| Imię i nazwisko |
Pia Alfreda Schipani |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
4 maja 1954 |
| Zawód |
piosenkarka, aktorka |
| Współmałżonek |
Meshulam Riklis |
| Lata aktywności |
od 1964 |
Pia Alfreda Schipani, bardziej znana jako Pia Zadora (ur. 4 maja 1954 w Hoboken) – amerykańska aktorka filmowa i piosenkarka pochodzenia polskiego ze strony matki i włoskiego ze strony ojca.
Urodziła się w Hoboken, w stanie New Jersey jako córka Saturniny „Niny” (z domu Zadorowski) i Alphonse Schipaniego. Nazwisko panieńskie matki posłużyło do stworzenia artystycznego pseudonimu „Zadora”. Wychowała się za kulisami wielkich nowojorskich scen; jej matka zajmowała się kostiumami dla teatrów na Broadwayu i MET, a ojciec był skrzypkiem. Ukończyła katolicką szkołę podstawową w Forest Hills, w stanie Nowy Jork, przy Our Lady Queen of Martyrs i szkołę średnią High School of the Professional Arts w Nowym Jorku.
W wieku siedmiu lat wystąpiła na Broadwayu jako Cleo June w komedii Midgie Purvis Mary Chase (1961) u boku Tallulah Bankhead, a następnie dołączyła w roli Bielke do obsady broadwayowskiego musicalu Skrzypek na dachu Sheldona Harnicka (1964) z muzyką Jerry’ego Bocka w reż. Jeromego Robbinsa i jako Marian Gilbert w musicalu Henry, słodki Henry Nunnally Johnson (1967) w reż. George’a Roya Hilla.
Po raz pierwszy na kinowym ekranie pojawiła się w wieku dziesięciu lat w filmie dla dzieci Święty Mikołaj wyrusza na podbój Marsa (Santa Claus Conquers the Martians, 1964) jako Girmar, dziewczynka z Marsa. Na ścieżce dźwiękowej zamieszczono piosenkę śpiewaną przez Pię „Hooray for Santa Claus”. W 1968 zastąpiła Bernadette Peters w roli Ruby w produkcji off-Broadwayowskiej Damy na morzu.
W 1981 zaskoczyła publiczność znakomitym debiutem piosenkarskim w Las Vegas. Była na okładkach magazynów „Titbits” (w maju 1982), „Oui” (w czerwcu 1982), „Film” (w listopadzie 1982), „Penthouse” (w październiku 1983), „Film Review” (w grudniu 1983) i „Celebrity Skin” (w styczniu 1984). 12 grudnia 1982 w Hotelu Bonaventure w Hollywood przyznano jej nagrodę Kwaśnego Jabłka.
Dla kina odkrył ją Matt Cimber, powierzając rolę piosenkarki Bobbie Warren z Las Vegas i przyjaciółki gangstera w komedii sensacyjnej Gorączka stanu Nevada (Fake-Out, 1982) z udziałem Telly’ego Savalasa jako porucznika Thurstona i Desiego Arnaza Jr. w roli detektywa Clinta Morgana. Jednak następna jej rola Kady Tyler, zepsutej do szpiku kości nimfetki uwodzącej dla pieniędzy własnego ojca (Stacy Keach) w kontrowersyjnej ekranizacji powieści Jamesa M. Caina Motyl (Butterfly, 1982), w którym fabuła dotyczy kazirodztwa ojca i córki, pomimo że została uhonorowana nagrodą Złotego Globu w kategorii „najlepsza nowa gwiazda roku”, zebrała fatalne recenzje i przyniosła jej Złotą Malinę w dwóch kategoriach – „Najgorsza aktorka” i „Najgorsza nowa gwiazda”. W partyturze muzycznej pojawił się śpiew Zadory w piosence „It’s Wrong For Me To Love You” (muz. Ennio Morricone, sł. Carol Connors), nominowanej także do Złotego Globu za najlepszą piosenkę. Stąd właśnie powstały pogłoski, że ową nagrodę i ShoWest Award kupił jej mąż, izraelski multimilioner Meshulam Riklis, właściciel McCrory’s, który sfinansował film i rzekomo przekupił krytyków. Jeden z krytyków napisał, że Motylek przypomina parodię sztuk Tennessee Williamsa.
