| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Inne nazwy |
kamień boloński, szpat ciężki, szpat boloński |
|---|---|
| Skład chemiczny |
BaSO4 |
| Twardość w skali Mohsa |
3–3,5 |
| Przełam |
nierówny/nieregularny, kruchy, płytkowy, schodkowy, muszlowy |
| Łupliwość |
doskonała i dobra w dwóch kierunkach według dwuścianu podstawowego |
| Pokrój kryształu |
tabliczkowy, pryzmatyczny |
| Przezroczystość |
przezroczysty, przeświecający, nieprzezroczysty |
| Układ krystalograficzny | |
| Klasa krystalograficzna |
dwupiramidalna |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy |
| Gęstość |
4,3–4,6 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
biała, szarawa, żółtawa do brunatnej, niebieska, zielona, czerwonawa, różowa, bezbarwna, czarna |
| Rysa |
biała |
| Połysk |
szklisty, często tłusty lub jedwabisty, perłowy, żywiczny |
| Współczynnik załamania |
1,636–1,648 (dwuosiowy) |
| Inne |
dwójłomność: 0,012 dyspersja (optyka): słaba pleochroizm: widoczny |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
7.AD.35 |
Baryt (gr. baros – „ciężki”, chodzi o charakterystyczną dla barytu gęstość; dawniej także jako szpat ciężki, szpat boloński) – minerał z gromady siarczanów (siarczan baru).

Rozpuszcza się tylko w stężonym, gorącym kwasie siarkowym. Jest trudno topliwy.
Minerał rozpowszechniony w żyłowych utworach hydrotermalnych niskich temperatur, konkrecje w skałach osadowych, w wyniku zmian metasomatycznych. Współwystępuje z takimi minerałami jak: galena, sfaleryt, chalkopiryt, piryt, fluoryt, kalcyt, kwarc, celestyn, siarka, syderyt, ankeryt czy cynober.
Miejsca występowania: USA (Kolorado, Dakota Południowa, Connecticut): duże i dobrze wykształcone kryształy, nadające się do szlifowania, Wielka Brytania (Kumbria, Kornwalia, Westmoreland), Niemcy (Schwarzwald, Hesja, Harz, Westfalia), Rosja (Ural, Kaukaz), Francja Masyw Centralny, Maroko, Japonia.
W Polsce występuje w okolicach Boguszowa-Gorców, w rejonie Stanisławowa na Pogórzu Kaczawskim, w Górach Świętokrzyskich, w okolicach Machowa i Tarnobrzega, Lubina w Dolinie Kościeliskiej (Tatry).
W 1630 roku pochodzący z Bolonii włoski szewc i alchemik Vincenzo Cascariolo badał występujące w okolicach miasta „kamienie”. W trakcie ogrzewania zauważył, że rozgrzany minerał emitował światło widoczne w ciemności. Badany minerał nazywano „kamieniem bolońskim”. Cascariolo nieświadomie otrzymał fosforescencyjny siarczek baru.
Niezwykłe „kamienie bolońskie”, dziś określane jako konkrecje barytowe, stanowiły przez długi czas ciekawostkę na miarę europejską. Temat ten został opisany przez wielu naukowców w XVII-wiecznych Włoszech, takich jak Galileusz, Licetiusz, Giulio Cesare La Galla czy Ovidio Montalbani.
Wspomniał o nich również Johann Wolfgang Goethe w swej wydanej w 1774 r. powieści „Cierpienia młodego Wertera”: Opowiadano mi o bolońskim kamieniu, który, jeśli się go położy w słońcu, przyciąga promienie słoneczne i chwilę w nocy świeci. Sam autor zapoznał się osobiście z tym minerałem podczas pobytu w Bolonii w trakcie swej włoskiej podróży w 1786 r. W notatkach z tej eskapady, wydanych później pt. „Podróż włoska” (oryg. „Italianische Reise”) pisał: Pojechałem konno do Paderno, gdzie wydobywa się tak zwany szpat boloński. Lepi się z niego małe babki, które po wyprażeniu i wystawieniu na działanie światła świecą w ciemności. Tutejsi mieszkańcy nazywają je po prostu fosfori. (…) Ku mojej wielkiej radości znalazłem tam duże ilości poszukiwanego przeze mnie szpatu (…). Większe i mniejsze okazy, które znalazłem, są jajowate, najmniejsze zaś przybierają niezbyt wyraźną formę kryształów. Najcięższy kawałek, jaki wpadł mi w ręce, waży siedemnaście łutów. W tej samej glinie znalazłem luzem doskonałe kryształy. (…) Spakowałem ponad osiem funtów tego szpatu.
Dopiero Humphry Davy w 1808 roku odkrył metaliczny bar, jednak w postaci bardzo zanieczyszczonej. Czysty metaliczny pierwiastek udało się otrzymać dopiero w 1901 roku[martwy link].

Na ogół jest używany w celach dekoracyjnych.