| miasto i gmina | |||||
Rynek w Krasnymstawie | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||
| Powiat | |||||
| Prawa miejskie |
1394 | ||||
| Burmistrz | |||||
| Powierzchnia |
42,13 km² | ||||
| Wysokość |
170–300 m n.p.m. | ||||
| Populacja (31.12.2025) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 82 | ||||
| Kod pocztowy |
22-300 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
LKS | ||||
Położenie na mapie powiatu krasnostawskiego | |||||
Położenie na mapie Polski | |||||
Położenie na mapie województwa lubelskiego | |||||
| TERC (TERYT) |
0606011 | ||||
| SIMC |
0930070 | ||||
| Hasło promocyjne: Krasnystaw – naturalnie | |||||
Urząd miejski pl. 3 Maja 2922-300 Krasnystaw | |||||
| Strona internetowa | |||||
| BIP | |||||
Krasnystaw – miasto w Polsce w województwie lubelskim, siedziba władz powiatu krasnostawskiego, przy ujściu rzeki Żółkiewki do Wieprza. Położone na terenie Działów Grabowieckich i Wyniosłości Giełczewskiej.
Herb miasta przedstawia dwa karpie na niebieskim tle, umieszczone naprzemianlegle jeden nad drugim. Motyw dwóch ryb występował na pieczęciach miejskich już w okresie staropolskim, jednak jako karpie zaczęto je jednoznacznie przedstawiać dopiero w XIX wieku. Według heraldyka Henryka Seroki wcześniejsze przedstawienia mogły wyobrażać jesiotry i nawiązywać do herbu Wadwicz Jana Mężyka z Dąbrowy, związanego z organizacją miasta. Flaga Krasnegostawu jest prostokątną, żółtą tkaniną z umieszczonym na środku herbem miasta. Miejscowość posiada swój hejnał.
Krasnystaw położony jest na historycznej Rusi Czerwonej, w dawnej ziemi chełmskiej. Miasto królewskie lokowane w 1394 roku, do czasu rozbiorów w granicach województwa ruskiego. Krasnystaw uzyskał prawo składu w 1525 roku.
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego na 31 grudnia 2025 r. Krasnystaw liczył 16 850 mieszkańców.

Krasnystaw znajduje się na terenie Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych oraz fragmencie Grabowiecko-Strzeleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 42,13 km².
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa chełmskiego.
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 17, która jest częścią międzynarodowej drogi E372. Przebiega tędy również linia kolejowa nr 69 z przystankami: Krasnystaw Fabryczny, Krasnystaw Miasto, obsługującymi pociągi pasażerskie m.in. do Lublina, Warszawy, Bydgoszczy i Zamościa.
Odległości do najbliższych miast w linii prostej:
Powierzchnia Krasnegostawu wynosi 4213 ha. Według danych zawartych w Strategii Rozwoju Miasta Krasnystaw na lata 2023–2027 z perspektywą do 2030 roku strukturę użytkowania gruntów tworzą m.in.:

Miasto zostało założone na gruntach wsi Szczekarzew. Prawa miejskie otrzymało w akcie Władysława Jagiełły sporządzonym w Krakowie 1 marca 1394. W XV wieku dzięki położeniu na trakcie handlowym Pomorze-Lublin-Lwów nastąpił rozwój miasta. W 1525 Krasnystaw otrzymał prawo składu soli i miodu. W 1554 miasto uzyskało przywilej de non tolerandis Judaeis. Stanowił on także ośrodek handlu zbożem i rzemiosła. W latach 1490–1826 był on siedzibą biskupów chełmskich. Po likwidacji diecezji chełmskiej i utworzeniu diecezji lubelskiej w 1805 Krasnystaw funkcjonował również jako stolica diecezji lubelskiej. Pełnił również funkcję starostwa grodowego i w związku z tym za czasów I Rzeczypospolitej miały tu miejsce sądy szlacheckie: ziemski i grodzki.

