Antyfaszyzm

Włochy

We Włoszech, gdzie faszyzm doszedł do władzy jako pierwszy, szybko pojawiły się również zorganizowane formy oporu. Początkowo znaczną rolę odgrywały robotnicze grupy samoobrony występujące przeciwko Czarnym Koszulom. Początkowo ruch antyfaszystowski we Włoszech związany był z głównym nurtem ruchu robotniczego – Włoską Partią Socjalistyczną (PSI) i związkami zawodowymi. Jednak po tym jak 3 sierpnia 1921 PSI zawarła „rozejm” z Narodową Partią Faszystowską, a inne ruchy (związki zawodowe oraz Włoska Partia Komunistyczna) postanowiły ograniczyć się do działań ściśle legalnych i pokojowych, przeciwne tej polityce grupy milicji robotniczych sformowały organizację Arditi del popolo – Śmiałków Ludu (arditi – włoskie określenie elitarnych jednostek szturmowych).

Organizacja ta została jednak pozbawiona wszelkiego wsparcia politycznego. Partia Socjalistyczna i związki zawodowe odmówiły uznania Arditi del popolo za wspólną antyfaszystowską milicję. Partia Komunistyczna zakazała swoim członkom jednoczesnego członkostwa w niej, organizując własną milicję, której działania były jednak znikome, z racji przyjęcia wspomnianej wcześniej strategii legalizmu. Za potępienie Arditi, włoscy komuniści byli krytykowani w Kominternie, a także przez samego Lenina, który m.in. opublikował w „Prawdzie” artykuł popierający ruch Arditi, a krytykujący politykę Amadeo Bordigi, ówczesnego lidera PCI.

Mimo pewnych sukcesów, które odnieśli Arditi (m.in. na barykadach Parmy, gdzie w sierpniu 1922 grupa 350 arditi, na czele z jednym z założycieli ruchu, Guido Picellim(inne języki), dzięki pomocy lokalnych robotników, powstrzymała próbę „zajęcia” miasta przez kilkunastotysięczną grupę Czarnych Koszul, dowodzonych m.in. przez Italo Balbo, późniejszego marszałka lotnictwa) ruch, pozbawiony poparcia pozostałych organizacji opozycyjnych, był stopniowo rozbijany przez zabójstwa^{[potrzebny przypis]} i aresztowania przywódców i działaczy; w praktyce zanikł do 1924, choć w późniejszym okresie nawiązywali do niego m.in. partyzanci w okresie II wojny światowej.

W środowisku uchodźców powstała organizacja Giustizia e Libertà, działacze ugrupowania początkowo prowadzili głównie działalność propagandową, jej działacze walczyli przeciwko frankistom w czasie wojny domowej w Hiszpanii. W 1943 organizacja zaczęła formować własne oddziały partyzanckie walczące przeciwko Włoskiej Republice Socjalnej.

W późniejszym okresie ruch antyfaszystowski występował między innymi wśród zamieszkujących północno-wschodnie Włochy mniejszości chorwackiej i słoweńskiej. W latach 1927–1941 działała tam ich wspólna organizacja TIGR(inne języki) (skrót od nazw miast i regionu Triest, Istria, Gorycja i Rijeka), prowadząca m.in. działalność partyzancką (sabotaż, napady na włoskie wojsko i organizacje faszystowskie) i terrorystyczną (w 1938 organizacja przygotowywała zamach na Benita Mussoliniego, który został w ostatniej chwili odwołany). Ruch został ostatecznie rozbity w 1941 r. przez OVRA, czyli włoski kontrwywiad polityczny, a pozostali jego członkowie dołączyli w większości do Frontu Wyzwolenia Ludu Słoweńskiego.

Hiszpania

 Osobny artykuł: hiszpańska wojna domowa.

Historyk Eric Hobsbawm pisał, że hiszpańska wojna domowa znajdowała się zarazem „w centrum i na marginesie epoki antyfaszyzmu”. Była w jej centrum, ponieważ niemal od początku postrzegano ją jako europejską wojnę między faszyzmem a antyfaszyzmem, a nawet jako pierwszą bitwę nadchodzącej wojny światowej. Zapowiadała również niektóre charakterystyczne cechy późniejszego konfliktu, między innymi prowadzenie nalotów wymierzonych w ludność cywilną.

W Hiszpanii już od końca XIX wieku istniała tradycja masowych wystąpień przeciwko silnie zakorzenionym dyktaturom wojskowym, która przetrwała do lat 30. XX wieku. Wśród nich znajdowały się ruchy sprzeciwiające się rządom generałów Juana Prima oraz Miguela Primo de Rivery. W latach 30. ruchy te przekształciły się w szerokie mobilizacje antyfaszystowskie, szczególnie silne w Kraju Basków. Ich działalność nasiliła się przed wybuchem i w trakcie hiszpańskiej wojny domowej. Po stronie republikańskiej przeciwko siłom generała Francisco Franco walczyły m.in. republikański rząd i armia, związane z Komunistyczną Partią Hiszpanii (PCE) Milicias Antifascistas Obreras y Campesinas(inne języki)(MAOC), Brygady Międzynarodowe, Partia Robotnicza Zjednoczenia Marksistowskiego (POUM), anarchistyczne milicje, w tym Kolumna Żelazna(inne języki), a także autonomiczne władze Katalonii i Kraju Basków.

Szczególnie bojowym środowiskiem anarchistycznym byli Przyjaciele Durrutiego(inne języki), związani z Iberyjską Federacją Anarchistyczną (FAI). Tysiące ochotników z wielu państw przybyło do Hiszpanii, aby wesprzeć stronę antyfaszystowską. Wielu z nich wstąpiło do Brygad Międzynarodowych lub jednostek narodowych, takich jak Brygada im. Abrahama Lincolna, Batalion Brytyjski(inne języki), Batalion im. Jarosława Dąbrowskiego, Batalion Mackenzie-Papineau(inne języki), Kompania im. Naftalego Botwina czy Batalion im. Ernsta Thälmanna. Wśród zagranicznych ochotników znajdował się również Esmond Romilly(inne języki), siostrzeniec Winstona Churchilla. Wśród cudzoziemców zaangażowanych po stronie republikańskiej lub wspierających ją politycznie i militarnie byli m.in. George Orwell, który walczył w milicji POUM i opisał swoje doświadczenia w książce W hołdzie Katalonii, Ernest Hemingway, sympatyzujący z Brygadami Międzynarodowymi i czerpiący z doświadczeń wojny przy pisaniu powieści Komu bije dzwon, oraz dziennikarka Martha Gellhorn.

