Uiterlijke kenmerken
- Hoed
De hoed heeft een diameter van 10–30 mm. Aanvankelijk is deze bijna bolvormig, klokvormig of enigszins kegelvormig. Later wordt hij breed gewelfd tot vrijwel uitgespreid, vaak met een brede, meer of minder uitgesproken umbo. De hoedrand is bij jonge exemplaren sterk ingerold en wordt later naar beneden gebogen of recht.
De kleur varieert van okerbruin tot kastanjebruin, roestbruin of donkerbruin. Het centrum kan donkergrijs gekleurd zijn. Jonge vruchtlichamen dragen vaak opvallende grijsachtige resten van een velipellis, die zich vooral rond het centrum ophopen en daar een asgrauwe indruk kunnen geven.
Het oppervlak blijft aanvankelijk lange tijd glad of vrijwel glad. Bij oudere exemplaren kan de hoedrand fijn radiaal opensplijten, terwijl het centrum soms enigszins fijnwratig of gerimpeld wordt. Jonge vruchtlichamen kunnen resten van een vergankelijke gordijn (cortina) vertonen.
- Lamellen
De lamellen staan matig dicht opeen. Er zijn ongeveer 35–50 volledige lamellen aanwezig, met daartussen één tot drie kortere lamellen. Ze zijn aangehecht aan de steel en enigszins buikig.
Aanvankelijk zijn ze witachtig. Later worden ze beigegrijs, grijsbruin of okerbruin, soms met roestbruine vlekken. De lamelsnede is ongelijkmatig, soms fijn gefranjerd, en witachtig tot ongeveer gelijkgekleurd met de lamelvlakken.
- Steel
De steel is 20–45 mm lang en 2–3 mm dik. Hij is cilindrisch, soms gebogen en kan naar de basis toe enigszins verbreed zijn.
Jonge exemplaren zijn over de gehele steel bedekt met een ruw, witachtig vilt. Later wordt het oppervlak vezelig, overlangs gestreept of vrijwel glad. De kleur varieert van licht strokleurig tot bleek okerbruin of bruinachtig.
De steel is uitsluitend aan de uiterste top en daar slechts zeer spaarzaam berijpt. Daardoor kan hij geheel onberijpt lijken. Dit is een belangrijk determinatiekenmerk.
- Vlees
Het vlees is in de hoed witachtig en in de buitenste laag van de steel lichtbruin. Bij drogen treedt geen opvallende verdonkering of zwartverkleuring op.
- Geur
De geur is zwak of vrijwel afwezig. Bij doorsnijden kan een lichte spermatische geur waarneembaar zijn, zoals bij verschillende andere vezelkoppen.
Microscopische kenmerken
- Sporen
De basidiosporen meten 6,8–9,3 × 3,7–4,9 µm, met een gemiddelde van 7,7 × 4,3 µm. De verhouding tussen lengte en breedte (Q) bedraagt 1,5–2,2, gemiddeld 1,8. Deze waarden zijn gebaseerd op 120 sporen uit drie collecties.
De sporen zijn glad en doorgaans amandelvormig tot bijna amandelvormig. In sommige collecties komen ook bijna niervormige sporen voor. Ze hebben vaak een zwakke indeuking boven de aanhechtingsplaats, een enigszins toegespitste top en een onduidelijke pseudoporus.
- Basidiën
De basidiën meten 21–28 × 7–9 µm en zijn doorgaans viersporig. Zelden komen tweesporige basidiën voor. Daarbij kunnen grotere sporen ontstaan, tot ongeveer 10,8 µm lang.
- Cystiden
De pleurocystidia meten doorgaans 40–58 × 8–16 µm, met een gemiddelde van 47 × 11 µm. Ze zijn meestal spoelvormig, maar kunnen ook enigszins urnvormig zijn. Ze hebben een korte of langere hals, waarbij de overgang tussen het verbrede middendeel en de hals vaak duidelijk begrensd is. De top draagt doorgaans kristallen.
De cystidenwanden zijn aan de top tot 2,0(–2,5) µm dik en verkleuren in een oplossing van 3% kaliumhydroxide (KOH) licht geelgroenig.
De cheilocystidia lijken qua vorm en afmetingen op de pleurocystidia. De lamelsneden zijn steriel en bestaan uit cheilocystidia en enkele kleurloze, dunwandige, knotsvormige tot bijna knotsvormige paracystidia.
De caulocystidia zijn zeer schaars aanwezig, uitsluitend nabij de uiterste top van de steel. Ze meten ongeveer 40–70 × 8–15 µm en zijn enigszins urnvormig tot bijna cilindrisch, met of zonder korte hals. Hun toppen dragen doorgaans kristallen. De wanden zijn aan de top tot 1,5 µm dik en verkleuren in 3% KOH licht geelgroenig.
- Hoedhuid
De pileipellis bestaat uit een epicutis van evenwijdig verlopende hyfen van 5–12 µm breed. Deze bevatten bruin tot donkerbruin wandpigment en geïncrusteerd pigment. De daaronder gelegen subcutis bestaat uit bredere, blekere tot kleurloze elementen.
Gespen komen veelvuldig voor in alle onderzochte weefsels.
