Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki w Toruniu (2019) | |
| Pełna nazwa |
Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Camerimage |
|---|---|
| Państwo | |
| Miejscowość |
|
| Założyciel | |
| Organizator | |
| Tematyka | |
| Wręczane nagrody |
Złote/Srebrne/Brązowe Żaby |
| Strona internetowa | |

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Camerimage – jeden z największych na świecie festiwali filmowych poświęcony sztuce operatorów filmowych. Trzy polskie miasta były gospodarzami tego wydarzenia – Toruń (1993–1999), Łódź (2000–2009), Bydgoszcz (2010–2018) i ponownie Toruń (od 2019). Podczas Camerimage odbywają się spotkania z operatorami filmowymi, projekcje filmowe, a także warsztaty i seminaria prowadzone przez wybitnych operatorów i reżyserów. Od początku organizacją festiwalu zajmuje się Fundacja Tumult z siedzibą w Toruniu. Twórcą i dyrektorem festiwalu jest Marek Żydowicz.
Głównymi nagrodami przyznawanymi na festiwalu są Złota, Srebrna i Brązowa Żaba – przyznawane operatorom w konkursie filmów fabularnych (tzw. konkurs główny).
Początkowo festiwal występował pod nazwą „Camerimage”. W latach 2007–2013 brzmiała ona, od nazwy głównego sponsora, „Plus Camerimage”. W latach 2014–2017 festiwal powrócił do oryginalnej nazwy „Camerimage”, a od 2018 nosi nazwę „EnergaCamerimage”.

Pomysł narodził się w Toruniu. Tutaj też odbyło się siedem pierwszych jego edycji – od 1993 do 1999. Toruń użyczył festiwalowi też „żabki” (ze swojej legendy o flisaku) – do głównej nagrody nazwanej Złotą Żabą. W 2000 w związku z problemami lokalowymi i logistycznymi, oraz na skutek konfliktu z Urzędem Miasta Torunia wokół planów budowy nowego centrum festiwalowego, Camerimage został przeniesiony do Łodzi.
Od 2000, przez kolejne dziesięć edycji, festiwal odbywał się w Łodzi. Miejscem głównych wydarzeń festiwalu był Teatr Wielki. Dodatkowo odbywały się pokazy filmów w wybranych łódzkich kinach. W godzinach nocnych działał klub festiwalowy organizowany w Hotelu Centrum.
22 października 2009, Fundacja Tumult została uhonorowana certyfikatem Polskiej Organizacji Turystycznej „Turystyczny produkt roku 2009” (w województwie łódzkim) za festiwal Plus Camerimage.
W styczniu 2006 David Lynch, Marek Żydowicz i Andrzej Walczak (współwłaściciel Grupy Atlas), założyli Fundację Sztuki Świata, która na terenie łódzkiej zabytkowej elektrowni EC1 miała stworzyć centrum sztuki. W tym samym roku fundacja ta kupiła od miasta część tej nieruchomości (EC1 Wschód) za niecałe 4 tys. zł, czyli 0,1 proc. jej wartości. Według zawartej umowy gmina miała sfinansować remont elektrowni (z budżetu miasta i unijnych funduszy), a fundacja ją wyposażyć. Po pewnym czasie wytworzył się konflikt między trzema wymienionymi wyżej założycielami Fundacji Sztuki Świata. Fundacja poinformowała miasto, że nie ma pieniędzy na wyposażenie EC1. Łódzcy radni nie wyrazili zgody na sfinansowanie z publicznych funduszy zarówno remontu, jak i urządzenia EC1. Sprawa trafiła do sądu rejonowego, który w grudniu 2011 przyznał rację magistratowi i zobowiązał fundację do zwrotu nieruchomości miastu. 25 lipca 2012 sąd drugiej instancji oddalił apelację fundacji i utrzymał w mocy wcześniejszy wyrok.
Miasto miało współfinansować również budowę centrum kongresowo-festiwalowego Camerimage Łódź Center według projektu Franka Gehry’ego. Właścicielem miała być spółka o tej samej nazwie, w której większościowe udziały miała Fundacja Sztuki Świata. Centrum miało powstać na terenie Nowego Centrum Łodzi. Tam też miało zostać zbudowane studio filmowe Davida Lyncha. W styczniu 2010 łódzcy radni nie wyrazili zgody na sfinansowanie z budżetu miasta budowy Camerimage Łódź Center – żądając zapewnienia współfinansowania z innych niż miejskie funduszy.
Wybuchła afera, David Lynch zwrócił się do premiera RP Donalda Tuska, który jednak bronił nowej prezydent miasta Łodzi. W sprawie zabrał głos też były prezydent RP Lech Wałęsa, który wysłał list do rady i władz miasta, apelując, by ci „nie niszczyli tak wspaniałej inicjatywy społecznej” i aby „dali szansę polskiej kulturze”.
W marcu 2010 organizatorzy Camerimage ogłosili swoją decyzję o przeniesieniu festiwalu z Łodzi. 18 czerwca 2010 Marek Żydowicz jednostronnie zerwał umowę z Łodzią na tegoroczną organizację festiwalu, a spółka Camerimage Łódź Center została wykreślona z KRS w lipcu 2019.