Hiszpański anarchistyczny partyzant Francesc Sabaté Llopart prowadził walkę z reżimem Franco aż do lat 60., działając głównie z terytorium Francji. Również Hiszpańscy Maquis(inne języki), związani z PCE, kontynuowali walkę z reżimem frankistowskim długo po zakończeniu wojny domowej.

Francja

 Zobacz też: francuski ruch oporu.

Rozwój francuskiego antyfaszyzmu przyspieszył w latach 30. XX wieku wraz z nasileniem działalności ugrupowań skrajnej prawicy i kryzysem politycznym III Republiki. Szczególne znaczenie miały zamieszki z 6 lutego 1934 w Paryżu, w których uczestniczyły m.in. prawicowe ligi, a które przez część francuskiej lewicy zostały odebrane jako próba obalenia republikańskiego porządku. W następstwie tych wydarzeń partie socjalistyczne i komunistyczne oraz związki zawodowe zaczęły zacieśniać współpracę przeciwko skrajnej prawicy. Proces ten doprowadził do powstania Frontu Ludowego, który połączył socjalistów, komunistów i organizacje pracownicze w szerokim sojuszu przeciwko faszyzmowi. Istotną rolę w mobilizacji antyfaszystowskiej odegrały również środowiska anarchistyczne, które uczestniczyły w pozaparlamentarnych akcjach przeciwko skrajnej prawicy, choć część anarchistów krytykowała jednocześnie podporządkowanie ruchu antyfaszystowskiego strategii partii politycznych.

Po klęsce Francji w 1940 część działalności antyfaszystowskiej została włączona w szerszy francuski ruch oporu przeciwko okupacji niemieckiej i reżimowi Vichy. W skład ruchu oporu wchodziły środowiska o bardzo różnym profilu politycznym – od gaullistów i socjalistów po komunistów i anarchistów. Szczególnie silną pozycję w ruchu oporu uzyskała Francuska Partia Komunistyczna, która po rozpoczęciu niemieckiego ataku na ZSRR w czerwcu 1941 rozwinęła działalność konspiracyjną i zbrojną. W miarę trwania okupacji następowało także zbliżenie różnych ugrupowań ruchu oporu, czego wyrazem było utworzenie w 1943 Krajowej Rady Ruchu Oporu(inne języki) (CNR). W 1944 oddziały ruchu oporu uczestniczyły w wyzwalaniu znacznej części południowej Francji, a część działaczy antyfaszystowskich próbowała również wpływać na kształt polityczny i społeczny wyzwalanych obszarów.

Niemcy

W Niemczech organizacje antyfaszystowskie zaczęły powstawać w reakcji na rozwój nazizmu i narastającą przemoc polityczną ze strony nazistów. Jedną z pierwszych takich organizacji była anarchistyczna organizacja „Czarni żołnierze” (niem. Schwarze Sharen) powołana w 1929.

Dwa lata później, w 1931, w odpowiedzi na stworzenie przez NSDAP i inne partie prawicowe Frontu Harzburskiego, powołano do życia Front Żelazny. Front jednoczył kilka różnych organizacji, ale był zdominowany przez niemiecką partię socjaldemokratyczną SPD. W zamierzeniu miał być organizacją paramilitarną, ponadpartyjną, której celem była walka uliczna z nazistami. Około 99 członków organizacji zginęło w starciach z nazistami w ciągu dwóch miesięcy w 1932. Po przejęciu władzy przez NSDAP organizacja została zdelegalizowana. Symbol Frontu Żelaznego, Trzy Strzały, jest używany przez współczesne grupy antify.

Popularność Frontu Żelaznego skłoniła rywalizującą z SPD Komunistyczną Partię Niemiec (KPD) do stworzenia własnej organizacji antyfaszystowskiej. W maju 1932 KPD ogłosiła założenie Antifaschistische Aktion(inne języki). Początkowo pomysł był odczytywany jako postulat wspólnego frontu pomiędzy komunistami i socjaldemokratami z SPD przeciwko rosnącej wówczas w siłę NSDAP. Dwie flagi znajdujące się w logo niemieckiej Antifaschistische Aktion miały nawiązywać właśnie do SPD i KPD. Do powstania wspólnego lewicowego frontu przeciwko nazistom jednak nie doszło, sprzeciwił się temu Józef Stalin, który uważał, że niemieccy komuniści wyolbrzymiają zagrożenie ze strony nazistów, a nie doceniają zagrożenia ze strony SPD. SPD również była określana przez KPD jako partia faszystowska. SPD nie została więc zaproszona do Akcji Antyfaszystowskiej, zaproszeni zostali jedynie indywidualni członkowie partii.

Dopiero w czasie II wojny światowej Józef Stalin zmienił stanowisko w sprawie „wspólnego frontu antyfaszystowskiego”. Historyk Norman Davies w swojej książce Europa walczy 1939–1945. Nie takie proste zwycięstwo pisze o instrumentalnym odwoływaniu się przez Józefa Stalina do terminu antyfaszyzm i wykorzystaniu panujących w tym czasie na świecie antyfaszystowskich nastrojów. Według Daviesa, w propozycji Stalina antyfaszyzm nie oferował żadnej spójnej ideologii politycznej. Pod tym względem był to pusty pojemnik, zwykły polityczny kontredans. W opinii historyka oznaczało to wybieg polityczny Stalina, który w czasach wojny miał stworzyć wrażenie, że poprzez wspólny cel – walkę z faszyzmem – demokratycznie nastawieni socjaliści Zachodu tylko nieznacznie różnią się od komunistów radzieckich. Miało to zatem wykreować obraz, że demokracje zachodnie wchodząc w sojusz z ZSRR przeciwko Trzeciej Rzeszy uznały komunizm i sprzymierzyły się z nim.

Od czerwca 1942 do lutego 1943 w Monachium zawiązała się i działała Biała Róża, niemiecka grupa antynazistowska o orientacji chrześcijańskiej. Trzon organizacji tworzyło pięcioro studentów monachijskiego uniwersytetu. Biała Róża stawiała sobie za zadanie obalenie systemu nazistowskiego metodami pokojowymi. Aktywiści zajmowali się pisaniem ulotek i ich powielaniem oraz dystrybucją, a także malowali w publicznych miejscach antynazistowskie hasła. W 1943 jej główni członkowie, podczas procesów pokazowych, zostali skazani na śmierć.