Po wielu dekadach, Złoty Glob dla „nowej gwiazdy roku” pozostał w Hollywood obiektem niekończących się żartów. Jak to możliwe, że zupełnie nieznana wówczas 28-letnia aktorka, opisana niegdyś w recenzji „New York Times” jako „Brigitte Bardot przepuszczona przez kuchenną zgniatarkę do odpadów” – została wyróżniona przez Hollywoodzkie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej za rolę nastoletniej nimfetki w tandetnym dramacie o kazirodztwie pt. Motyl? Tym bardziej że niemal nikt obecny na ceremonii 30 stycznia 1982 nie widział tego filmu; do kin trafił on dopiero 5 lutego. –„Nie chciałam tam iść, bo byłam przekonana, że nie wygram” – wspomina Zadora ten najlepszy (i najgorszy) wieczór w swojej karierze. Żywo opisuje „pełne ciszy zaskoczenie”, jakie ogarnęło salę, gdy Timothy Hutton – laureat z poprzedniego roku – wyczytał jej nazwisko. Potem nastąpiła ta ciągnąca się w nieskończoność droga z miejsca na scenę, podczas której mijała kipiące z emocji rywalki – aktorki takie jak Kathleen Turner (z filmu Żar ciała) czy Elizabeth McGovern (z Ragtime). Gdy dotarła do mównicy, by odebrać statuetkę, dostrzegła w tłumie Sally Field i skupiła wzrok na jej twarzy, by opanować emocje. Wtedy zobaczyła, jak Field odwraca się do osoby siedzącej obok i bezgłośnie wypowiada słowa: „Pia Zadora?!”.
Za postać młodej hollywoodzkiej scenarzystki Jerilee Randall w dramacie Kobieta samotna (The Lonely Lady, 1983) otrzymała kolejną Złotą Malinę jako najgorsza aktorka. W maju 1982 wywołała skandal, pozując w stringach do zdjęć, które pojawiły się w rozmaitych publikacjach, na Festiwalu Filmowym w Cannes, gdzie okrzyknięto ją nowym „seksownym kociakiem” i następczynią Brigitte Bardot.
Następnie zagrała główną rolę Dee Dee w komedii muzycznej fantastycznonaukowej Jamesa Farga Kosmici grają rocka (Voyage of the Rock Aliens, 1984) u boku Craiga Sheffera. W niemieckiej komedii muzycznej Der Formel Eins Film (1985) zaśpiewała swój przebój „Little Bit of Heaven”. W 1988 Zadora miała zagrać postać Betty Grable w filmie biograficznym, jednak projekt nie doszedł do skutku. Zagrała potem małą, lecz znaczącą rolę dziewczyny beatnika w komedii muzycznej Lakier do włosów (Hairspray, 1988) z Deborah Harry. W 1990 zdobyła jeszcze jedną Złotą Malinę jako „Najgorsza nowa gwiazda dekady”.
„Pia Zadora wypełnia doskonale swoje zadanie i gra bez reszty rolę gwiazdy” (John Waters).
Ogromną popularność przyniosły jej płyty: Pia (1982) i Let’s Dance Tonight (1984), a jako piosenkarka została nominowana w 1984 do nagrody Grammy. Jej nowa wersja piosenki Shirley Ellis pt. „The Clapping Song” dotarła na pozycję 40 listy przebojów U.S. Top w 1983, a przebój „When the Rain Begins to Fall” w 1984 w duecie z Jermaine’em Jacksonem w Niemczech przez cztery tygodnie był numerem jeden. W nagraniu światowych standardów pt. Pia & Phil (1987) wspomogła artystkę Filharmonia Londyńska. Wystąpiła w komedii Naga broń 33⅓: Ostateczna zniewaga (Naked Gun 33 1/3: The Final Insult, 1994), gdzie w finałowej scenie podczas gali wręczenia nagród filmowych zaśpiewała piosenkę „This Could Be the Start of Something”.
