David Duchovny w 2013 roku | |
| Imię i nazwisko |
David William Duchovny |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
7 sierpnia 1960 |
| Zawód |
aktor, reżyser, scenarzysta, producent, wokalista |
| Współmałżonek |
Téa Leoni |
| Lata aktywności |
od 1987 |

David William Duchovny (ur. 7 sierpnia 1960 w Nowym Jorku) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, reżyser, scenarzysta, producent i wokalista. Znany głównie z seriali Z Archiwum X i Californication.
Jest synem Margaret z domu Miller, szkolnej administratorki i nauczycielki, i Amrama „Amiego” Mayera Ducovny’ego (1927–2003), scenarzysty i publicysty American Jewish Committee. Miał siostrę Laurie i starszego brata Daniela. Jego ojciec był Żydem, którego rodzina pochodziła z Ukrainy i Polski, a matka Szkotką (luterańską imigrantką z Aberdeen). Jego babcia urodziła się w Warszawie. Brał udział w programie "Finding Your Roots", w którym dowiedział się, że jego dziadek na początku XX wieku wyemigrował wraz z bliskimi do Stanów Zjednoczonych, uciekając przed narastającym antysemityzmem w Europie Wschodniej. Jego ojciec usunął z nazwiska literę "h" aby uniknąć pomyłek, które zdarzały się, gdy służył w wojsku.
Uczęszczał do Grace Church School i nowojorskiej szkoły dla chłopców The Collegiate School. Należał do Phi Beta Kappa Society. W 1982 ukończył studia na Uniwersytecie Princeton na wydziale literatury angielskiej. Otrzymał tytuł Master of Arts na wydziale literatury angielskiej na Uniwersytecie Yale.
Pojawił się w dwóch scenach jako gość na przyjęciu w komediodramacie Mike’a Nicholsa Pracująca dziewczyna (Working Girl, 1988) z Harrisonem Fordem, Sigourney Weaver i Melanie Griffith. W serialu ABC Miasteczko Twin Peaks (1990-91) grał postać transpłciowej agentki specjalnej Drug Enforcement Administration Denise Bryson. Był narratorem i gospodarzem serialu Showtime Pamiętnik Czerwonego Pantofelka (Red Shoe Diaries, 1992–1999). W dramacie biograficznym Richarda Attenborough Chaplin (1992) z Robertem Downeyem Jr. wystąpił w roli hollywoodzkiego operatora filmowego Rolanda Herberta Totheroha.
Przełom w jego karierze nastąpił w roku 1993, kiedy przyjął rolę agenta specjalnego FBI Foxa Muldera w serialu science fiction Fox Z Archiwum X. W dreszczowcu Kalifornia (1993) u boku Brada Pitta i Juliette Lewis wystąpił jako Brian Kessler, student psychologii, który jako dziennikarz pisze artykuły o seryjnych mordercach.
Od 13 maja 1995 do 9 maja 1998 gościł w Saturday Night Live. W maju 2000 wziął udział w teleturnieju Who Wants to Be a Millionaire?. Wystąpił też w komedii romantycznej Bonnie Hunt Wróć do mnie (Return to Me, 2000) z Minnie Driver i Carrollem O’Connorem, komedii sci-fi Ivana Reitmana Ewolucja (2001) z Seannem Williamem Scottem oraz komedii Bena Stillera Zoolander (2001) jako model J.P. Prewitt. W 2003 pojawił się gościnnie w 84. odcinku serialu HBO Seks w wielkim mieście (Sex and the City) jako Jeremy, ex-przyjaciel z liceum Carrie Bradshaw, który zobowiązał się do leczenia w szpitalu psychiatrycznym w Connecticut. Za rolę Hanka Moody’ego w serialu Showtime Californication (2007-2014) otrzymał w 2008 roku nagrodę Złoty Glob.
Wyreżyserował trzy odcinki Z archiwum X (1999–2002), komedię Głowa do góry (House of D, 2004) z Robinem Williamsem, Antonem Yelchinem, Erykah Badu i Téą Leoni, jeden z odcinków serialu Kości – pt. Judas on a Pole (2006).
W 2015 nagrał folk-rockowy album Hell or Highwater (wyd. ThinkSay Music)
Był związany z Sheryl Lee (1991–1992), Perrey Reeves (1992–1995), Mandy Komlosy (od października 1992 do czerwca 1993), Sharon Stone (1993), Daną Wheeler-Nicholson (1995–1996), Lisą Loeb (1995), Winoną Ryder (1996), Ashley Judd i Maggie Wheeler.
6 maja 1997 ożenił się z aktorką Téą Leoni. Mają dwoje dzieci: córkę Madelaine West (ur. 24 kwietnia 1999) i syna Kyda Millera (ur. 15 czerwca 2002). 14 czerwca 2014 rozwiedli się.
Duchovny był wegetarianem, a w 2007 roku przeszedł na pescowegetarianizm.
28 sierpnia 2008 Duchovny ogłosił, że dobrowolnie zgłosił się do kliniki odwykowej, gdzie leczy się z uzależnienia od seksu i od internetowych stron pornograficznych.

| Rok | Nagroda | Kategoria | Serial | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1996 | Nagroda Satelita | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | ||
| 1997 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | ||
| 2007 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu komediowym lub musicalu | Californication | ||
| Rok | Nominacja | Kategoria | Serial | ||
| 1995 | Nagroda Gildii Aktorów Filmowych | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | ||
| Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| 1996 | Nagroda Gildii Aktorów Filmowych | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | ||
| Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| Saturn | Najlepszy aktor telewizyjny | Z Archiwum X | |||
| 1997 | Nagroda Emmy | Najlepszy gościnny występ w serialu komediowym | The Larry Sanders Show | ||
| Nagroda Gildii Aktorów Filmowych | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| Nagroda Satelita | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| Nagroda Emmy | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| Saturn | Najlepszy aktor telewizyjny | Z Archiwum X | |||
| 1998 | Nagroda Gildii Aktorów Filmowych | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | ||
| Saturn | Najlepszy aktor telewizyjny | Z Archiwum X | |||
| Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| Nagroda Emmy | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | |||
| 1999 | Nagroda Gildii Aktorów Filmowych | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | ||
| 2000 | Nickelodeon Kids' Choice Awards | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym | Z Archiwum X | ||
| 2003 | Nagroda Emmy | Najlepszy gościnny występ w serialu komediowym | Life with Bonnie | ||
| 2008 | Nagroda Satelita | Najlepszy aktor w serialu komediowym | Californication | ||
| Nagroda Ewwy | Najlepszy aktor w serialu komediowym | Californication | |||
| Nagroda Gildii Aktorów Filmowych | Najlepszy aktor w serialu komediowym | Californication | |||
| Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu komediowym lub musicalu | Californication | |||
| 2009 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu komediowym lub musicalu | Californication | ||