Wielka Brytania

Powstanie w 1933 Brytyjskiej Unii Faszystów (BUF) Oswalda Mosleya zostało zakwestionowane przez Komunistyczną Partię Wielkiej Brytanii (CPGB), socjalistów z Partii Pracy (LP) i Niezależnej Partii Pracy(inne języki) (ILP), a także anarchistów, irlandzkich katolickich dokerów i Żydów z klasy robotniczej w londyńskiej dzielnicy East End. Punktem kulminacyjnym była bitwa pod Cable Street, kiedy tysiące ludzi przybyło, by powstrzymać marsz BUF. Początkowo krajowi przywódcy CPGB chcieli masowej demonstracji w Hyde Parku w solidarności z republikańską Hiszpanią, ale lokalni działacze partyjni sprzeciwiali się temu. Aktywiści zebrali poparcie pod hasłem „No pasarán”, przejętym z republikańskiej Hiszpanii.

W ruchu antyfaszystowskim toczyły się dyskusje dotyczące metod działania. Wielu byłych żołnierzy zamieszkujących East End brało udział w aktach przemocy wobec faszystów, jednak przywódca Komunistycznej Partii Wielkiej Brytanii Phil Piratin(inne języki) potępiał te metody i zamiast tego opowiadał się za organizowaniem masowych demonstracji. Oprócz bojowego ruchu antyfaszystowskiego w Wielkiej Brytanii istniał również mniejszy nurt liberalnego antyfaszyzmu. Przykładem jego przedstawiciela był Ernest Barker, który w latach 30. XX wieku należał do grona znaczących angielskich liberałów sprzeciwiających się faszyzmowi.

Grecja

Po zajęciu Grecji przez państwa Osi w 1941 rozwijał się ruch oporu przeciwko okupacji niemieckiej, włoskiej i bułgarskiej. Największą organizacją ruchu oporu był Narodowy Front Wyzwolenia(inne języki)) (EAM), utworzony w 1941 z inicjatywy Komunistycznej Partii Grecji oraz innych organizacji lewicowych. Jego zbrojnym ramieniem była Grecka Ludowa Armia Wyzwoleńcza (ELAS). EAM/ELAS stał się najważniejszą organizacją greckiego ruchu oporu, prowadząc walkę przeciwko okupantom oraz greckim formacjom kolaboracyjnym. [Źródło: Mark Mazower, „Structures of authority in the Greek resistance, 1941–1944”.

Działalność EAM i ELAS miała zarówno charakter narodowowyzwoleńczy, jak i polityczny. W kontrolowanych przez ruch obszarach tworzono lokalne struktury administracyjne i instytucje życia społecznego, a EAM rozwijał program mobilizacji społecznej i politycznej. Jednocześnie ELAS prowadził działania zbrojne przeciwko wojskom okupacyjnym i greckim formacjom współpracującym z okupantami. Obok EAM/ELAS działały również inne organizacje ruchu oporu, w tym Narodowa Grecka Liga Republikańska (EDES), która miała orientację republikańską i antykomunistyczną. Zróżnicowanie polityczne greckiego ruchu oporu sprawia, że nie można utożsamiać całego ruchu oporu z antyfaszyzmem ani przedstawiać wszystkich jego uczestników jako reprezentantów jednego nurtu politycznego.

Po wycofaniu wojsk niemieckich z Grecji w październiku 1944 konflikt między EAM/ELAS a innymi siłami politycznymi nie zakończył się wraz z wyzwoleniem kraju. W grudniu 1944 w Atenach doszło do walk między oddziałami ELAS a siłami rządowymi wspieranymi przez wojska brytyjskie. Wydarzenia te zapoczątkowały kolejną fazę konfliktu, który ostatecznie przekształcił się w grecką wojnę domową w latach 1946–1949.

Czechosłowacja

 Zobacz też: czechosłowacki ruch oporu.

W okresie międzywojennym w Czechosłowacji działały środowiska faszystowskie i skrajnie nacjonalistyczne, jednak nie uzyskały one pozycji porównywalnej z faszystami we Włoszech czy nazistami w Niemczech. Po kryzysie sudeckim w 1938 i rozpadzie państwa część czeskich organizacji skrajnej prawicy współpracowała z władzami okupacyjnymi. Po utworzeniu w marcu 1939 Protektoratu Czech i Moraw rozwinął się natomiast zróżnicowany politycznie ruch oporu przeciwko okupacji niemieckiej. Uczestniczyły w nim zarówno środowiska demokratyczne i socjalistyczne, jak i komuniści. Komunistyczna Partia Czechosłowacji, zdelegalizowana po okupacji, utworzyła rozbudowaną konspirację, prowadząc działalność propagandową, organizując siatki oporu i współpracując z radzieckim wywiadem. Jednocześnie istniał niezależny, demokratyczny nurt ruchu oporu, którego działalność obejmowała m.in. gromadzenie informacji wywiadowczych i utrzymywanie kontaktów z czechosłowackim rządem emigracyjnym.

Na Słowacji sytuacja była odmienna, ponieważ w latach 1939–1945 istniało zależne od III Rzeszy Państwo Słowackie kierowane przez ks. Jozefa Tiso. Przeciwko jego polityce oraz niemieckiej dominacji działały zarówno środowiska demokratyczne, jak i komunistyczne. W sierpniu 1944 wybuchło słowackie powstanie narodowe, w którym uczestniczyły jednostki słowackiej armii, partyzanci oraz przedstawiciele różnych nurtów politycznych. Powstańcy wystąpili przeciwko niemieckiej okupacji i władzom Państwa Słowackiego, deklarując przywrócenie Czechosłowacji. Powstanie zostało stłumione jesienią 1944, lecz walki partyzanckie trwały aż do wyzwolenia Słowacji w 1945. Ruch oporu w Czechach i na Słowacji miał więc charakter politycznie zróżnicowany i nie ograniczał się do środowisk komunistycznych.

Stany Zjednoczone

We wrześniu 1939 antyfaszystowscy włoscy emigranci w Stanach Zjednoczonych założyli Towarzystwo Mazziniego w Northampton w stanie Massachusetts. Miało ono działać na rzecz zakończenia faszystowskich rządów we Włoszech. Między sobą prowadzili dyskusję, czy sprzymierzyć się z komunistami i anarchistami, czy też ich wykluczyć. Towarzystwo Mazziniego dołączyło do innych antyfaszystowskich włoskich emigrantów w obu Amerykach na konferencji w Montevideo w Urugwaju w 1942. Po obaleniu reżimu Mussoliniego organizacja zakończyła swoją działalność, ponieważ większość jego członków wróciła do Włoch.

