Siverek

Siverek
İlçe
Takoran Kanyonu
Takoran Kanyonu
Siverek'in Şanlıurfa'daki konumu
Siverek'in Şanlıurfa'daki konumu

Şanlıurfa ilinin Türkiye'deki konumu
Koordinatlar: 37°45′15″N 39°19′04″E / 37.7542°K 39.3178°D / 37.7542; 39.3178
ÜlkeTürkiye
İlŞanlıurfa
Coğrafi bölgeGüneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamSalih Sak
 • Belediye başkanıAli Murat Bucak (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam3.936 km²
Rakım770 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam258.265
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
ISO 3166 koduTR-63
Posta kodu63600
İl alan kodu414
İl plaka kodu63
Fırat Nehri
Siverek
Nigit Köyünden Fırat Manzarası 2025
Nigit Köyünden Fırat Manzarası 2025
C/2023 A3 (Tsuchinshan–ATLAS) Kuyruklu Yıldızın Siverek Semalarından Geçişi 2024
C/2023 A3 (Tsuchinshan–ATLAS) Kuyruklu Yıldızın Siverek Semalarından Geçişi 2024
Siverek'in Simge Mekanlarından Cudi Paşa Konağı 2025
Siverek'in Simge Mekanlarından Cudi Paşa Konağı 2025

Siverek (Zazaca: Soyregı, Suk; Kürtçe: Sêwreg) Şanlıurfa'nın bir ilçesidir. İlçenin yüzölçümü 3.936 km²dir. Siverek ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 770 metredir.

Etimoloji

"Siverek" kelimesi Ermenice kökenlidir. Bizans kaynaklarında Sevaverag olarak geçmektedir, Bizans ve Ermeni kaynaklarında Siverek için kullanılan bu ismin kelime manası "Sev" siyah, "Averag" harabeler yani siyah harabeler anlamına gelmektedir.

Tarihçe

Siverek, 1535 yılında Kanuni Sultan Süleyman döneminde Harput'a (günümüzde Elazığ) bağlı bir kazayken Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde (1867 sonrası) Diyarbekir Vilayetine bağlandı. Siverek'in bugün bağlı bulunduğu Şanlıurfa ise Halep Vilayetine bağlı bir sancaktı. Urfa, Osmanlı'nın son döneminde Halep'ten ayrılarak vilayet statüsüne yükseltildi. Siverek ise Diyarbekir Vilayeti'ne bağlı bir sancak oldu. 1923 yılında Viranşehir, Hilvan ve Çermik'in bağlanmasıyla il oldu. Ancak, 26 Mayıs 1926 tarihinde tekrar ilçeye dönüştürüldü.

Coğrafya

İlçede yer alan Takoran Vadisi (Haziran 2020)

Şanlıurfa ilinin kuzeydoğusunda yer alan Siverek batısında Adıyaman'ın Kahta ilçesi, batıdan kuzeye doğru uzanan Atatürk Baraj Gölü, kuzeyinde ise Adıyaman'ın Gerger ilçesi ile Diyarbakır'ın Çermik ve Çüngüş ilçeleri, doğusunda Diyarbakır, güneydoğusunda ise kısa bir sınır ile Mardin ili, Viranşehir ve Hilvan ilçeleri ile komşudur. Siverek ilçe merkezi 37.45 kuzey enlem ile 39.19 doğu boylamlarının kesiştiği noktalarda bulunmaktadır. Siverek ilçe merkezinin denizden yüksekliği 801 ile 840 metre arasında değişmektedir. Toplam yüzölçümü 4314 km'dir. Karacadağ'ın eteklerinde kurulan Siverek'te, Akdeniz, çöl ve karasal iklimin etkileri görülmektedir. Karasal ve çöl ikliminin etkisiyle yazları oldukça sıcak geçen Siverek'te nem oranının yüksek olmaması nedeniyle, bu sıcaklar boğucu ve rahatsızlık verici derecelere ulaşmamaktadır. Bu yönüyle Akdeniz ikliminden ayrılır. Kışlar soğuk ve yağışlıdır. Şanlıurfa'nın diğer ilçelerine göre Siverek'te yağış oranı daha yüksektir. İlçe nüfusunun çoğunluğu Zazalar ve Kürtler meydana getirir. Karacadağ ile Karakeçi yörelerinde Türkmenler, ilçede çok az da Arap ve Süryani vardır.

Eğitim

Siverek Harran Üniversitesi Siverek Uygulamalı Bilimler Fakültesi (lisans) ve Siverek Meslek Yüksekokulu (önlisans) bulunmaktadır.

