Benicio del Toro (2025) | |
| Imię i nazwisko |
Benicio Monserrate Rafael del Toro Sánchez |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
19 lutego 1967 |
| Zawód |
aktor, producent filmowy, scenarzysta |
| Lata aktywności |
od 1985 |
| Strona internetowa | |
Benicio Monserrate Rafael del Toro Sánchez (ur. 19 lutego 1967 w San Juan w Portoryko) – portorykański aktor i producent filmowy, scenarzysta.
Urodził się w San Juan w Portoryko jako syn pary prawników – Fausty Genovevy Sánchez Rivery i Gustavo Adolfo del Toro Bermúdeza. Został wychowany w wierze rzymskokatolickiej. Jego matka zmarła, gdy miał dziewięć lat, a cztery lata później jego ojciec przeniósł się z rodziną do Mercersburga, w stanie Pensylwania, gdzie zamieszkali na farmie. Ukończył Mercersburg Academy. Uczęszczał na University of California w San Diego na kierunku biznesu. Po pierwszym roku studiów zmienił kierunek z ekonomicznego na teatralny. Występował w studenckich produkcjach, m.in. na festiwalu Lafayette Theatre w Nowym Jorku, gdzie zdecydował się pozostać, żeby studiować aktorstwo w The Square Acting School. Otrzymał też stypendium do Stella Adler Conservatory. Następnie przeniósł się do Los Angeles, żeby kontynuować naukę w Actors Circle Theater.

Pierwszą rolę głównego bandyty i dilera narkotykowego otrzymał w telewizyjnym serialu NBC Miami Vice (1984). Jego debiutem filmowym była rola Dario w komedii Randala Kleisera Big Top Pee-Wee (1988) u boku Krisa Kristoffersona, Susan Tyrrell i Valerii Golino. Następnie pojawiał się w niewielkich rolach w dużych produkcjach – jako henchman w filmie o agencie 007 Licencja na zabijanie (Licence to Kill, 1989) z Timothy Daltonem, dramacie kryminalnym Seana Penna Indiański biegacz (The Indian Runner, 1991) z Davidem Morse i Viggo Mortensenem czy komediodramacie Petera Weira Bez lęku (Fearless, 1993). W dreszczowcu Porcelanowy księżyc (China Moon, 1994) zagrał czarny charakter – amoralnego i skorumpowanego policjanta, który prześladuje Madeleine Stowe i Eda Harrisa.
W 1995 roku jego kariera nabrała rozpędu, po charakterystycznej kreacji mamroczącego Freda Fenstera w thrillerze kryminalnym Bryana Singera Podejrzani (The Usual Suspects), za którą otrzymał Independent Spirit Award dla najlepszego aktora drugoplanowego. W 1995 roku aktor także wyprodukował, wyreżyserował i napisał scenariusz do filmu „Submission” (1995). W 1997 roku ponownie go uhonorowano Independent Spirit Award za rolę Benny’ego Dalmau w filmie biograficznym Basquiat – Taniec ze śmiercią (Basquiat, 1996).
Grywał także w filmach komercyjnych. W dreszczowcu Fan (The Fan, 1996) zagrał baseballistę Juana Primo, którego morduje tytułowy fan (Robert De Niro), żeby „wspomóc” w grze swojego faworyta (Wesley Snipes). Nietypową rolę złodzieja samochodów, który przypadkiem porywa nastolatkę (Alicia Silverstone) powierzono jemu w komedii Nadbagaż (Excess Baggage, 1997). W kultowym dziele Terry’ego Gilliama Las Vegas Parano (Fear and Loathing in Las Vegas, 1998) wystąpił obok Johnny’ego Deppa jako lubujący się we wszelkiego rodzaju narkotykach Dr Gonzo. W komedii gangsterskiej Guya Ritchiego Przekręt (Snatch, 2000) zagrał hazardzistę Franky'ego Foura Fingersa, którego gubi własny nałóg. W dreszczowcu Desperaci (The Way of the Gun, 2000) razem z Ryanem Phillippe porywa ciężarną Juliette Lewis i zostaje ścigany przez Jamesa Caana. Za rolę gliniarza w Stevena Soderbergha Traffic (2000), o mechanizmach handlu narkotykami, otrzymał Złoty Glob, Oscara i nagrodę National Society of Film Critics.
Wystąpił w dramacie kryminalnym Seana Penna Obietnica (The Pledge, 2001) z Jackiem Nicholsonem, Helen Mirren i Mickeyem Rourkiem, dramacie Alejandro Gonzáleza Iñárritu 21 gramów (21 Grams, 2003) jako Jack Jordan. W filmie Roberta Rodrigueza Sin City: Miasto grzechu (Sin City, 2005) wcielił się w postać skorumpowanego gliniarza – Jacka Rafferty’ego. W dramacie Susanne Bier Druga szansa (Things We Lost in the Fire, 2007) zagrał Jerry’ego Sunborne'a – narkomana, partnerując Halle Berry i Davidowi Duchovnemu.
