Aelurosaurus

Aelurosaurus felinus

Aelurosaurus is een geslacht van de Gorgonopsia dat tijdens het late Perm leefde in het gebied van het huidige Zuid-Afrika.

Vondst en naamgeving

In 1880 ontdekte Thomas Bain in het Gouph district van de Beaufort West in het Karoo-Bekken een beschadigde schede. Hij verkocht het nog dat jaar aan het British Museum.

Het genoholotype

In 1881 benoemde Richard Owen na preparatie de schedel als de typesoort Aelurosaurus felinus. De geslachtsnaam is afgeleid van het Grieks αἴλουρος, ailouros, "kat". Owen dacht ten onrechte dat het dier nauw verwant was aan buideldieren die op katten lijken. Hiernaar verwijst ook de soortaanduiding: "katachtig". Verwarrend is dat in 1885 door Boulenger een gekko Aelurosaurus benoemd werd die nadat duidelijk was geworden dat de naam bezet was nog dat jaar hernoemd werd tot Aeluroscalabotes felinus, de "cat gekko".

Het holotype BMNH R339 is gevonden in het Lopingien van de Beaufortgroep. Het bestaat uit een beschadigde snuit verbonden aan de achterste schedel.

Vijf andere soorten zijn benoemd in het geslacht. In 1890 benoemde Richard Lydekker een Aelurosaurus curvimola. Dat werd in 1911 het aparte geslacht Arctognathus. Robert Broom wees in 1910 specimen AMNH 5528 aan A. felinus toe. In 1911 benoemde hij het als een aparte soort Aelurosaurus whaitsi. De soortaanduiding eert dominee John H. Whaits. Het bestaat uit een gedeeltelijke schedel.

In 1970 werd Galerhinus polyodon Broom 1935 hernoemd tot Aelurosaurus polydon, de "veeltand". Het holotype is TMP 341 (eerder TMP 244), een fragmentarische schedel.

In 1940 hernoemde Broom Aelurosauroides tot Aelurosaurus wilmanae. De soortaanduiding eert de geologe Maria Wilman. Het holotype is MMK 4667, een gedeeltelijke schedel. Hetzelfde jaar hernoemde hij Scylacocephalus watermeyeri tot Aelurosaurus? watermeyeri. Het vraagteken geeft aan dat hij zelf niet zeker was van de toewijzing en die twijfel is gedeeld door latere onderzoekers die wezen op overeenkomsten met Aloposaurus. De soortaanduiding eert F.L.E. Watermeyer. Het holotype is een schedel.

Beschrijving

Aelurosaurus heeft een geschatte lengte van zeventig centimeter. De schedels zijn zo'n dertien centimeter lang.

De verschillen tussen de soorten betreffen vooral het gebit. Aelurosaurus felinus heeft vijf bovenste snijtanden, een sterk uitstekende hoektand en vijf kleine postcaninen. Direct voor en achter de hoektand bevinden zich twee symmetrische diastemen, acht millimeter breed. Het verhemelte toont uitgebreide zones met kleine tanden. Aelurosaurus polyodon heeft zoals de naam al aangeeft meerdere tanden. De soort heeft zeven to acht postcaninen die kleiner zijn, meer samengedrukt, de diastemen missend van A. felinus. Aelurosaurus whaitsi heeft juist maar vier postcaninen die groter en robuuster zijn. Dit weerspiegelt wellicht een andere methode van bijten of prooikeuze. Aelurosaurus wilmanae heeft een smalle snuit met eenzelfde tandformule als A. felinus maar de tanden zijn smaller, meer naar achteren gekromd en met fijnere kartelingen met een betere snijwerking. Aelurosaurus? watermeyeri heeft vijf of zes postcaninen die naar achteren toe relatief groot blijven en tot vlak voor de oogkas doorlopen.

Fylogenie

Aelurosaurus staat basaal in de Gorgonopia.

Een mogelijke stamboom wordt getoond door het volgende kladogram.

Gorgonopsia 

Literatuur