Nisibbi Köprüsü 2022
Nisibbi Köprüsü 2022

Kültür

Siverek'te her yıl yapılmakta olan Uluslararası Takoran Festivali, Şire Üzüm Festivali, Geleneksel Karakeçili Bahar Şenlikleri ve Siverek Kültür Sanat Festivali ilçenin başlıca kültürel etkinliklerindendir.

Yönetim

Belediye başkanları

Osmanlı dönemi

Görev yılları İsim
1873-1875 Süleyman Ağa
1875-1879 Çerkozade Halil Ağa
1883-1885 Mehmet Nuri Efendi
1885-1894 Mustafa Nuri Efendi
1894-1900 Osman Sakıp Efendi
1900-1902 Mustafa Efendi
1903-1908 Cudi Paşa
1909-1920 Genco Çırak
Kaynak:

Cumhuriyet dönemi

Seçim İsim Parti
1920-1926 Mehmet Emin Odabaşı Bilinmiyor
1927-1933 Rüştü Küçükömer
1933-1938 Celilzade (Kado) Abdulkadir
1946 Bekir Kiraz
1948-1950 Mehmet Kadirağa
1950 Hacı Yılmaz Fettahlıgil Cumhuriyet Halk Partisi
1955 Demokrat Parti
1963 Yeni Türkiye Partisi
1968 Bağımsız
1973 Abdulkadir Odabaşı Cumhuriyet Halk Partisi
1977 Suat Karataş
1984 Şeyhmus Aydın Doğru Yol Partisi
1989 Abdulkadir Odabaşı Sosyaldemokrat Halkçı Parti
Mehmet Lami Odabaşı
1994 Hasan Çelebi Doğru Yol Partisi
1999
2004
2009 Ali Murat Bucak Demokrat Parti
2014 Resul Yılmaz Adalet ve Kalkınma Partisi
2019 Şeyhmus Aydın
2020-2024 Ayşe Çakmak
2024 Ali Murat Bucak
Kaynak:

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
192743.12214.96228.160
193544.24415.13729.107
194044.87816.71128.167
194546.69217.26429.428
195052.75217.92634.826
195561.20221.09940.103
196075.39226.13449.258
196578.69427.52751.167
197090.02734.14655.881
197597.06540.99056.075
198082.02229.46452.558
1985112.14548.33363.812
1990133.83263.04970.783
2000224.102126.82097.282
2007201.768108.09493.674
2008204.638105.47599.163
2009210.400107.634102.766
2010215.988111.628104.360
2011221.875115.891105.984
2012227.017120.556106.461
2013232.290232.290veri yok
2014238.979238.979veri yok
2015245.385245.385veri yok
2016250.100250.100veri yok
2017254.162254.162veri yok
2018258.265258.265veri yok
2019260.970260.970veri yok
2020266.369266.369veri yok
2021266.971266.971veri yok
2022267.942267.942veri yok
2023271.832271.832veri yok
2024274.588274.588veri yok
2025277.399277.399veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Siverek Bazalt Sütunları 2024
Siverek Bazalt Sütunları 2024

Notlar

  1. ↑ 26 Mart 1989 seçimlerinde SHP adayı Abdulkadir Odabaşı'nın belediye başkanlığına seçilmesine karşın göreve başlamadan önce vefat etmesi nedeniyle seçimler 3 Eylül 1989 tarihinde tekrarlandı. Tekrarlanan seçimleri SHP adayı Mehmet Lami Odabaşı kazandı.

Kaynakça

  1. ↑ "Sêwrege". 18 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2022.
  2. ↑ "Kürtçe Anamnez - Anamneza bi Kurmancî" (PDF). 8 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Haziran 2021.
  3. ↑ "www.harita.gov.tr/il-ve-ilce-yuzolcumleri". 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2025.
  4. ↑ "Siverek Haritası Siverek Nerede". www.haritatr.com. 13 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2026.
  5. ↑ "Nişanyan Yeradları - Türkiye ve Çevre Ülkeler Yerleşim Birimleri Envanteri". Nişanyan Yeradları. Erişim tarihi: 13 Şubat 2025.[ölü/kırık bağlantı]
  6. ↑ "Siverek Tarihçesi". 10 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2019.
  7. ↑ "Siverek Yerleşimleri". nisanyanyeradlari.com. 31 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2023.
  8. 1 2 "Eski Başkanlarımız". www.siverek.bel.tr. 9 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2025.
  9. ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  10. ↑ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  11. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  12. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  13. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  14. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  15. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  16. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  24. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  25. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  26. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  27. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  28. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  29. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  30. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  31. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Dış bağlantılar