dramatycznym | Lawrence z Arabii (1962) | Nominacja |
| Nagroda BAFTA | Najlepszy aktor zagraniczny | Nominacja | ||
| 1964 | National Board of Review | Najlepszy aktor | Grek Zorba (1964) | Wygrana |
| 1965 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w filmie dramatycznym | Nominacja | |
| Oscar | Najlepszy aktor pierwszoplanowy | Nominacja | ||
| 1966 | Nagroda BAFTA | Najlepszy aktor zagraniczny | Nominacja | |
| 1970 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu | Tajemnica Santa Vittoria (1969) | Nominacja |
| 1987 | 44. ceremonia wręczenia Złotych Globów | Nagroda im. Cecila B. DeMille’a | – | Wygrana |
| 1988 | Nagroda Emmy | Wybitny aktor drugoplanowy w miniserialm lub filmie telewizyjnym | Onassis – najbogatszy człowiek świata (1988) | Nominacja |
| 1992 | Złota Malina | Najgorszy aktor drugoplanowy | Gangsterzy (1991) | Nominacja |
| 1997 | Złoty Glob | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym | Gotti (1996) | Nominacja |
| Nagroda Satelita | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym | Nominacja | ||