W 1991 odniosła sukces na scenie Terrace Theatre na Long Beach w roli Fanny Brice w nowej inscenizacji musicalu Zabawna dziewczyna. Od 16 sierpnia 1995 do 7 stycznia 1996 grała rolę Irene Roth w musicalu Crazy for You na Broadwayu.
18 września 1977 wyszła za mąż za Meshulama Riklisa (ur. 1923, zm. 2019), urodzonego w Turcji izraelskiego przedsiębiorcy. Mają córkę Kady (ur. 1 stycznia 1985) i syna Christophera Barzie (ur. 2 marca 1987). W 1993 rozstali się, a 29 marca 1995 sfinansowano rozwód.
27 sierpnia 1995 zawarła związek małżeński ze scenarzystą, reżyserem i aktorem Jonathanem Davidem Kauferem, z którym ma syna Jordana Maxwella (ur. 13 kwietnia 1997). Po sześciu latach, 30 listopada 2001 rozwiedli się. Zadora twierdziła, że rozstali się po tym, jak Kaufer rzucił nią o bramę garażową. Kaufer zaprzeczał, jakoby kiedykolwiek się tego dopuścił, utrzymując, że do „krótkotrwałego i obustronnego kontaktu fizycznego” doszło, gdy Zadora była pod wpływem alkoholu i próbowała zabrać ich syna z jadącego samochodu. Odrzucił również zarzut, jakoby zaatakował Zadorę na promie, twierdząc, że „Pia tamtego wieczoru upadła, ponieważ była pijana”. W 2010 wytoczył powództwo, zarzucając Zadorze zniesławienie. Kaufer oskarżył ją o wykorzystywanie problemów rozwojowych ich syna do składania „fałszywych, bulwersujących i zniesławiających doniesień”. W pozwie wskazano, że Zadora zarzucała Kauferowi pobranie na komputer pornografii dziecięcej i molestowanie syna. Zadora doprowadziła do oddalenia powództwa; sąd uznał, że jej wypowiedzi mieściły się w granicach chronionej wolności słowa. Kaufer utrzymywał, że u ich syna występowała echolalia i inne zaburzenia rozwojowe, co Zadora wykorzystała do składania „fałszywych, bulwersujących i zniesławiających doniesień”.
W 2005, gdy Zadora skontaktowała się z policją w Las Vegas, aby zgłosić przypadek nękania, prześladowania i napaści fizycznej, poznała Michaela Jeffriesa, detektywa z Metropolitan Police Department w Las Vegas, którego poślubiła 7 stycznia 2006. Rozwiedli się w 2024.
W czerwcu 2013 została aresztowana pod zarzutem napaści na nastoletniego syna Jordana, którego miała przyduszać i polewać wężem ogrodowym, aby zmusić go do pójścia spać; złapała go za szyję i podrapała podczas incydentu w maju 2013.
W 2016 przeszła operację zastawki serca.
| Rok | Nagroda | Kategoria | Tytuł | Rezultat |
|---|---|---|---|---|
| 1982 | ShoWest Convention | Młoda gwiazda roku | – | Wygrana |
| Golden Apple Award | Kwaśne jabłko | – | Wygrana | |
| Złoty Glob | Nowa gwiazdy roku | Motylek (1981) | Wygrana | |
| 1983 | Złota Malina | Najgorsza nowa gwiazda | Wygrana | |
| Najgorsza aktorka | Wygrana | |||
| 1984 | Złota Malina | Kobieta samotna (1983) | Wygrana | |
| 1985 | Nagroda Grammy | Najlepsze rockowe wykonanie wokalne | „Rock It Out” | Nominacja |
| 1990 | Złota Malina | Najgorsza aktorka dekady | Motylek (1981) Kobieta samotna (1983) |
Nominacja |
| Najgorsza nowa gwiazda dekady | Wygrana | |||
| 2000 | Złota Malina | Najgorsza aktorka stulecia | Motylek (1981) Oszustwo (1982) Kobieta samotna (1983) Kosmici grają rocka (1984) |
Nominacja |