Syderyt

Syderyt
	; Syderyt
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	węglan żelaza(II) (FeCO3)
Twardość w skali Mohsa	3,5–4,5
Przełam	muszlowy bądź nierówny
Łupliwość	doskonała romboedryczna
Pokrój kryształu	romboedryczny, skalenoedryczny, słupowy, izometryczny, tabliczkowy, pryzmatyczny
Układ krystalograficzny	trygonalny
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	3,7–4 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	białóżółta, żółtobrunatna, brunatna, szara
Rysa	biała, jasnożółta, żółtawa
Połysk	szklisty czasami perłowy, matowy
Współczynnik załamania	1,633–1,875 (jednoosiowy)
Inne	dyspersja: silna pleochroizm: brak dwójłomność: 0,215–0,242 (bardzo wysoka)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Syderyt – minerał z gromady węglanów, pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Nazwa tego minerału pochodzi od gr. σίδηρος, sídēros ‘żelazo’, gdyż głównym jego składnikiem jest ten właśnie pierwiastek. Pierwotna nazwa – sferosyderyt (J.F.L. Hausmann, 1813), skrócona została następnie do syderytu.

Właściwości

Tworzy kryształy o pokroju izometrycznym, tabliczkowym i słupkowym. Zazwyczaj przyjmuje postać romboedrów i skalenoedrów. Niekiedy występują zbliźniaczenia. Występuje też w skupieniach ziemistych, zbitych, ziarnistych, nerkowatych, kulistych. Tworzy naskorupienia i żyły. Jest izostrukturalny z kalcytem, magnezytem i rodochrozytem.

Występowanie

Jest częstym składnikiem żył kruszcowych. Powszechnie tworzy się w wodnym, beztlenowym środowisku. Krystalizuje w środowiskach redukcyjnych w niskich temperaturach. Osadza się także na szelfach kontynentalnych. Powstaje w jeziorach klimatu umiarkowanego. Występuje także w skałach osadowych. Towarzyszą mu najczęściej chalkopiryt, tetraedryt, piryt, hematyt, ankeryt, kalcyt, baryt i kwarc.

Miejsca występowania: Australia – Broken Hill, Nowa Południowa Walia, Austria – Eisenerz, Erzberg, Karyntia, Niemcy – Nadrenia, Harz, Schwarzwald, Las Turyński, Wielka Brytania – Kornwalia, Hiszpania – Somorrosto, Bilbao, Rosja – Ural, Zabajkale, USA.

W Polsce – w rejonie Łęczycy, Częstochowy, Kłobucka (Częstochowski Obszar Rudonośny), Wielunia, w Górach Świętokrzyskich, na fliszu karpackim.

Zastosowanie

Wykorzystywany głównie jako ruda żelaza (zawiera 47,98% Fe), czasami jako kamień jubilerski.

Zobacz też

sferosyderyt

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 Eligiusz Szełęg: Minerały i skały Polski. Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 116. ISBN 978-83-7073-816-7.
1 2 3 4 5 Jan Parafiniuk: Atlas Minerałów. Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 148. ISBN 978-83-7073-845-7.
1 2 3 4 5 Siderite.

Bibliografia

J. Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Videograf II, 2003.

[nazwa1-1] 1 2 3 4 5 6 7 Eligiusz Szełęg: Minerały i skały Polski. Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 116. ISBN 978-83-7073-816-7.

[nazwa2-2] 1 2 3 4 5 Jan Parafiniuk: Atlas Minerałów. Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 148. ISBN 978-83-7073-845-7.

[strona1-3] 1 2 3 4 5 Siderite.