Znanymi amerykańskimi antyfaszystami byli m.in. Woody Guthrie, Pete Seeger, Charlie Chaplin, Dr. Seuss, Ring Lardner Jr., Alvah Bessie, Dorothy Parker, Robert Rossen, Frances Winwar(inne języki), Lenny Bruce, Dorothy Day, Virgilia D'Andrea(inne języki) czy Lee de Forest.

Włochy

Współczesna konstytucja Włoch jest rezultatem prac Zgromadzenia Konstytucyjnego(inne języki), w którym reprezentowane były różne siły polityczne uczestniczące w ruchu oporu i w procesie odbudowy państwa po upadku faszyzmu.

Dzień Wyzwolenia (wł. Festa della Liberazione) jest włoskim świętem państwowym obchodzonym 25 kwietnia. Upamiętnia zwycięstwo włoskiego ruchu oporu nad nazistowskimi Niemcami oraz Włoską Republiką Socjalną – państwem marionetkowym podporządkowanym nazistowskim Niemcom – podczas włoskiej wojny domowej, toczącej się w ramach II wojny światowej.

Datę święta wybrano na pamiątkę wydarzeń z 25 kwietnia 1945, kiedy Komitet Wyzwolenia Narodowego Górnych Włoch (CLNAI) oficjalnie ogłosił w radiowym komunikacie rozpoczęcie powstania, przejęcie władzy przez CLNAI oraz wydanie wyroku śmierci na przywódców faszystowskich, w tym Benito Mussoliniego, który został rozstrzelany trzy dni później.

Associazione Nazionale Partigiani d'Italia(inne języki) jest organizacją założoną przez uczestników włoskiego ruchu oporu przeciwko faszystowskiemu reżimowi we Włoszech oraz późniejszej okupacji kraju przez Niemcy podczas II wojny światowej. ANPI powstało w Rzymie w 1944, gdy na północy Włoch nadal trwały działania wojenne. 5 kwietnia 1945 organizacja została formalnie ustanowiona jako fundacja charytatywna.

ANPI kontynuuje działalność dzięki zaangażowaniu swoich członków związanych z ruchem antyfaszystowskim. Do jej celów należy zachowanie pamięci o historycznej roli ruchu partyzanckiego poprzez prowadzenie badań i gromadzenie relacji jego uczestników. Organizacja sprzeciwia się również rewizjonizmowi historycznemu oraz deklaruje obronę wartości wolności i demokracji wyrażonych w Konstytucji Republiki Włoskiej z 1948, w której znalazły odzwierciedlenie idee włoskiego ruchu oporu.

Od 2008 ANPI organizuje co dwa lata ogólnokrajowy festiwal. W jego ramach odbywają się spotkania, debaty i koncerty poświęcone między innymi antyfaszyzmowi, pokojowi i demokracji.

Bella ciao to włoska pieśń ludowa, która została zmodyfikowana i przyjęta jako hymn włoskiego ruchu oporu przez partyzantów walczących przeciwko nazizmowi i faszyzmowi oraz przeciwko okupującym Włochy wojskom niemieckim, wspierającym faszystowską i kolaboracyjną Włoską Republikę Socjalną w latach 1943–1945.

Współcześnie różne wersje Bella ciao są śpiewane na całym świecie jako pieśń wolności i oporu. Jako międzynarodowy symbol walki o wolność utwór był wykonywany podczas licznych wydarzeń historycznych i rewolucyjnych. Pierwotnie pieśń była związana z włoskimi partyzantami walczącymi przeciwko niemieckiej okupacji, z czasem jednak zaczęła symbolizować powszechne prawo ludzi do wyzwolenia spod tyranii.

Hiszpania

Po zakończeniu hiszpańskiej wojny domowej w 1939 działalność antyfaszystowska w Hiszpanii była prowadzona w warunkach dyktatury Francisco Franco. Opozycja wobec reżimu obejmowała różne środowiska polityczne, w tym komunistów, socjalistów, anarchistów oraz organizacje republikańskie. Antyfrankizm był jednak pojęciem szerszym niż antyfaszyzm i obejmował również środowiska, które nie określały swojej działalności jako antyfaszystowskiej.

Od lat 60. rozwijał się w Hiszpanii ruch studencki sprzeciwiający się dyktaturze. Początkowo koncentrował się na sprawach uniwersyteckich, jednak stopniowo ulegał polityzacji i coraz wyraźniej angażował się w działalność opozycyjną wobec reżimu. Jednym z ważnych środowisk tego ruchu był Federación Universitaria Democrática Española(inne języki), powstający w opozycji do kontrolowanego przez państwo Sindicato Español Universitario(inne języki). Ruch studencki stał się jednym z najważniejszych środowisk społecznych hiszpańskiej opozycji wobec późnego frankizmu.

W latach 60. i 70. wśród hiszpańskiej opozycji działały również organizacje związane z radykalną lewicą. Jednym z przykładów był założony w 1971 Front Rewolucyjny Antyfaszystowski i Patriotyczny (FRAP).

W latach 70. pojawiały się również środowiska, które wprost określały swoją działalność jako antyfaszystowską, łącząc ją z działalnością kontrkulturową, działalnością wydawniczą i krytyką autorytarnego porządku społecznego. Antyfaszystowskie publikacje i inicjatywy tego okresu były częścią szerszego zjawiska pluralizmu politycznego i kulturowego rozwijającego się u schyłku dyktatury.

Po śmierci Franco w 1975 rozpoczęła się transformacja ustrojowa, która doprowadziła do ustanowienia systemu demokratycznego. W tym okresie działalność opozycyjna stopniowo przenosiła się z walki z samą dyktaturą na spór o kształt przyszłego systemu politycznego. Część środowisk lewicowych i antyfaszystowskich postrzegała transformację jako możliwość zerwania z dziedzictwem frankizmu, podczas gdy inne środowiska opozycyjne koncentrowały się przede wszystkim na legalizacji działalności politycznej i ustanowieniu demokracji parlamentarnej.

W okresie transformacji znaczenie zyskała również pamięć o hiszpańskiej wojnie domowej i walce z faszyzmem. W latach 70. i 80. część środowisk hiszpańskiej lewicy odwoływała się do pamięci o Brygadach Międzynarodowych jako symbolu walki przeciwko faszyzmowi. Weterani Brygad pojawiali się w Hiszpanii po zakończeniu dyktatury, a w latach 1977–1988 organizacje i środowiska lewicowe wykorzystywały pamięć o ich działalności do uzasadniania własnej tożsamości politycznej i antyfaszystowskiej.

