Pieter Rudolph (Rudy) Zeeman (Soerabaja, 10 november 1919 – Launceston, 26 april 2021) was een Nederlands Engelandvaarder, militair en handelsman. Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontkwam hij met hulp van het ontsnappingsnetwerk Dutch-Paris via Frankrijk en Spanje naar Engeland. Vervolgens diende hij in Australië en Nederlands-Indië. Zijn herinneringen verschenen in 2020 onder de titel Luck Through Adversity.
Jeugd
Zeeman werd geboren in Nederlands-Indië. Door het werk van zijn vader bij de Nederlandsche Handel-Maatschappij groeide hij op verschillende plaatsen in Azië op. In 1934 keerde het gezin terug naar Nederland. Hij werd in augustus 1939 opgeroepen voor militaire dienst en voltooide in 1941 zijn middelbareschoolopleiding. Tijdens de Duitse bezetting dook hij onder om aan tewerkstelling in Duitsland te ontkomen.
Engelandvaart
Een eerste poging om met zijn vriend Robert van Exter Nederland te verlaten strandde in Breda. Via contacten van Van Exters vader in Parijs kwamen zij in verbinding met Albert Starink. Met diens hulp kregen zij vervalste papieren waarmee zij zich konden voordoen als medewerkers van de Sicherheitsdienst. In januari 1944 reisden zij per Duitse militaire trein via Maastricht naar Parijs.
In Parijs werden de twee na een restaurantbezoek gecontroleerd en meegenomen. Van Exter wist bij het verlaten van het restaurant te ontkomen; Zeeman ontsnapte door uit een auto te springen. Hierna doken zij onder en kregen zij nieuwe, Franse identiteitspapieren. Hun verdere reis liep via Toulouse en Cazères naar de Pyreneeën.
De Col de Portet-d'Aspet in 2011. Zeemans ontsnappingsroute liep door dit deel van de Pyreneeën.
De overtocht vond plaats met hulp van de gidsen Pierre Treillet, bijgenaamd Palo, en Henri Marot, bekend als Mireille. Samen met geallieerde luchtmachtmilitairen bereikten Zeeman en Van Exter Spanje. Zij waren de route gepasseerd voordat begin februari 1944 een volgende groep vluchtelingen door een Duitse patrouille werd overvallen.
In Spanje werden zij vastgehouden en naar Lerida overgebracht. Met consulaire hulp konden zij verder reizen naar Madrid. Via Portugal en Gibraltar bereikten zij in het voorjaar van 1944 Engeland.
Militaire dienst en naoorlogs leven
Na aankomst in Engeland meldde Zeeman zich bij de Nederlands-Indische luchtmacht. Hij werd naar Australië uitgezonden en vervulde later militaire taken in Nieuw-Guinea en Timor. Als Nederlandse verbindingsofficier was hij betrokken bij Australische troepen die de Japanse overgave op de Kleine Soenda-eilanden in ontvangst namen. In 1946 trouwde hij in Melbourne met Marie Bernadette Mortimer. Na terugkeer naar Nederland werd hij gedemobiliseerd.
Zeeman trad vervolgens in dienst van de Internationale Crediet- en Handelsvereeniging. Hij werkte voornamelijk in Azië en hield zich bezig met de uitvoer van onder meer rubber, suiker, thee en koffie. Hij werd exportmanager en werkte ook op het hoofdkantoor in Rotterdam. In 1963 emigreerde hij naar Australië, waar hij actief was in het bedrijfsleven. In 1986 vestigde hij zich in Tasmanië.
Hij overleed in 2021 in Launceston, op 101-jarige leeftijd.
Herinnering en publicatie
Zeeman legde zijn oorlogservaringen ook vast in een schilderij, Pyreneeënroute – januari 1944. Tijdens een reünie van Engelandvaarders in Soesterberg in 1982 bood hij dit aan prins Bernhard aan. In 1988 werd besloten het werk onder te brengen in het toenmalige Nederlands Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum, het latere Oorlogsmuseum Overloon.
In 2020 publiceerde Weidner Foundation Books zijn Engelstalige memoires. Daarin beschreef hij zijn vlucht uit bezet Nederland, zijn militaire dienst en zijn latere leven in Azië en Australië. Een getypte versie van zijn herinneringen had voordien al gecirculeerd. Sierk Plantinga besprak de uitgave in 2021 in de nieuwsbrief van Museum Engelandvaarders.
(en) Zeeman, Pieter Rudolph(2020).Luck Through Adversity: The Memoir of a Dutchman's Flight to Freedom Through the Dutch-Paris Escape Line of World War II. Weidner Foundation Books.ISBN 9781734699913.
Externe link
Escape to Freedom (2016), documentaire van Mick Cummings waarin Zeeman zijn levensverhaal vertelt, via de Weidner Foundation.
