Mutlak monarşi

Mutlak monarşi, yasama ve yürütme kuvvetlerinin hükümdarda toplandığı bir hükûmet sistemidir. Bu sistemde, devlet içinde tek ve en büyük otorite sahibi hükümdardır. Yasama, yürütme ve hatta yargı yetkisinin sahibi 'hükümdar'dır (monark, kral, padişah...). Mutlak monarşiyi meşruti monarşi ile karıştırmamak gerekir. Meşruti monarşi bir kuvvetler ayrılığı sistemidir. Mutlak monarşi ise kuvvetler birliğini esas alır. Yani mutlak monarşi, devletin tek bir kişi tarafından hiçbir sınırlamaya bağımlı olmayarak yönetildiği rejim türüdür. Merkezi krallık anlamına ya da padişahın tek elden kendi kararlarıyla yönetimine denir.

Mutlak monarşiler Avrupa'da ilk defa Kara Ölüm ve Rönesans’ı takip eden beyliklerin yıkılması gibi siyasi ve sosyal değişimler ile Orta Çağ toplumunun hükûmeti dengeleyici güçlerine karşı olarak hükümdarların merkezi bir devlet kurma çabaları sonucunda çıkmıştır. Başlangıçta Burgonya Düklüğü'nde görülmüş ve sonrasında İspanya ve Fransa Krallıkları'nın çeşitli topraklarını merkezileştirmek için bir model olarak yayılmıştır.

Mutlakiyetçi hükûmet sistemi, 16. yüzyılın sonları ve 17. yüzyılda, Fransa Kralı 14. Louis ve İspanya Kralı II. Felipe gibi daha otokratik bir yönetim biçimiyle ilişkilendirilen figürler altında en tepe noktasını gördü. Mutlakiyetçi bir hükûmet kurmaya çalışan I. Charles parlamentoyu gereksiz olarak gördü ve bu sonrasında İngiliz İç Savaşı’na ve takiben idamına yol açtı.

Mutlakiyetçilik ilk olarak Fransız Devrimi’nin ardından ve sonrasında I. Dünya Savaşı'nın bitişiyle büyük ölçüde geriledi. Her iki olay da halkın egemenliği temelli hükûmet sisteminin halk arasında yaygınlaşmasına yol açtı. Fakat, 19. yüzyılın başlarında Meşruiyetçilik ve Karlizm gibi liberal demokrasiye karşı çıkan yeni siyasi hareketler ile 20. yüzyılın başlarında çıkan bütüncül milliyetçilik için bir temel sağlamıştır.

Günümüzde Mutlak monarşiyle yönetilen ülkeler arasında, Brunei, Esvatini, Umman, Suudi Arabistan, Vatikan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni oluşturan emirlikler vardır.

Günümüzdeki mutlak monarşiler

  Federal monarşiyi belirtir
KrallıkResimMonark DoğumYaşTahta çıkışTahtta kalma süresiVerasetRef(s)
 Brunei Kralığı Sultan Hassanal Bolkiah 15 Temmuz 1946 80 yıl, 130 gün 4 Ekim 196759 yıl, 49 günKan bağı
Şârika Emirliği Emir Sultan bin Muhammad Al-Qasimi 2 Temmuz 1939 87 yıl, 143 gün 25 Ocak 197254 yıl, 301 günKan bağı
Füceyre Emirliği Emir Hamad bin Muhammed El Şarki 22 Şubat 1949 77 yıl, 273 gün 18 Eylül 197452 yıl, 65 günKan bağı
Acman Emirliği Emir III. Humeyd bin Reşid El Nueymi 1931 95 6 Eylül 198145 yıl, 77 günKan bağı
 Esvatini Krallığı Ngwenyama III. Mswati 19 Nisan 1968 58 yıl, 217 gün 25 Nisan 198640 yıl, 211 günKan bağı ve seçim
Dubai Emirliği Emir Muhammed bin Raşid el-Mektum 15 Temmuz 1949 77 yıl, 130 gün 4 Ocak 200620 yıl, 322 günKan bağı
Ümmü'l-Kayveyn Emirliği Emir Suud bin Reşid El Mualla 1 Ekim 1952 74 yıl, 52 gün 2 Ocak 200917 yıl, 324 günKan bağı
Resü'l-Hayme Emirliği Emir Suud bin Saqr El Kasımi 10 Şubat 1956 70 yıl, 285 gün 27 Ekim 201016 yıl, 26 günKan bağı
 Suudi Arabistan Kral Selman bin Abdülaziz el-Suud 31 Aralık 1935 90 yıl, 326 gün 23 Ocak 201511 yıl, 303 günKan bağı ve seçim
 Umman Sultanlığı Sultan Heysem bin Tarık 11 Ekim 1954 72 yıl, 42 gün 11 Ocak 2020 6 yıl, 315 gün Kan bağı
Abu Dabi Emirliği Emir Muhammed bin Zayid en-Nehyan 11 Mart 1961 65 yıl, 256 gün 13 Mayıs 20224 yıl, 193 günKan bağı
Vatikan Vatikan Papa XIV. Leo 14 Eylül 1955 71 yıl, 69 gün 8 Mayıs 2025 1 yıl, 198 gün Seçim
Dünya devletleri hükûmet sistemlerine göre renklendirilmiştir:

  • Parlamenter sistemler: Hükûmet başkanı, yasama organı tarafından seçilir veya aday gösterilir ve yasama organına karşı sorumludur.
      Sembolik bir hükümdarı olan anayasal monarşi
      Yarı anayasal monarşi: Hükümdar, önemli bir yürütme veya yasama yetkisine sahiptir, ancak yine de anayasa tarafından sınırlandırılmıştır
      Sembolik bir cumhurbaşkanı olan parlamenter cumhuriyet

    Başkanlık sistemi: Hükûmet başkanı (cumhurbaşkanı), halk tarafından seçilir ve yasama organından bağımsızdır.
      Başkanlık cumhuriyeti
      Teokratik cumhuriyet: Yüce Lider en yüksek otoritedir; halk tarafından seçilen cumhurbaşkanı da hâlâ görevdedir.

    Hibrit sistemler:
      Yarı başkanlık cumhuriyeti: Yürütme başkanı yasama organından bağımsızdır; hükûmet başkanı cumhurbaşkanı tarafından atanır ve yasama organına karşı sorumludur.
      Meclisten bağımsız cumhuriyet: Hükûmet başkanı (cumhurbaşkanı veya direktörlük) yasama organı tarafından seçilir, ancak yasama organına karşı sorumlu değildir.

    Diğer sistemler:
      İslam teokrasisi: Yüce lider sınırsız siyasi ve dini güce sahiptir; devlet ve din tek bir kurumdur.
      Mutlak monarşi: Hükümdarın sınırsız gücü vardır.
      Tek parti rejimi: İktidar anayasal olarak tek bir siyasi partiye bağlıdır.
      Geçici hükûmet: Mevcut rejim geçici veya geçiş niteliğindedir; kalıcı bir anayasa yoktur.
      Askerî cunta: Askerî liderlerden oluşan komite hükümeti kontrol eder; anayasal hükümler askıya alınır.
      Hükûmetleri olmayan yerler

    Not: bu tablo de facto demokrasi̇ derecesi̇ni̇ deği̇l, de jure hükûmet si̇stemleri̇ni̇ göstermektedi̇r.