W połowie XVII wieku, w czasie wojen polsko-szwedzkich, zniszczono zamek i mury miejskie.
Od końca XVIII wieku Krasnystaw pełnił również funkcję miasta garnizonowego. W 1790 Krasnystaw był jednym ze stanowisk 4 Brygady Kawalerii Narodowej, której żołnierze uczestniczyli następnie w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 roku i insurekcji kościuszkowskiej.
Od 1795 miasto znajdowało się w zaborze austriackim, od 1809 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Polskim.
W okresie Królestwa Polskiego Krasnystaw był jednym z garnizonów Dywizji Ułanów. W mieście mieściło się dowództwo II Brygady Ułanów, a w latach 1820–1830 stacjonował tu 2 Pułk Ułanów. Jesienią 1830 w Krasnymstawie znajdowały się sztab oraz 3. i 4. szwadron pułku. Jednostka dysponowała w mieście koszarami, trzema stajniami, ujeżdżalnią i lazaretem.
Podczas powstania styczniowego jazda polska odniosła tu zwycięstwo, atakując garnizon rosyjski. W XIX wieku miasto stanowiło ośrodek usługowy. W mieście stacjonowały także jednostki armii rosyjskiej, m.in. 4 Charkowski Pułk Ułanów, 6 Klasticki Pułk Huzarów, bateria 8 Brygady Artylerii oraz oddziały 67 Tarutińskiego i 66 Butyrskiego Pułku Piechoty. Bezpośrednio przed wybuchem I wojny światowej stacjonowała tu 6 Dońska Kozacka Bateria Artyleryjska, wchodząca w skład 1 Dońskiej Dywizji Kozackiej.
Podczas I wojny światowej, miasto w latach 1914–1916 było trzykrotnie zdobywane i w wyniku tego zostało kompletnie zniszczone na skutek walk między wojskami austriackimi i rosyjskimi. Wg relacji miasto było zniszczone w 3/4 i jego stan był katastrofalny. Wg danych prezentowanych na Zjeździe Przedstawicieli Miast i Miasteczek w dniach 8 i 9 września 1917 zorganizowanym przez Wydział Budowlany Głównego Komitetu Ratunkowego i Rady Miejskiej Lublina aż 380 budynków w Krasnymstawie zostało spalonych w wyniku działań wojennych. Było to jedno z najbardziej zniszczonych miast na terenie okupowanym przez Austro-Węgry. W 1916 do Krasnegostawu doprowadzono kolej.
W okresie wojny polsko-bolszewickiej 1920 Krasnystaw był terenem o dużych wpływach komunistów, którzy z sukcesem rozwijali działalność propagandową, w szczególności wśród poborowych. W okresie międzywojennym w powiecie krasnystawskim dominowała lewica spod znaku Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”. W 1922 rozpoczęto odbudowę spalonego ratusza.
W czasie niemieckiej agresji na Polskę, w Krasnymstawie uruchomiono wojskową tzw. policyjną zaporę pomagającą zabłąkanym żołnierzom polskim dotrzeć do formowanych jednostek Wojska Polskiego. Miały tu miejsce także walki z armią niemiecką, w których zginęło ok. 150 polskich żołnierzy. 18 września–19 września 1939 toczyły się tu walki 39 Dywizji Piechoty i brygady kawalerii z niemieckimi jednostkami zmotoryzowanymi.
Podczas okupacji hitlerowskiej (1940–1942) w mieście znajdowało się getto, w którym zamknięto ok. 4 tys. obywateli polskich narodowości żydowskiej. Getto znajdowało się przy ul. Grobla i miało charakter przejściowy, po kilku miesiącach ludność została przetransportowana do obozu w Izbicy i obozu zagłady w Bełżcu (ok. 2 tys. osób). W mieście znajdowało się także więzienie, w którym Niemcy rozstrzelali 395 osób (1939–1944).
W okolicy działała także partyzantka (1940–1944) – Armia Krajowa, Bataliony Chłopskie, Gwardia Ludowa, Armia Ludowa i Narodowa Organizacja Wojskowa-Narodowe Siły Zbrojne. Partyzanci m.in.: uwolnili ok. 300 więźniów z miejscowego więzienia (1943) i zniszczyli 26 pociągów niemieckich (wiosną 1944).
W latach 1944–1950 na terenie Krasnegostawu i okolic działała partyzantka antykomunistyczna. 5 stycznia 1946 w czasie zabawy urządzonej w budynku zarządu miejskiego wrzucono dwa granaty. Zginęły 3 osoby a 11 zostało rannych.
W okresie Polski Ludowej nastąpił gwałtowny rozwój miasta. W okresie powojennym założono w mieście wodociąg. W 1951 oddano do użytku pierwszą inwestycję przemysłową w mieście – Fermentownię Tytoniu. W 1969 zbudowano Zakłady Wyrobów Sanitarnych zatrudniające ok. 800 osób. W latach siedemdziesiątych powstały tu m.in. Zakłady Przemysłu Odzieżowego (filia warszawskiej „Cory”), Proszkownia Mleka i Cukrownia „Krasnystaw” (w momencie budowy największy tego typu zakład w kraju).
W 1971 roku zapoczątkowano tradycję organizowania „Chmielaków Krasnostawskich”.
W latach 1919–1975 i od 1999 Krasnystaw jest siedzibą powiatu.