Francja

Po 1945 pamięć o ruchu oporu i walce z okupacją stała się jednym z najważniejszych elementów francuskiej kultury politycznej. Jednocześnie pamięć o Résistance była przedmiotem rywalizacji politycznej, zwłaszcza między gaullistami a Francuską Partią Komunistyczną, która przedstawiała siebie jako jedną z głównych sił francuskiego antyfaszystowskiego oporu. W kolejnych dekadach dziedzictwo antyfaszystowskiego ruchu oporu pozostawało ważnym elementem francuskiej pamięci zbiorowej, choć jego interpretacje zmieniały się wraz z przemianami politycznymi.

Od końca lat 60. antyfaszyzm we Francji zaczął ponownie nabierać znaczenia w związku z odrodzeniem skrajnej prawicy. W latach 1969–1973 działał neofaszystowski Ordre Nouveau(inne języki), który stał się jednym z głównych organizatorów francuskiej skrajnej prawicy i odegrał rolę w powstaniu w 1972 Frontu Narodowego. Rozwój tych środowisk przyczynił się do powstawania organizacji antyfaszystowskich i antyrasistowskich, szczególnie w środowiskach lewicowych i młodzieżowych. W latach 80. ważnym elementem szerszej mobilizacji przeciwko rasizmowi i skrajnej prawicy stało się SOS Racisme(inne języki), którego działalność łączyła antyrasizm z obroną wartości republikańskich. Wzrost znaczenia Frontu Narodowego Jean-Marie Le Pena sprawił, że sprzeciw wobec skrajnej prawicy pozostawał istotnym elementem francuskiej polityki również w latach 80. i 90.

Niemcy

Współczesny ruch antify w Niemczech obejmuje różne grupy antyfaszystowskie, które zazwyczaj posługują się skrótem „antifa” i odwołują się do historycznej organizacji Antifaschistische Aktion z początku lat 30. XX wieku. Wykorzystują przy tym jej nazwę, symbolikę, estetykę oraz niektóre metody działania. Od końca lat 80. powstało wiele nowych grup antify. Według Lorena Balhorna współczesny niemiecki ruch antify „nie ma praktycznego związku historycznego z ruchem, od którego przejął nazwę”, lecz jest przede wszystkim produktem zachodnioniemieckiego ruchu squatterskiego i autonomistycznego z lat 80.

Jedną z największych kampanii antyfaszystowskich w Niemczech w ostatnich dekadach były działania mające na celu zablokowanie corocznych marszów neonazistowskich w Dreźnie(inne języki) w Saksonii. Z czasem wydarzenia te stały się jednym z największych zgromadzeń neonazistów w Europie.

W przeciwieństwie do pierwotnej Antifaschistische Aktion, związanej z Komunistyczną Partią Niemiec i skupiającej się na polityce robotniczej, autonomiści działający pod koniec lat 80. i na początku lat 90. byli niezależnymi od partii politycznych, antyautorytarnymi marksistami o orientacji wolnościowej oraz anarchokomunistami. Ukazujące się od 1987 czasopismo „Antifaschistisches Infoblatt(inne języki)” zajmowało się między innymi publicznym ujawnianiem działalności radykalnych nacjonalistów.

Szczególne znaczenie dla rozwoju współczesnego niemieckiego antyfaszyzmu miały wydarzenia początku lat 90., związane ze zjednoczeniem Niemiec i gwałtownym wzrostem przemocy skrajnej prawicy oraz przemocy rasistowskiej. W latach 1990–1993 w Niemczech doszło do serii poważnych ataków na migrantów i osoby postrzegane jako cudzoziemcy, między innymi w Hoyerswerdzie, Rostocku, Mölln i Solingen. Wydarzenia te przyczyniły się do zwiększenia mobilizacji antyfaszystowskiej i rozszerzenia jej poza środowiska autonomistyczne.

W pierwszej połowie lat 90. nastąpił szybki rozwój niezależnego ruchu antyfaszystowskiego. W odróżnieniu od wcześniejszego środowiska autonomistycznego, które było stosunkowo silnie związane z określonymi subkulturami i środowiskami radykalnej lewicy, część nowych inicjatyw próbowała tworzyć szersze sieci współpracy. Jednym z przykładów była Antifaschistische Aktion/Bundesweite Organisation(inne języki) (AA/BO), utworzona w 1992, która miała koordynować działalność różnych grup antyfaszystowskich na poziomie ogólnokrajowym.

Rozwój antyfaszyzmu w tym okresie był związany również ze zmianą charakteru zagrożenia ze strony skrajnej prawicy. O ile wcześniejsze grupy autonomistyczne koncentrowały się przede wszystkim na konfrontacji z organizacjami neonazistowskimi i ochronie własnych środowisk, w latach 90. antyfaszyzm coraz częściej podejmował temat przemocy rasistowskiej oraz sytuacji migrantów. Według opracowań dotyczących historii niemieckiego antyrasizmu w latach 80. i 90. powstało trwałe środowisko organizacji i inicjatyw zajmujących się przeciwdziałaniem rasizmowi.

W tym okresie w niemieckim ruchu antyfaszystowskim pojawiły się również istotne spory ideologiczne. Część środowiska przyjęła stanowisko określane jako „Antideutsch(inne języki)” („antyniemieckie”), którego przedstawiciele podkreślali szczególną odpowiedzialność Niemiec za Holocaust i sprzeciwiali się niemieckiemu nacjonalizmowi. Powstanie tego nurtu wiązało się między innymi z obawami części radykalnej lewicy przed odrodzeniem niemieckiego nacjonalizmu po zjednoczeniu kraju. Spory pomiędzy środowiskami „antideutsch” a innymi nurtami radykalnej lewicy, w tym antyimperialistami, stały się jednym z najważniejszych podziałów ideologicznych niemieckiego antyfaszyzmu w latach 90. i na początku XXI wieku.

Jednocześnie działalność antyfaszystowska nie ograniczała się do grup określanych jako antifa. Przeciwko skrajnej prawicy mobilizowały się także związki zawodowe, organizacje społeczne, partie polityczne, kościoły oraz lokalne inicjatywy obywatelskie. Szczególnie widoczne stało się to w przypadku masowych protestów przeciwko demonstracjom neonazistowskim. Przykładem były organizowane od 2009 przez szeroką koalicję społeczną blokady marszów neonazistowskich w Dreźnie(inne języki). W 2010 kilka tysięcy osób uczestniczyło w blokadach, które uniemożliwiły przeprowadzenie planowanego marszu neonazistowskiego.[15] W kolejnych latach liczba uczestników blokad rosła, podczas gdy liczebność marszów skrajnej prawicy malała. W 2014 neonaziści po raz pierwszy nie zorganizowali w Dreźnie planowanego marszu.

