John Houseman

John Houseman
Ilustracja
John Houseman (1980)
Imię i nazwisko

Jacques Haussmann

Data i miejsce urodzenia

22 września 1902
Bukareszt

Data i miejsce śmierci

31 października 1988
Malibu

Zawód

aktor, producent filmowy

Współmałżonek

Zita Johann
(1929–1933; rozwód)
Joan Courtney
(1952-1988; jego śmierć)

Lata aktywności

1930–1988

Jacques Haussmann (ur. 22 września 1902 w Bukareszcie, zm. 31 października 1988 w Malibu) – amerykański aktor charakterystyczny, producent filmowy i scenarzysta, laureat Oscara za rolę drugoplanową profesora Charlesa W. Kingsfielda w komediodramacie Jamesa Bridgesa W pogoni za papierkiem (1973).

Życiorys

Młodość

Urodził się w Bukareszcie w Królestwie Rumunii jako syn May (z domu Davies), guwernantki, i Georges’a Haussmanna, który prowadził biznes zbożowy. Jego matka była Brytyjką, pochodziła z rodziny chrześcijańskiej pochodzenia walijskiego i irlandzkiego. Jego ojciec był Żydem urodzonym w Alzacji. Kształcił się w Anglii w Clifton College w Bristolu i pracował w handlu zbożem w Londynie, zanim wyemigrował do Stanów Zjednoczonych w 1925, gdzie przyjął pseudonim sceniczny John Houseman. Houseman pracował jako spekulant na międzynarodowych rynkach zbożowych, zwracając się do teatru dopiero po krachu na giełdzie w 1929. Stał się obywatelem Stanów Zjednoczonych w 1943.

Kariera

Na Broadwayu był współautorem komedii Trzy i jeden (1933) z Brianem Donlevyem i I bądź moją miłością (1934). Kompozytor Virgil Thomson zwerbował go do wyreżyserowania Czterech świętych w trzech aktach (1934), we współpracy Thomsona z Gertrude Stein. Później wyreżyserował Panią z morza (1934) i Kuźnię doliny (1934). W 1934 był producentem przedstawienia według dramatu Archibalda MacLeisha Panika. W 1937 wspólnie z Orsonem Wellesem założył Mercury Theatre, w którym produkował i reżyserował programy radiowe i prezentacje sceniczne. Jednocześnie był nauczycielem w Vassar College. W 1936 Houseman zatrudnił Wellesa i wyznaczył go jako reżysera Makbeta dla Federal Theatre Project, kontrowersyjnej produkcji, która stała się znana jako Voodoo Makbet, ponieważ jej akcja toczyła się na haitańskim dworze króla Henriego Christophe’a. W 1954 rozpoczął pracę przy produkcjach off-Broadwayowskch − jako reżyser sztuki Williama Shakespeare’a Koriolan.

Wyprodukował nigdy nieukończony pierwszy film Orsona Wellesa, komedię Too Much Johnson (1938) z Josephem Cottenem. Jako producent dramatu historycznego Josepha L. Mankiewicza Juliusz Cezar (1953) zdobył nominację do Oscara za najlepszy film.

W latach 1968−1976 pełnił funkcję dyrektora wydziału teatralnego w Juilliard School, którego absolwentami byli: Kevin Kline, Patti LuPone, William Hurt, Christopher Reeve, Mandy Patinkin i Robin Williams.

Za rolę sumiennego profesora prawa Charlesa W. Kingsfielda w serialu CBS W pogoni za papierkiem (The Paper Chase, 1978−1986) był nominowany w 1979 i 1980 do Złotego Globu dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym. Kreacja Aarona Jastrowa w miniserialu Wichry wojny (1983) przyniosła mu nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym.

Życie prywatne

5 października 1929 zawarł związek małżeński z Zitą Johann. 13 września 1933 rozwiedli się. 11 listopada 1952 ożenił się z Joan Courtney, z którą miał dwóch synów − Johna i Charlesa.

Śmierć

Zmarł 31 października 1988 w swoim domu w Malibu w Kalifornii na raka kręgosłupa w wieku 86 lat. Został poddany kremacji, a jego prochy zostały rozrzucone na morzu.

W kulturze popularnej

W komediodramacie Tima Robbinsa Cradle Will Rock (1999) w postać Housemana wcielił się Cary Elwes. Aktor Eddie Marsan zagrał rolę Housemana w dramacie Richarda Linklatera Ja i Orson Welles (Me & Orson Welles, 2008). Housemana grał także aktor Jonathan Rigby w dramacie dźwiękowym Doktor Who − Invaders from Mars (2002), którego akcja toczy się wokół transmisji z wojny światów. Aktor Sam Troughton zagrał Housemana w dramacie biograficznym Davida Finchera Mank (2020).

Filmografia

Obsada aktorska

Filmy

Seriale

Producent

Filmy

Nagrody

Rok Nagroda Kategoria Film
1974 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy W pogoni za papierkiem (1973)
Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy
National Board of Review Najlepszy aktor drugoplanowy