W mieście znajduje się także Muzeum Regionalne, zawierające zbiory z dziedzin takich jak m.in.: etnografia, historia, numizmatyka, sztuka i archeologia.
Rosnący na rynku klon jesionolistny został zgłoszony przez Krasnostawski Ruch Ekologiczny „Viridis” do ogólnopolskiego konkursu Drzewo Roku 2018 i zajął I miejsce.
Dane według stanu na 31 grudnia 2025 roku:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni |
|---|---|---|---|
| Populacja | 16 850 | 8832 | 8018 |
| Udział w populacji | 100% | 52,4% | 47,6% |
| Gęstość zaludnienia | 400,0 os./km² | — | |
Na koniec lipca 2026 roku stopa bezrobocia rejestrowanego w powiecie krasnostawskim wynosiła 14,2%. W samym Krasnymstawie zarejestrowanych było wówczas 642 bezrobotnych, w tym 346 mężczyzn oraz 296 kobiet.

W Krasnymstawie i najbliższych okolicach dominuje przemysł spożywczy:
Ponadto w granicach miasta działają przedsiębiorstwa z branży ceramicznej, opakowaniowej, materiałów budowlanych i przemysłu metalowego, m.in.:

Od 1971 w mieście organizowane jest Ogólnopolskie Święto Chmielarzy i Piwowarów „Chmielaki Krasnostawskie”. Festiwal odbywał się na początku września i trwał trzy dni, obecnie Chmielaki odbywają się pod koniec sierpnia i również trwają 3 dni.
Organizowane są w tym czasie koncerty podzielone na kategorie, m.in. Chmiel Rock, Cersanit Jazz, występy kapel ludowych oraz inne imprezy towarzyszące. Co roku przez ulice miasta przechodzi korowód chmielakowy składający się z uczniów miejscowych szkół. Od 2005 świętu towarzyszy Konsumencki Konkurs Piw oraz wybierana jest Najlepsza Karczma Piwna (konkurs na najciekawszy ogródek piwny prezentowany podczas Chmielaków).
Złote Karpie – honorowe wyróżnienie przyznawane od 1998 osobom przyczyniającym się do rozwoju miasta (zawodowo, artystycznie lub społecznie). Jest ono wręczane podczas Dni Krasnegostawu. Zostało ono nadane następującym osobom:
W Krasnymstawie funkcjonują:
Krasnystaw jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich.
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Przedstawiciele administracji Krasnegostawu utrzymują współpracę partnerską z miastami z 5 państw:

W granicach administracyjnych Krasnegostawu funkcjonuje 7 sołectw: Przedmieście Zastawie, Kolonia Krakowskie Przedmieście, Krakowskie Przedmieście, Przedmieście Lubańki, Przedmieście Zakręcie, Kolonia Góry i Przedmieście Góry.