John Houseman

John Houseman
Ilustracja
John Houseman (1980)
Imię i nazwisko

Jacques Haussmann

Data i miejsce urodzenia

22 września 1902
Bukareszt

Data i miejsce śmierci

31 października 1988
Malibu

Zawód

aktor, producent filmowy

Współmałżonek

Zita Johann
(1929–1933; rozwód)
Joan Courtney
(1952-1988; jego śmierć)

Lata aktywności

1930–1988

Multimedia w Wikimedia Commons

Jacques Haussmann (ur. 22 września 1902 w Bukareszcie, zm. 31 października 1988 w Malibu) – amerykański aktor charakterystyczny, producent filmowy i scenarzysta, laureat Oscara za rolę drugoplanową profesora Charlesa W. Kingsfielda w komediodramacie Jamesa Bridgesa W pogoni za papierkiem (1973).

Życiorys

Młodość

Urodził się w Bukareszcie w Królestwie Rumunii jako syn May (z domu Davies), guwernantki, i Georges’a Haussmanna, który prowadził biznes zbożowy. Jego matka była Brytyjką, pochodziła z rodziny chrześcijańskiej pochodzenia walijskiego i irlandzkiego. Jego ojciec był Żydem urodzonym w Alzacji. Kształcił się w Anglii w Clifton College w Bristolu i pracował w handlu zbożem w Londynie, zanim wyemigrował do Stanów Zjednoczonych w 1925, gdzie przyjął pseudonim sceniczny John Houseman. Houseman pracował jako spekulant na międzynarodowych rynkach zbożowych, zwracając się do teatru dopiero po krachu na giełdzie w 1929. Stał się obywatelem Stanów Zjednoczonych w 1943.

Kariera

Na Broadwayu był współautorem komedii Trzy i jeden (1933) z Brianem Donlevyem i I bądź moją miłością (1934). Kompozytor Virgil Thomson zwerbował go do wyreżyserowania Czterech świętych w trzech aktach (1934), we współpracy Thomsona z Gertrude Stein. Później wyreżyserował Panią z morza (1934) i Kuźnię doliny (1934). W 1934 był producentem przedstawienia według dramatu Archibalda MacLeisha Panika. W 1937 wspólnie z Orsonem Wellesem założył Mercury Theatre, w którym produkował i reżyserował programy radiowe i prezentacje sceniczne. Jednocześnie był nauczycielem w Vassar College. W 1936 Houseman zatrudnił Wellesa i wyznaczył go jako reżysera Makbeta dla Federal Theatre Project, kontrowersyjnej produkcji, która stała się znana jako Voodoo Makbet, ponieważ jej akcja toczyła się na haitańskim dworze króla Henriego Christophe’a. W 1954 rozpoczął pracę przy produkcjach off-Broadwayowskch − jako reżyser sztuki Williama Shakespeare’a Koriolan.

Wyprodukował nigdy nieukończony pierwszy film Orsona Wellesa, komedię Too Much Johnson (1938) z Josephem Cottenem. Jako producent dramatu historycznego Josepha L. Mankiewicza Juliusz Cezar (1953) zdobył nominację do Oscara za najlepszy film.

W latach 1968−1976 pełnił funkcję dyrektora wydziału teatralnego w Juilliard School, którego absolwentami byli: Kevin Kline, Patti LuPone, William Hurt, Christopher Reeve, Mandy Patinkin i Robin Williams.

Za rolę sumiennego profesora prawa Charlesa W. Kingsfielda w serialu CBS W pogoni za papierkiem (The Paper Chase, 1978−1986) był nominowany w 1979 i 1980 do Złotego Globu dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym. Kreacja Aarona Jastrowa w miniserialu Wichry wojny (1983) przyniosła mu nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym.

Życie prywatne

5 października 1929 zawarł związek małżeński z Zitą Johann. 13 września 1933 rozwiedli się. 11 listopada 1952 ożenił się z Joan Courtney, z którą miał dwóch synów − Johna i Charlesa.

Śmierć

Zmarł 31 października 1988 w swoim domu w Malibu w Kalifornii na raka kręgosłupa w wieku 86 lat. Został poddany kremacji, a jego prochy zostały rozrzucone na morzu.

W kulturze popularnej

W komediodramacie Tima Robbinsa Cradle Will Rock (1999) w postać Housemana wcielił się Cary Elwes. Aktor Eddie Marsan zagrał rolę Housemana w dramacie Richarda Linklatera Ja i Orson Welles (Me & Orson Welles, 2008). Housemana grał także aktor Jonathan Rigby w dramacie dźwiękowym Doktor Who − Invaders from Mars (2002), którego akcja toczy się wokół transmisji z wojny światów. Aktor Sam Troughton zagrał Housemana w dramacie biograficznym Davida Finchera Mank (2020).

Filmografia

Obsada aktorska

Filmy

Seriale

Producent

Filmy

Nagrody

Rok Nagroda Kategoria Film
1974 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy W pogoni za papierkiem (1973)
Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy
National Board of Review Najlepszy aktor drugoplanowy

Przypisy

  1. ↑ Genealogy: John Houseman (Haussmann; 1902–1988). Geni, 2022-06-27. [dostęp 2023-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-01)]. (ang.).
  2. ↑ Brad Darrach: John Houseman. „People”, 1983-01-17. [dostęp 2023-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-01)]. (ang.).
  3. ↑ Frank Northen Magill: Survey of Contemporary Literature. Salem Pr. Inc., 1977, s. 6535. ISBN 0-89356-050-2.
  4. ↑ Marilyn Berger: John Houseman, Actor and Producer, 86, Dies. „The New York Times”, 1988-11-01. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  5. 1 2 John Houseman. Internet Broadway Database. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  6. ↑ John Houseman Biography (1902–1988). Film Reference. [dostęp 2023-08-01].
  7. ↑ Prominent Faculty: John Houseman. Vassar Encyclopedia. [dostęp 2023-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-01)]. (ang.).
  8. ↑ John Houseman. Rotten Tomatoes. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  9. ↑ John Houseman. Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  10. ↑ John Houseman Biography. AllMovie. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  11. 1 2 3 4 5 6 John Houseman Awards. AllMovie. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  12. ↑ Andrea Olmstead: Juilliard: A History. University of Illinois Press, 2002, s. 232. ISBN 978-0-252-07106-5.
  13. 1 2 3 John Houseman − Writer. Film Reference. [dostęp 2023-08-01].
  14. 1 2 William Bjornstad: John Houseman (1902–1988). Find a Grave. [dostęp 2023-08-01].
  15. ↑ Cradle Will Rock. Rotten Tomatoes. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  16. ↑ Me and Orson Welles movie review (2009). Roger Ebert. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  17. ↑ 28. Invaders from Mars reviews - Doctor Who. The Time Scales. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  18. ↑ Mank (2020). Rotten Tomatoes. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).
  19. ↑ Mank. History vs. Hollywood. [dostęp 2023-08-01]. (ang.).

Linki zewnętrzne