Niemiecki Federalny Urząd Ochrony Konstytucji oraz część niemieckich instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem ekstremizmowi klasyfikują część środowisk antify jako należące do skrajnej lewicy i wskazują, że niektóre z nich stosują przemoc.. Grupy antify są monitorowane przez Federalny Urząd Ochrony Konstytucji w ramach jego ustawowych kompetencji związanych ze zwalczaniem ekstremizmu.

Wielka Brytania

Po zakończeniu II wojny światowej działalność antyfaszystowska w Wielkiej Brytanii nie zanikła, ponieważ środowiska faszystowskie i skrajnie prawicowe nadal prowadziły działalność polityczną. W 1946 powstała 43 Group, założona głównie przez młodych żydowskich weteranów wojennych. Jej członkowie śledzili działalność organizacji faszystowskich, infiltrowali ich zebrania i podejmowali bezpośrednie działania mające uniemożliwić organizowanie wieców. Grupa uważała, że odrodzeniu faszyzmu należy przeciwdziałać nie tylko za pomocą argumentacji politycznej, lecz również poprzez uniemożliwianie organizowania faszystowskich zgromadzeń. Jej działalność obejmowała rozpoznawanie struktur i członków organizacji skrajnej prawicy, infiltrację ich spotkań oraz konfrontacje uliczne. Jednym z głównych przeciwników grupy byli zwolennicy Oswalda Mosleya, który po wojnie utworzył Union Movement(inne języki).

43 Group działała do 1950, tworząc jeden z najważniejszych przykładów powojennego, bezpośredniego antyfaszyzmu w Wielkiej Brytanii.

Odrodzenie skrajnej prawicy w latach 60. doprowadziło do powstania nowych form antyfaszystowskiej mobilizacji. W 1962 utworzono 62 Group, która kontynuowała część tradycji 43 Group, zajmując się m.in. monitorowaniem i zakłócaniem działalności skrajnej prawicy. W tym samym okresie kwestia antyfaszyzmu zaczęła być coraz silniej łączona z pamięcią o Holokauście oraz z działalnością przeciwko rasizmowi. Szczególne znaczenie miały również kampanie przeciwko rasistowskim i antyimigranckim ruchom politycznym, które rozwijały się w brytyjskich miastach.

Największą falę mobilizacji przyniosło powstanie National Front(inne języki) w 1967 i jego wzrost w latach 70. W 1977 powstała Liga Antynazistowska (ANL), związana przede wszystkim z trockistowskim Socialist Workers Party, która starała się stworzyć szeroki ruch przeciwko National Front. Ważnym elementem tej mobilizacji był Rock Against Racism, łączący działalność antyrasistowską i antyfaszystowską z koncertami oraz kulturą młodzieżową. Kulminacją napięć były m.in. starcia w Lewisham w sierpniu 1977(inne języki) oraz wydarzenia w Southall w 1979, gdzie demonstranci sprzeciwiający się działalności National Front starli się z policją.

Antyfaszyzm lat 70. był jednak wewnętrznie zróżnicowany. Część czarnych i azjatyckich aktywistów krytykowała Ligę Antynazistowską za skupienie się przede wszystkim na National Front i traktowanie faszyzmu jako wyjątkowego zagrożenia, podczas gdy ich zdaniem antyrasistowska działalność powinna obejmować również rasizm instytucjonalny i działania państwa. W ten sposób brytyjski antyfaszyzm coraz częściej łączył sprzeciw wobec organizacji skrajnej prawicy z szerszym ruchem przeciwko rasizmowi i dyskryminacji.

W latach 80. i 90. rozwinęła się bardziej radykalna forma antyfaszyzmu związana z Anti-Fascist Action (AFA). Organizacja ta, skupiająca m.in. działaczy radykalnej lewicy, anarchistów i część środowisk kibicowskich, koncentrowała się na bezpośrednim przeciwdziałaniu działalności Brytyjskiej Partii Narodowej (BNP) oraz innych organizacji skrajnej prawicy. AFA utrzymywała również kontakty z podobnymi środowiskami w innych krajach europejskich. Jednocześnie rozwijały się mniej konfrontacyjne formy działalności, obejmujące zbieranie informacji o skrajnej prawicy, kampanie wyborcze oraz działalność antyrasistowską.

Od końca lat 90. brytyjski antyfaszyzm stał się jeszcze bardziej zróżnicowany. Przeciwko BNP działały m.in. Unite Against Fascism(inne języki) oraz Hope Not Hate, stosujące przede wszystkim kampanie społeczne, wyborcze i informacyjne. Po 2009 znaczącym przeciwnikiem ruchów antyfaszystowskich stała się English Defence League (EDL), organizująca uliczne demonstracje przeciwko islamowi, imigracji i islamizmowi. Współczesny brytyjski antyfaszyzm obejmuje zarówno bezpośrednią konfrontację z organizacjami skrajnej prawicy, jak i działalność wyborczą, edukacyjną, kulturalną oraz organizowanie lokalnych koalicji antyrasistowskich.

Reuglarnie od 1974 w Wielkiej Brytanii ukazuje się czasopismo „Searchlight”, poświęcone działalności skrajnej prawicy, rasizmowi i antysemityzmowi w Wielkiej Brytanii oraz innych państwach.

Grecja

Współczesny grecki antyfaszyzm rozwinął się szczególnie w odpowiedzi na wzrost znaczenia skrajnej prawicy i neonazistowskiego ugrupowania Złoty Świt w pierwszej dekadzie XXI wieku. Istotnym czynnikiem sprzyjającym wzrostowi poparcia dla skrajnej prawicy był kryzys gospodarczy i polityczny, który rozpoczął się w Grecji pod koniec pierwszej dekady XXI wieku. W tym okresie Złoty Świt przeszła od organizacji marginalnej do znaczącej siły politycznej, wykorzystując między innymi sprzeciw wobec imigracji oraz nastroje antyestablishmentowe.

Istotnym elementem greckiego antyfaszyzmu był jego związek z ruchem antyrasistowskim. W okresie wzrostu popularności Złotego Świtu nasiliła się również przemoc wobec migrantów. Ataki obejmowały pobicia, napaści na osoby oraz ataki na mienie, a ich ofiarami byli przede wszystkim migranci pochodzący z Azji, Afryki i Bliskiego Wschodu. Badania Leny Karamanidou wskazują, że przemoc wobec migrantów była w Grecji przez długi czas przedstawiana jako seria odizolowanych incydentów, co utrudniało postrzeganie jej jako szerszego problemu przemocy rasistowskiej i politycznej.

