Krypton (element)

Krypton / Cruptonium
118
1 H 2 Periodiek systeem 13 14 15 16 17 He
2 Li Be B C N O F Ne
3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar
4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba ↓ Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
 
Lanthanoïden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
Actinoïden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Krypton in een gasontladingslamp
Krypton in een gasontladingslamp
Algemeen
Naam Krypton / Cruptonium
Symbool Kr
Atoomnummer 36
Groep Edelgassen
Periode Periode 4
Blok p-blok
Reeks Edelgassen
Kleur Kleurloos
Chemische eigenschappen
Atoommassa 83,80 u
Elektronenconfiguratie [Ar]3d10 4s2 4p6
Oxidatietoestanden 0
Elektronegativiteit (Pauling) 3,0
Atoomstraal 112 pm
1e ionisatiepotentiaal 1350,77 kJ·mol−1
2e ionisatiepotentiaal 2350,39 kJ·mol−1
3e ionisatiepotentiaal 3565,16 kJ·mol−1
Fysische eigenschappen
Dichtheid 3,708 kg.m-3
Smeltpunt 116,6 K
Kookpunt 119,7 K
Aggregatietoestand Gas
Smeltwarmte 1,638 kJ.mol-1
Verdampingswarmte 9,029 kJ.mol-1
Van der Waalse straal 202 pm
Kristalstructuur Kub
Molair volume 38,9·10−6 (vloeibaar)
27,99·10−6 (vast) m3.mol-1
Geluidssnelheid 1120 m.s-1
Specifieke warmte 248 J.kg-1.K-1
Warmtegeleiding 0,0094 W.m-1.K-1
Naslag
CAS-nummer 7439-90-9
PubChem 5416
Wikidata Q888
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde
Gasontladingslamp gevuld met krypton.

Krypton is een scheikundig element met symbool Kr en atoomnummer 36. Het is een kleurloos edelgas.

Ontdekking

In 1898 is krypton ontdekt door William Ramsay en Morris Travers. Het bleef over bij de ontleding van vloeibare lucht na het verwijderen van water, zuurstof, stikstof, helium en argon. Een week later ontdekte het duo op dezelfde manier ook neon.

De naam krypton is afkomstig van het Griekse kryptos, wat verborgen betekent.

Toepassingen

Krypton is duur (30 tot 65 dollar per liter) en in de meeste gevallen te vervangen door goedkopere edelgassen. Daarom wordt het slechts op zeer beperkte schaal industrieel toegepast. Enkele gebieden waar krypton wel wordt gebruikt zijn:

Opmerkelijke eigenschappen

Krypton is een edelgas dat bekendstaat om de scherpe groene en oranjerode lijnen in het spectrum.

Verschijning

In de aardse atmosfeer komt krypton voor in een concentratie van ongeveer 1 ppm. In de atmosfeer van Mars is die concentratie ongeveer 0,3 ppm. Krypton wordt uit de lucht gewonnen met behulp van fractionele destillatie. Hoewel krypton een edelgas is, lijkt het erop dat er toch verbindingen mogelijk zijn. Er zijn in het verleden al kleine hoeveelheden kryptondifluoride geproduceerd en er is melding gemaakt van de moleculaire ionen ArKr+, KrH+ en KrXe+.

Isotopen

Zie Isotopen van krypton voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Stabielste isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
78Kr 0,35 2,0×1021 j 2β+ 1,626 78Se
79Kr syn 35,04 h β+ 3,574 79Br
80Kr 2,25 stabiel met 44 neutronen
81Kr syn 2,29×105 j EV 0,281 81Br
82Kr 11,6 stabiel met 46 neutronen
83Kr 11,5 stabiel met 47 neutronen
84Kr 57,0 stabiel met 48 neutronen
85Kr syn 10,756 j β− 0,687 85Rb
86Kr 17,3 stabiel met 50 neutronen

In de natuur komen zes stabiele isotopen van krypton voor. Daarnaast zijn er ongeveer 18 instabiele isotopen bekend waarvan alleen 78Kr in de natuur voorkomt.

Toxicologie en veiligheid

Krypton is niet brandbaar en niet giftig, maar in hoge concentraties kan het verstikkend werken door verdringing van zuurstof.

Zie de categorie Krypton van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Zoek krypton op in het WikiWoordenboek.