Zakroczym

Nazwa

Nazwa Zakroczym wywodzi się od słowa „zakrot”, czyli przeprawa przez rzekę. Pierwotna lokalizacja miasta była bliżej Wisły i nosiło wówczas nazwę Kroczym lub Kroczyn. Na skutek licznych powodzi nastąpiła relokacja miasta w wyżej położonym miejscu pod nazwą Za-kroczym.

Wzmiankowany w opatrzonym datą 1065 r. falsyfikacie mogileńskim.

Kalendarium

• 8 czerwca 1335 – książęta mazowieccy Siemowit II i Trojden I odnowili w Zakroczymiu poprzednio zawarte porozumienie z wielkim mistrzem krzyżackim Dietrichem von Altenburg.
• 1374 – stolica ziemi zakroczymskiej w Księstwie Mazowieckim, potem województwie mazowieckim do 1795; odbywały się w Zakroczymiu zjazdy, tzw. roczki, wymieniany był znajdujący się w nim dwór książęcy, tzw. curia (wzniesiony przed 1422).
• 1422 – oficjalne nadanie praw miejskich chełmińskich przez księcia Janusza I (potwierdzenie istniejącego już stanu rzeczy), potwierdzone w 1488 przez księcia Bolesława IV.
• 1656–1657 – zajęcie miasta przez Szwedów i częściowe jego zniszczenie wraz z zabudowaniami dworu, przy moście powstał szwedzki szaniec.
• 1709 – wojny szwedzkie i zniszczenie miasta przez wojska Karola XII.
• 1757 – sprowadzenie do miasta ojców kapucynów i budowa klasztoru.
• 1793 – zajęcie miasta przez wojska rosyjskie, wielokrotne przemarsze i rekwizycje zubożyły miasto.
• 1795 – w zaborze pruskim – miasto należało do regencji toruńskiej do Prus Nowowschodnich.
• 1806 – miejsce przeprawy wojsk napoleońskich przed bitwą pod Pułtuskiem.
• 1813 – Iwan Paskiewicz kierował z Zakroczymia oblężeniem Modlina.
• 1815–1830 – w granicach Królestwa Polskiego, budowa traktu Zakroczym-Wyszogród
• 1831 – po zajęciu Warszawy przez Rosjan w refektarzu klasztoru odbywały się posiedzenia Rządu i Sejmu z Joachimem Lelewelem.
• 1883–1888 – budowa fortu nr 1 Zakroczym, pierwszego pierścienia fortów twierdzy Modlin.
• 20 sierpnia 1915 – podpisanie kapitulacji przed Niemcami przez rosyjską załogę Twierdzy Modlin i Fortu Zakroczym.
• sierpień 1920 – wysiedlenie z miasta wszystkich mieszkańców narodowości żydowskiej. Wiele mieszkań po wysiedlonych Żydach zostało splądrowanych przez miejscową ludność.
• 10–28 września 1939 – obrona Twierdzy Modlin. Zakroczym włączony w pierścień obrony Twierdzy Modlin, obsadzały go początkowo pododdziały 8 DP, a od dnia 15 września 2 Pułk Piechoty 2 DP Legionów, dowodzony przez płk Ludwika Czyżewskiego. Pod rozkazami dow. 2 pp Legionów pozostały pododdziały 8 DP – VI i VII baon marszowy z 32 pp, obronę wzmacniała jeszcze grupa podchorążych w liczbie ok. 200. Obrona miasta była zacięta, odcinek Zakroczym poddał się razem z Twierdzą Modlin, jednak żądni sukcesu Niemcy z dywizji SS Kempf pomimo wywieszenia przez obrońców białych flag wzięli miasto szturmem, obchodząc je od tyłu i boku.
• 28 września 1939 – SS-mani z Dywizji „Kempf” rozstrzelali ok. 600 osób, w tym 500 wziętych do niewoli żołnierzy Wojska Polskiego.
• 1944 – utworzenie obozu dla ok. 30 000 deportowanych z powstania warszawskiego na terenie fortu.
• 1945 – koniec II wojny światowej, miasto jest zniszczone w 78%.
• 1946 – miasto odznaczone zostaje Złotym Krzyżem Zasługi.
• 1978 – w mieście mieszkało 3659 osób, w mieście działały filia spółdzielni Zakroczymianka i cegielnia, gospodarka uspołeczniona zatrudniała 371 osób, działało kino Rusałka (150 miejsc), restauracja Plantatorska, miasto pozbawione było wodociągu i kanalizacji