We wrześniu 2013 antyfaszystowski artysta hip-hopowy Pavlos „Killah P” Fyssas został zaatakowany przez dużą grupę osób związanych ze Złotym Świtem. Napastnicy użyli kijów i noży, a Fyssas zmarł w szpitalu w wyniku odniesionych obrażeń.

Śmierć Fyssasa stała się punktem zwrotnym zarówno dla greckiego antyfaszyzmu, jak i dla działań państwa przeciwko Złotemu Świtowi. Po zabójstwie rozpoczęto szeroko zakrojone postępowanie przeciwko przywódcom i członkom organizacji. W 2015 rozpoczął się proces obejmujący przywództwo Złotego Świtu oraz dziesiątki jej członków i współpracowników. Postępowanie dotyczyło między innymi zarzutów związanych z działalnością organizacji jako grupy przestępczej oraz aktami przemocy wobec przeciwników politycznych i migrantów. W jego wyniku 68 członków organizacji uznano za należących do organizacji przestępczej, a 15 z 17 osób oskarżonych o zabójstwo Pavlosa Fyssasa zostało skazanych. Wyrok ten w praktyce doprowadził do zakazu działalności partii.

Antyfaszyzm w Grecji przybierał również formy oddolnej działalności lokalnej. Obejmowała ona organizowanie demonstracji, kampanii antyrasistowskich, wydarzeń kulturalnych oraz inicjatyw mających przeciwdziałać obecności organizacji skrajnie prawicowych w przestrzeni publicznej. Szczególne znaczenie miały działania podejmowane w dzielnicach Aten i innych dużych miast, gdzie występowały zarówno silne środowiska lewicowe i anarchistyczne, jak i znacząca populacja migrantów.

Przy multidyscyplinarnym klubie sportowym A.E.K.(inne języki) działa kibicowskie stowarzyszenie Original 21(inne języki), które jest znane z wyraźnej postawy lewicowej i antyfaszystowskiej.

Stany Zjednoczone

Podczas drugiej czerwonej paniki, która miała miejsce w Stanach Zjednoczonych w latach bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej, termin premature anti-fascist wszedł do obiegu i był używany do opisania Amerykanów, którzy silnie agitowali lub działali przeciwko faszyzmowi. Zaliczano do nich m.in. Amerykanów, którzy walczyli po stronie republikanów podczas hiszpańskiej wojny domowej, zanim faszyzm był postrzegany jako bezpośrednie zagrożenie dla Stanów Zjednoczonych (co nastąpiło dopiero po inwazji III Rzeszy na Polskę i powszechnie po ataku na Pearl Harbor). Miało z tego wynikać, że takie osoby były albo komunistami, albo sympatykami komunistów, których lojalność wobec Stanów Zjednoczonych kwestionowano.

Mark Bray(inne języki), historyk z Dartmouth College i autor książki Antifa: The Anti-Fascist Handbook(inne języki), wskazuje Anti-Racist Action (ARA) jako jedno ze źródeł współczesnego amerykańskiego ruchu antifa. Pod koniec lat 80. i w latach 90. aktywiści ARA pojawiali się na koncertach i w środowiskach punkowych oraz skinheadowskich, gdzie próbowali przeciwdziałać rekrutacji prowadzonej przez Ku Klux Klanu, neonazistów i inne grupy białej supremacji.

Jednym z haseł ARA było „We go where they go” („Idziemy tam, gdzie oni”). W praktyce oznaczało to pojawianie się tam, gdzie organizowali się działacze skrajnej prawicy, m.in. na koncertach, oraz przeciwdziałanie ich obecności w przestrzeni publicznej. W 2002 działacze ARA zakłócili wystąpienie Matthew F. Hale'a(inne języki), przywódcy organizacji białej supremacji World Church of the Creator, w Pensylwanii. Doszło wówczas do bójki, aresztowano 25 osób.

W 2007 w Portland w stanie Oregon powstała Rose City Antifa(inne języki), prawdopodobnie pierwsza grupa, która przyjęła nazwę „Antifa”. Inne amerykańskie grupy antify mają odmienne korzenie. W 1987 w Boise w stanie Idaho powstała Northwest Coalition Against Malicious Harassment (NWCAMH), utworzona w odpowiedzi na coroczne spotkania Aryan Nations w pobliżu Hayden Lake. NWCAMH zrzeszała ponad 200 organizacji publicznych i prywatnych oraz prowadziła działalność na terenie sześciu stanów: Kolorado, Idaho, Montany, Oregonu, Waszyngtonu i Wyoming.

W Minneapolis w stanie Minnesota w 1987 powstała grupa Baldies, której celem była bezpośrednia walka z organizacjami neonazistowskimi. W 2013 najbardziej radykalne struktury ARA utworzyły Torch Antifa Network, posiadającą oddziały w różnych częściach Stanów Zjednoczonych. Inne grupy antify działają w ramach odrębnych organizacji, takich jak NYC Antifa, lub funkcjonują niezależnie.

Współczesny ruch antify w Stanach Zjednoczonych ma zdecentralizowany charakter. Jego działacze, będący przeciwnikami rasizmu, stosują różne formy protestu przeciwko faszystom i rasistom, w tym neonazistom, zwolennikom białej supremacji oraz innym przedstawicielom skrajnej prawicy. Działania te mogą obejmować aktywizm internetowy(inne języki), nękanie, przemoc fizyczną oraz niszczenie mienia. Według osób związanych z ruchem działania te są wymierzone w osoby identyfikowane jako należące do skrajnej prawicy.

Według Marka Braya większość aktywności tego środowiska ma charakter pokojowy i obejmuje między innymi kampanie plakatowe i ulotkowe, wystąpienia publiczne, marsze protestacyjne oraz organizowanie lokalnych społeczności wokół działań przeciwko rasizmowi i białemu nacjonalizmowi.

Badanie Center for Strategic and International Studies(inne języki) z czerwca 2020, obejmujące 893 przypadki terroryzmu w Stanach Zjednoczonych od 1994, wskazało jeden atak przeprowadzony przez osobę identyfikującą się jako antyfaszysta, który zakończył się ofiarą śmiertelną. Chodziło o atak w Tacoma w 2019(inne języki), podczas którego sprawca, deklarujący poglądy antyfaszystowskie, został zastrzelony przez policję. Dla porównania, ataki przeprowadzone przez zwolenników białej supremacji lub innych ekstremistów prawicowych spowodowały 329 ofiar śmiertelnych. Po opublikowaniu badania z antyfaszyzmem powiązano jeszcze jedno zabójstwo.