Zasiadał w jury konkursu głównego na 63. MFF w Cannes (2010). Przewodniczył obradom jury sekcji "Un Certain Regard" na 71. MFF w Cannes (2018).
W przeszłości spotykał się z Sarą Foster i Valerią Golino. Ze związku z Kimberly Stewart ma córkę, Delilah (ur. 2011).
| Rok | Tytuł | Rola | Reżyser |
|---|---|---|---|
| 1988 | Big Top Pee-wee | Duke, chłopiec o twarzy psa | Randal Kleiser |
| 1989 | Licencja na zabijanie (Licence to Kill) | Dario | John Glen |
| 1991 | Indiański biegacz (The Indian Runner) | Miguel | Sean Penn |
| 1992 | Kolumb odkrywca (Christopher Columbus: The Discovery) | Alvaro Harana | John Glen |
| 1993 | Bez lęku (Fearless) | Manny Rodrigo | Peter Weir |
| 1994 | Szkoła Buddy’ego (Swimming with Sharks) | Rex | George Huang |
| Porcelanowy księżyc (China Moon) | Lamar Dickey | John Bailey | |
| 1995 | Podejrzani (The Usual Suspects) | Fred Fenster | Bryan Singer |
| 1996 | Fan (The Fan) | Juan Primo | Tony Scott |
| Basquiat – Taniec ze śmiercią (Basquiat) | Benny Dalmau | Julian Schnabel | |
| 1997 | Nadbagaż (Excess Baggage) | Vincent Roche | Marco Brambilla |
| 1998 | Las Vegas Parano (Fear and Loathing in Las Vegas) | dr Gonzo | Terry Gilliam |
| 2000 | Przekręt (Snatch) | Franky Cztery Palce | Guy Ritchie |
| Desperaci (The Way of the Gun) | Longbaugh | Christopher McQuarrie | |
| Traffic | Javier Rodriguez – Oscar za rolę drugoplanową | Steven Soderbergh | |
| 2001 | Obietnica (The Pledge) | Toby Jay Wadenah | Sean Penn |
| 2003 | 21 gramów (21 Grams) | Jack Jordan | Alejandro González Iñárritu |
| Nożownik (The Hunted) | Aaron Hallam | William Friedkin | |
| 2005 | Sin City: Miasto grzechu (Sin City) | Jack 'Jackie Boy' Rafferty | Robert Rodriguez, Frank Miller, Quentin Tarantino |
| 2007 | Druga szansa (Things We Lost in the Fire) | Jerry Sunborne | Susanne Bier |
| 2008 | Che. Rewolucja (Che: Part One) | Ernesto 'Che' Guevara | Steven Soderbergh |
| Che. Boliwia (Che: Part Two) | Ernesto 'Che' Guevara | Steven Soderbergh | |
| 2010 | Wilkołak (The Wolfman) | Lawrence Talbot | Joe Johnston |
| 2012 | Savages: Ponad bezprawiem (Savages) | Miguel „Lado” Arroyo | Oliver Stone |
| 2013 | Thor: Mroczny świat (Thor: The Dark World) | Kolekcjoner | Alan Taylor |
| Jimmy P. (Jimmy P: Psychotherapy of a Plains Indian) | Jimmy Picard | Arnaud Desplechin | |
| 2014 | Strażnicy Galaktyki (Guardians of the Galaxy) | Taneleer Tivan / Kolekcjoner | James Gunn |
| Escobar: Historia nieznana (Escobar: Paradise Lost) | Pablo Escobar | Andrea Di Stefano | |
| Wada ukryta (Inherent Vice) | Sauncho Smilax, adwokat | Paul Thomas Anderson | |
| 2015 | Sicario | Alejandro Gillick | Denis Villeneuve |
| 2017 | Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi | DJ | Rian Johnson |
| 2018 | Avengers: Wojna bez granic | Taneleer Tivan / Kolekcjoner | Anthony i Joe Russo |
| Soldado | Alejandro Gillick | Stefano Sollima | |
| 2019 | Dora i Miasto Złota | Swiper the Fox | James Bobin |
| 2023 | Gad (Reptile) | Tom Nichols | Grant Singer |
| 2025 | Fenicki układ | Zsa-Zsa Korda | Wes Anderson |
| 2025 | Jedna bitwa po drugiej | Sensei Sergio St. Carlos | Paul Thomas Anderson |