Jessica Lange (2013) | |
| Imię i nazwisko |
Jessica Phyllis Lange |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Paco Grande |
| Lata aktywności |
od 1976 |
Jessica Phyllis Lange (ur. 20 kwietnia 1949 w Cloquet) – amerykańska aktorka, producentka filmowa, fotografka i filantropka. Laureatka licznych nagród, w tym dwóch Oscarów, Tony, trzech Primetime Emmy, Actor Award oraz pięciu Złotych Globów. Była 22. w historii laureatką potrójnej korony aktorstwa (Oscara, Tony i Emmy).
Ma tytuł ambasadorki dobrej woli UNICEF.
Urodziła się w Cloquet w stanie Minnesota jako córka Dorothy Florence (z domu Sahlman; 1913–1998) i Alberta Johna Langego (1913–1989). Ze strony matki ma korzenie fińskie, ze strony ojca – niemiecko-holenderskie. Ukończyła Cloquet High School w Cloquet. W 1967 rozpoczęła studia ze sztuki i fotografii na University of Minnesota. W 1971 poślubiła fotografa Paco Grande, z którym żyła w środowisku bohemy. Małżeństwo podróżowało po Stanach Zjednoczonych i Meksyku, po czym przeprowadziło się do Paryża. Tam Lange uczyła się pantomimy i pracowała jako tancerka w Opéra-Comique. Po powrocie do Stanów w 1973 roku pracowała w Nowym Jorku jako kelnerka i modelka.
Została odkryta przez producenta Dino De Laurentiisa, który w 1976 roku powierzył jej rolę w filmie King Kong.

Choć debiut filmowy Lange został zmiażdżony przez krytykę, film okazał się hitem kasowym i przyniósł jej Złoty Glob dla najlepszej ekranowej debiutantki. Kolejną rolę zagrała dopiero w 1979 roku w Całym tym zgiełku Boba Fosse’a. W latach 80. zagrała w serii kinowych przebojów. W 1983 roku jako pierwsza osoba od czterdziestu lat zdobyła dwie nominacje do Nagrody Akademii Filmowej w tym samym roku. Podczas 55. ceremonii wręczenia Oscarów odebrała nagrodę dla najlepszej aktorki drugoplanowej za komedię Tootsie, ponadto była nominowana w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej za rolę Frances Farmer w dramacie Frances.
Kolejne nominacje do Oscara zgarnęła za filmy Pułapka (1984), Słodkie marzenia (1985) i Pozytywka (1989).
W latach 90. zagrała między innymi w Mężczyźni nie odchodzą (1990), Przylądku strachu (1991), Błękicie nieba (1994) i Tytusie Andronikusie (1999). Za rolę w Błękicie nieba zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Późniejsze znaczące pozycje filmowe w karierze Lange to Duża ryba (2003), Broken Flowers (2005) oraz filmy telewizyjne Normalny (2003) i Szare ogrody (2009), które przyniosły jej pierwszą w karierze nagrodę Emmy, przyznaną w kategorii najlepszej aktorki w filmie telewizyjnym lub miniserialu.
Lange jest także aktorką teatralną. W latach 90. wcielała się na Broadwayu i West Endzie w rolę Blanche DuBois w Tramwaju zwanym pożądaniem (tę samą rolę zagrała w telewizyjnej adaptacji sztuki). Później występowała także w Zmierzchu długiego dnia i Szklanej menażerii. W 2016 zdobyła Nagrodę Tony za rolę pierwszoplanową w Zmierzchu długiego dnia. Tym samym stała się 22. w historii laureatem potrójnej korony aktorstwa, gromadząc na swoim koncie najważniejsze nagrody: filmową (Oscara), teatralną (Tony) i telewizyjną (Emmy).
W ostatnich latach kariera Lange skupia się głównie na działalności telewizyjnej. W 2011 aktorka po raz pierwszy wystąpiła w serialu, dołączając do głównej obsady American Horror Story stacji FX. Serial okazał się telewizyjnym przebojem, przywrócił Lange dużą popularność i przyniósł dwie kolejne nagrody Emmy oraz Złoty Glob. Do 2014 aktorka zagrała w nim cztery różne postacie w czterech pierwszych seriach, po czym zrezygnowała z dalszego udziału w serialu. W 2017 wcieliła się w Joan Crawford w serialu Konflikt, który również wyprodukowała. W 2018 powróciła do American Horror Story, by wystąpić gościnnie w jednym odcinku ósmej serii.
Jessica Lange jest także fotografką. Wydała cztery książki ze swoimi fotografiami, a jej prace pokazywano podczas wystaw w galeriach sztuki. W 2016 osobiście otworzyła swoją wystawę w Galerii Miejskiej BWA w Bydgoszczy. Jej wizyta w Polsce związana była z festiwalem filmowym Camerimage, gdzie odebrała honorową Nagrodę im. Krzysztofa Kieślowskiego.
| Oczekuje na premierę |
| Rok | Tytuł | Rola | Teatr |
|---|---|---|---|
| 1964 | Love Rides the Rails | Carlotta Cortez | nieznany |
| 1980 | Angel on My Shoulder | namiot w Karolinie Północnej | |
| 1992 | Tramwaj zwany pożądaniem | Blanche DuBois | Ethel Barrymore Theatre, Nowy Jork |
| 1996 | Theatre Royal Haymarket, Londyn | ||
| 2000 | Zmierzch długiego dnia | Mary Cavan Tyrone | Lyric Theatre, Londyn |
| 2005 | Szklana menażeria | Amanda Wingfield | Ethel Barrymore Theatre, Nowy Jork |
| 2007 | Apollo Theatre, Londyn | ||
| 2016 | Zmierzch długiego dnia | Mary Cavan Tyrone | American Airlines Theatre, Nowy Jork |
| 2024 | Mother Play | Phyllis | Hayes Theater, Nowy Jork |