Projekt raportu Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego Stanów Zjednoczonych (DHS) z sierpnia 2020 również nie uznawał „antify” za znaczące zagrożenie, wskazując jednocześnie zwolenników białej supremacji jako najpoważniejsze zagrożenie terroryzmem wewnętrznym.

Podejmowano również liczne próby zdyskredytowania grup antify za pomocą mistyfikacji rozpowszechnianych w mediach społecznościowych. Wiele z nich miało charakter operacji pod fałszywą flagą i było inicjowanych przez użytkowników środowisk alt-right oraz serwisu 4chan, którzy na Twitterze podszywali się pod zwolenników antify. Niektóre z tych mistyfikacji zostały następnie przedstawione jako fakty przez media związane z prawicą.

Podczas protestów po zabójstwie George'a Floyda w maju i czerwcu 2020 administracja prezydenta Donalda Trumpa oskarżała antifę o organizowanie masowych demonstracji. Analiza federalnych aresztowań nie wykazała jednak powiązań z antifą. Administracja Trumpa wielokrotnie wzywała do uznania antify za organizację terrorystyczną. Posunięciu temu sprzeciwiali się naukowcy, eksperci prawni i inne osoby, wskazując, że przekraczałoby ono kompetencje prezydenta oraz naruszało pierwszą poprawkę do Konstytucji Stanów Zjednoczonych.

Czechosłowacja

Po 1945 doświadczenie walki z nazizmem stało się jednym z fundamentów legitymizacji odrodzonego państwa czechosłowackiego. Szczególną pozycję uzyskali byli partyzanci i uczestnicy ruchu oporu. Komunistyczna Partia Czechosłowacji wykorzystywała własne uczestnictwo w antynazistowskim podziemiu jako jeden z argumentów uzasadniających jej udział we władzy, a po przewrocie lutowym 1948 antyfaszystowskie dziedzictwo zostało włączone do oficjalnej ideologii państwa. Jednocześnie pamięć o ruchu oporu została podporządkowana konfliktom politycznym okresu komunistycznego.

Szczególnie interesującym przykładem była grupa Světlana, utworzona po 1948 przez część byłych antyfaszystowskich partyzantów na Morawach. Wykorzystując sieci kontaktów i doświadczenia zdobyte podczas wojny, jej członkowie zaczęli organizować opór przeciwko nowej dyktaturze komunistycznej. Władze Czechosłowacji przedstawiały działalność grupy jako element rzekomego spisku przeciwko państwu i wykorzystywały ją do uzasadniania represji. Przypadek Světlany ilustruje, że część ludzi zaangażowanych w antynazistowski ruch oporu po 1945 nie utożsamiała antyfaszyzmu z podporządkowaniem się systemowi komunistycznemu.

Słowacja po 1989

Na Słowacji rozwój antyfaszyzmu po 1989 przebiegał w warunkach szczególnie silnej obecności tradycji słowackiego nacjonalizmu i pamięci o Państwie Słowackim z lat 1939–1945. Już w latach 90. działały środowiska antyfaszystowskie związane z punkową i anarchistyczną sceną młodzieżową; w sierpniu 1995 powstała słowacka Antifašistická akcia. Antyfaszyści przeciwstawiali się przede wszystkim przemocy ze strony neonazistowskich skinheadów i innych grup skrajnej prawicy.

Szczególnie ważnym zjawiskiem była działalność Mariana Kotleby i związanych z nim środowisk. W 2010 powstała Partia Ludowa Nasza Słowacja (ĽSNS), która po 2013 zaczęła odgrywać znaczącą rolę na słowackiej scenie skrajnej prawicy. W wyborach parlamentarnych w 2016 partia uzyskała ponad 8% głosów i weszła do parlamentu. Jej ideologia łączyła nacjonalizm, radykalny antyestablishmentaryzm, antyromskie i antyimigranckie stanowisko oraz elementy odwołujące się do dziedzictwa słowackiego państwa wojennego. W kwietniu 2019 słowacki Sąd Najwyższy(inne języki) oddalił jednak wniosek o rozwiązanie ĽSNS, uznając, że przedstawione dowody nie były wystarczające do zakazania partii.

W rezultacie słowacki antyfaszyzm po 1989 rozwijał się zarówno jako ruch subkulturowy i anarchistyczny, zwalczający neonazistowską przemoc, jak i jako szersza mobilizacja przeciwko organizacjom i partiom skrajnej prawicy. Działalność antyfaszystowska jest wyraźne widoczna m.in. wśród środowisk kibicowskich drużyny AS Trenčín. Ich działalność obejmuje m.in. sprzeciw wobec faszyzmu i rasizmu oraz organizację antyrasistowskiego turnieju UAFA Cup.

Inne państwa

Powojenne działania antyfaszystowskie miały miejsce między innymi w Rumunii, gdzie w marcu 1949 powstał Antifaschistischen Komitees der deutschen Werktätigen in Rumänien(inne języki). W Szwecji w 1993 utworzono organizację Antifascistisk Aktion(inne języki).

We wrześniu 2025 premier Węgier Viktor Orbán, wzorując się na decyzji prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, ogłosił zamiar zaklasyfikowania „antify” jako organizacji terrorystycznej. Orbán uzasadniał tę decyzję potępieniem przemocy, do której doszło w Budapeszcie w 2023, kiedy działacze antyfaszystowscy zaatakowali osoby podejrzewane o udział w Dniu Honoru – wydarzeniu organizowanym przez środowiska neonazistowskie.

Decyzja ta była krytykowana między innymi ze względu na niewielką aktywność polityczną grup antyfaszystowskich na Węgrzech, gdzie partia Orbána sprawuje dominującą pozycję polityczną od ponad 15 lat. Wskazywano również, że antifa jest zdecentralizowanym ruchem ideologicznym, pozbawionym formalnej hierarchicznej struktury, a nie jednolitą organizacją.

Od wybuchu wojny w Donbasie w 2014 ukraińskie środowiska antyfaszystowskie w zdecydowanej większości zaangażowały się w działania skierowane przeciwko armii rosyjskiej. Natomiast po inwazj Rosji na Ukrainę w lutym 2022, wielu działaczy zaciągnęło się do Sił Zbrojnych Ukrainy, a zwłaszcza Sił Obrony Terytorialnej Sił Zbrojnych Ukrainy. Inicjatywą wspierającą działaczy antyfaszystowskich i antyautorynarnych na froncie są Kolektywyw Solidarności.

W Ukrainie działa również organizacja studencka Akcja Bezpośrednia, której postulaty i działania odwołują się m.in. do postaw antyfaszystowskich.