John Travolta (2024) | |
| Imię i nazwisko |
John Joseph Travolta |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
18 lutego 1954 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Kelly Preston |
| Lata aktywności |
od 1972 |
| Strona internetowa | |
John Joseph Travolta (ur. 18 lutego 1954 w Englewood) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, producent oraz piosenkarz. Status światowej gwiazdy filmowej zyskał dzięki występom w filmach: Gorączka sobotniej nocy (1977), Grease (1978) i Pulp Fiction (1994). Dwukrotnie nominowany do Oscara.
W 1985 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6901 Hollywood Boulevard.
Urodził się 18 lutego 1954 w Englewood w stanie New Jersey w rodzinie rzymskokatolickiej jako najmłodsze z sześciorga dzieci Salvatore J. Travolty (ur. 27 listopada 1912 w Brooklynie, zm. 18 maja 1995 w Englewood), półprofesjonalnego gracza futbolu amerykańskiego, i Helen Cecilii Travolty (z domu Burke; ur. 18 stycznia 1912 w New Jersey, zm. w grudniu 1978 w hrabstwie Santa Barbara), nauczycielki dramatu i wokalistki radiowego zespołu „Sunshine Sisters”. Jego ojciec był pochodzenia włoskiego, a jego matka była pochodzenia irlandzkiego. Ma piątkę starszego rodzeństwa; siostry: Ellen (ur. 6 października 1940), Ann i Margaret, oraz braci: Josepha „Joeya” (ur. 14 października 1950) i Sama. Był wychowany w wierze rzymskokatolickiej, ale w 1975 przystąpił do kościoła scjentologicznego.

Na scenie zadebiutował rolą w przedstawieniu Who’ll Save the Plowboy?. Uczęszczał do szkoły aktorskiej w Nowym Jorku, gdzie uczył się śpiewu, tańca i aktorstwa. W wieku 16 lat wystąpił w musicalu Bye Bye Birdie. Uczył się w Dwight Morrow High School, ale porzucił szkołę średnią po pierwszej klasie i przeprowadził się w poprzek Hudson do Nowego Jorku, by znaleźć pracę. Brał udział w reklamach telewizyjnych. Dostał rolę na Broadwayu w Over Here! i zaśpiewał piosenkę „Dream Drummin” napisaną przez braci Sherman. Nagrywał także w lokalnych studiach, ale jego piosenki nie znalazły uznania i zostawały szybko zapomniane. W końcu przeprowadził się do Los Angeles, by rozwinąć karierę w show-biznesie.

Jako aktor zadebiutował we wrześniu 1972 rolą ofiary w serialu NBC Emergency. Na dużym ekranie zagrał rolę Billy’ego Nolana w horrorze Briana De Palmy Carrie (1976) ze Sissy Spacek. Dostał też rolę Vinniego Barbarina w sitcomie ABC Welcome Back, Kotter (1975–1979). W lipcu 1976 jego muzyczny przebój „Let Her In” znalazł się na 10. miejscu na liście Billboard Hot 100. Za rolę Tonego Manero w dramacie Johna Badhama Gorączka sobotniej nocy (1977) otrzymał National Board of Review Award oraz nominację do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego i Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu. Sławę przyniosła mu także rola Daniela „Danny’ego” Zuko w musicalu Grease (1978), za którą na 36. ceremonii wręczenia Złotych Globów otrzymał Złoty Glob dla Ulubieńców Światowego Filmu i drugą w karierze nominację do nagrody dla najlepszego aktora w komedii lub musicalu.

Zagrał w westernie Miejski kowboj (1980) z Debrą Winger. Jego kolejne filmy okazywały się niepowodzeniami – Pozostać żywym (1983; kontynuacja Gorączki sobotniej nocy), W swoim rodzaju (1983; komedia romantyczna z Olivią Newton-John) i Być doskonałym (1985) poniosły komercyjne porażki. W listopadzie 1985 wziął udział w kolacji inauguracyjnej w Białym Domu, podczas której zatańczył z Dianą, księżną Walii; nazajutrz zdjęcia pary ukazały się w międzynarodowej prasie.
Po serii niepowodzeń, jakie odnotowały filmy z jego udziałem w latach 80., zagrał w kasowym filmie I kto to mówi (1989). Za rolę Vincenta Vegi w filmie Quentina Tarantino Pulp Fiction (1994) otrzymał drugą w karierze nominację do Oscara.
Jego zdjęcia zostały umieszczone na okładkach magazynów: „Harper’s Bazaar”, „Entertainment Weekly”, „McCall’s”, „Rolling Stone”, „Vanity Fair”, „People”, „After Dark”, „Time”, „Esquire”, „Bravo”, „Playgirl”, „InStyle”, „GQ”, „TV Guide”, „Interview”, „Tele Tydzień” i „The Hollywood Reporter”.
5 września 1991 ożenił się z aktorką Kelly Preston (zm. 12 lipca 2020). Mieli córkę Ellę Bleu (ur. 3 kwietnia 2000) i synów: Benjamina (ur. 2010) oraz Jetta (ur. 13 kwietnia 1992, zm. 2 stycznia 2009 w wyniku uderzenia głową w wannę podczas ataku epilepsji). Jett zmagał się z chorobą Kawasakiego.
Od dziecka był fascynatem lotnictwa, posiada licencję pilota i jest właścicielem czterech samolotów. Gdy nocą 24 listopada 1992 pilotował samolot Gulfstream N728T (później przerejestrowany na N492JT) wraz ze swoją rodziną, awarii uległ generator elektryczny w samolocie, na skutek czego Travolta musiał awaryjnie lądować, kierując się tylko kompasem magnetycznym i światłami miejskimi Waszyngtonu – podczas tego lądowania o mało nie doszło do czołowej kolizji w powietrzu z Boeingiem 727. Był posiadaczem Boeinga 707–138 pochodzącego z floty Qantas. W maju 2017 podarował go organizacji HARS zajmującej się restauracją historycznych samolotów związanych z Australią.
W 1975 roku przystąpił do Kościoła Scjentologicznego.



| Rok | Nagroda | Kategoria | Film |
|---|---|---|---|
| 1978 | Golden Apple Award | Gwiazda roku | – |
| Bravo Otto | Najlepszy aktor | – | |
| 1979 | Złoty Glob | Ulubiony światowy aktor filmowy | – |
| Bravo Otto | Najlepszy aktor | – | |
| 1993 | Najlepszy aktor | – | |
| 1994 | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Sztokholmie | Najlepszy aktor | Pulp Fiction (1994) |
| 1995 | David di Donatello | Najlepszy aktor zagraniczny | |
| MTV Movie Award | Najlepsza sekwencja taneczna z Umą Thurman | ||
| 1996 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu | Dorwać małego (1995) |
| 1998 | MTV Movie Award | Najlepszy duet ekranowy z Nicolasem Cage’em | Bez twarzy (1997) |
| Złote Jabłko | Gwiazda roku | – | |
| 1999 | Nagroda Satelita | Najlepsza obsada filmowa | Cienka czerwona linia (1998) |
| 2001 | Złota Malina | Najgorszy aktor | Bitwa o Ziemię (2000) Numer stulecia (2000) |
| Najgorsza ekranowa para / duet filmowy | Bitwa o Ziemię (2000) | ||
| Najgorszy obraz | |||
| 2012 | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián | Nagroda za całokształt twórczości | – |
| 2013 | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach | Nagroda specjalna za wybitny wkład w światowe kino | – |
| 2020 | Złota Malina | Najgorszy aktor | Fanatyk (2019) Na zakręcie (2019) |
| 2026 | Honorowa Złota Palma | Całokształt twórczości | – |