| Cleanthes | |
|---|---|
 Cleanthes, 1605 tarihli bir gravür | |
| Tam adı | Cleanthes |
| Doğumu | Κλεάνθης y. MÖ. 330 Assos (şimdi Ayvacık, Çanakkale, Türkiye) |
| Ölümü | y. MÖ. 230 Atina İntihar |
| Çağı | Helenistik felsefe |
| Bölgesi | Batı felsefesi |
| Okulu | Stoa okulu |
| İlgi alanları | Fizik, etik |
| Önemli eserler | Zeus'a İlahi |
Etkiledikleri | |
Kleantes (y. MÖ. 330 - y. MÖ. 230), Atina'daki Stoa okulunun ikinci başkanı ve Kıbrıslı Zenon'un halefi olan Yunan Stoacı filozof ve boksördür.
Aslen bir boksör olan Kleantes, Zeno'nun derslerini dinleyerek felsefe yaptığı Atina'ya geldi. Geceleri su taşıyıcısı olarak çalışarak geçimini sağladı. Zeno'nun ölümünden sonra, 32 yıl boyunca okulun başkanı oldu. Kleantes, Zeno'nun doktrinlerini başarıyla korudu ve geliştirdi. Stoa fiziğinde yeni fikirler ortaya atmış, materyalizm ve panteizm ilkelerine uygun olarak Stoacılığı geliştirmiştir. Kleantes'in günümüze ulaşan yazılarından en büyüğü Zeus'a İlahi'dir. Öğrencisi, en önemli Stoacı düşünürlerden biri hâline gelen Chrysippus'tu.
Kleantes, MÖ 330 yıllarında Assos'ta doğdu. Laertios Diogenes'e göre, Phanias'ın oğluydu ve hayatının başlarında başarılı bir boksördü. Elinde sadece dört drahmi ile Atina'ya geldi ve burada felsefe yapmaya başladı, önce Kinik Crates'in ve ardından Stoacı Zenon'un derslerini dinledi. Geçimini sağlamak için bütün gece bir bahçıvanın su taşıyıcısı olarak çalıştı. Görünür bir destek olmadan bütün gününü felsefe çalışmakla geçirdiği için, yaşam tarzını açıklamak için Areopagus'un huzuruna çağırıldı. Yargıçlar, ürettiği çalışmanın kanıtından o kadar memnun kaldılar ki, Zeno onları kabul etmesine izin vermese de, ona on minae verdiler.
Zeno'nun MÖ 262'de ölümü üzerine, yüksek ahlaki niteliklerinin uyandırdığı saygınlıkla okulun lideri oldu. Yine de kendi emeğiyle geçinmeye devam etti. Öğrencileri arasında halefi Hrisippos ve 3000 mina kabul ettiği Antigonus II Gonatas vardı. Kleantes, 99 yaşında öldü.
MS 6. yüzyılda yazan Simplicius, Assos'ta Roma Senatosu tarafından dikilmiş olan bir Cleanthes heykelinin hâlâ görülebildiğinden bahseder.
Kleantes, Stoacılığın gelişmesinde önemli bir figürdü ve materyalizmiyle Stoa sistemine bir birlik kazandırdı. Laertios Diogenes, Stobaeus, Cicero, Seneca ve Plutarch gibi yazarlar tarafından korunan, sadece parçaları günümüze ulaşan elli kadar eser yazdı.
Kleantes, Stoacı materyalizmi, maddenin ölü ve atıl olarak her türlü kavrayışından ayıran gerilim (tonos) teorisiyle Stoacı fizikte devrim yaptı. Stoacı Panteizmi geliştirdi ve materyalist görüşlerini mantığa ve etiğe uyguladı. Kleantes ayrıca ruhların ölümden sonra yaşamaya devam ettiğini, ancak varlığının yoğunluğunun belirli bir ruhun gücüne veya zayıflığına göre değişeceğini söyledi.