W 2010 Camerimage odbył się w Bydgoszczy, w kompleksie budynków teatru muzycznego Opera Nova. W maju 2012 Fundacja podpisała umowę z miastem, z której wynikało, że festiwal miał odbywać się w Bydgoszczy do 2014. Na XX edycji festiwalu pojawili się tacy specjalni goście jak Keanu Reeves (z jego filmem Side by side), David Lynch (Złota Żaba za całokształt twórczości dla reżysera), Alan Parker (jako przewodniczący jury etiud studenckich) oraz Joel Schumacher (jako przewodniczący jury konkursu głównego).
17 listopada 2018, na zakończenie 26. edycji festiwalu, Marek Żydowicz poinformował, że była to ostatnia edycja zorganizowana w tym mieście.



W późniejszych latach, w ramach festiwalu Camerimage w Bydgoszczy odbywały się także imprezy towarzyszące w Toruniu, m.in. od 16 listopada 2015 do 31 stycznia 2016 można było zobaczyć w Centrum Sztuki Współczesnej wystawę prac fotograficznych kanadyjskiego muzyka Bryana Adamsa, którą artysta otworzył osobiście. Była to pierwsza prezentacja jego fotografii w Europie Środkowo-Wschodniej, zaś na przełomie 2018 i 2019, także w CSW odbyła się wystawa sztuki XX i XXI wieku pt. „Malarstwo wciąż żywe … w poszukiwaniu nowoczesności”.
20 grudnia 2017 w Warszawie minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński, prezydent Torunia Michał Zaleski oraz prezes fundacji Tumult Marek Żydowicz podpisali list intencyjny w sprawie utworzenia Europejskiego Centrum Filmowego Camerimage w Toruniu, które będzie miało za zadanie współtworzyć festiwal Camerimage. Dwa lata później, 7 marca 2019, podczas 5. sesji Rady Miasta Torunia, Marek Żydowicz poinformował, że 27. edycja tego festiwalu odbędzie się w Toruniu, a miejscem jego głównych wydarzeń będzie Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki. We wrześniu tego samego roku, tym razem w Toruniu, wyżej wymienieni podpisali umowę ws. utworzenia i współprowadzenia ECFC. Działalność Centrum ma się rozpocząć 1 stycznia 2020, zaś sam festiwal, po powrocie do Torunia, odbył się w dniach 9–16 listopada 2019. Podczas gali inauguracyjnej festiwalu specjalne Złote Żaby odebrali m.in.: Danny DeVito, Peter Greenaway i Ewa Dałkowska. Natomiast podczas gali zamknięcia gościli w Toruniu m.in.: Quentin Tarantino, który wraz z Robertem Richardsonem odebrał nagrodę dla duetu reżyser i operator. Edward Norton uhonorowany został Nagrodą im. Krzysztofa Kieślowskiego, a Richard Gere odebrał nagrodę specjalną. Częścią festiwalu były także liczne seminaria i warsztaty na temat sztuki filmowej oraz autorska wystawa pt. „Artuum Mobile: Świat Saskii Boddeke i Petera Greenawaya” przygotowana przez Petera Greenawaya i jego żonę Saskię Boddeke w Centrum Sztuki Współczesnej, która trwała do 1 marca 2020.
| Edycja | Data | Rok | Miasto | Centrum festiwalowe | Źródło |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. | 22–28 listopada | 1993 | Toruń | Aula Uniwersytecka | |
| 2. | 26 listopada–3 grudnia | 1994 | Toruń | Aula Uniwersytecka | |
| 3. | 2–9 grudnia | 1995 | Toruń | Aula Uniwersytecka | |
| 4. | 30 listopada–7 grudnia | 1996 | Toruń | Aula Uniwersytecka | |
| 5. | 29 listopada–6 grudnia | 1997 | Toruń | Aula Uniwersytecka | |
| 6. | 28 listopada–5 grudnia | 1998 | Toruń | Aula Uniwersytecka | |
| 7. | 27 listopada–4 grudnia | 1999 | Toruń | Aula Uniwersytecka | |
| 8. | 2–9 grudnia | 2000 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 9. | 1–8 grudnia | 2001 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 10. | 30 listopada–7 grudnia | 2002 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 11. | 29 listopada–6 grudnia | 2003 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 12. | 27 listopada–4 grudnia | 2004 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 13. | 26 listopada–4 grudnia | 2005 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 14. | 25 listopada–3 grudnia | 2006 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 15. | 24 listopada–1 grudnia | 2007 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 16. | 29 listopada–6 grudnia | 2008 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 17. | 28 listopada–5 grudnia | 2009 | Łódź | Teatr Wielki | |
| 18. | 27 listopada–4 grudnia | 2010 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 19. | 26 listopada–3 grudnia | 2011 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 20. | 24 listopada–1 grudnia | 2012 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 21. | 16–23 listopada | 2013 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 22. | 15–22 listopada | 2014 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 23. | 14–21 listopada | 2015 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 24. | 12–19 listopada | 2016 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 25. | 11–18 listopada | 2017 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 26. | 10–17 listopada | 2018 | Bydgoszcz | Opera Nova | |
| 27. | 9–16 listopada | 2019 | Toruń | Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki | |
| 28. | 14–21 listopada | 2020 | Toruń | ze względu na pandemię COVID-19 festiwal odbył się wirtualnie | |
| 29. | 13–20 listopada | 2021 | Toruń | Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki | |
| 30. | 12–19 listopada | 2022 | Toruń | Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki | |
| 31. | 11–18 listopada | 2023 | Toruń | Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki |
skład jury: Lech Majewski (przewodniczący), Fred Berger, Markus Förderer, Jan Roelfs, Arthur Reinhart
First Look – Konkurs Pilotów Seriali:
Konkurs Seriali Telewizyjnych:
Przegląd Kina Polskiego:
Konkurs Filmów Polskich:
