Krasnystaw

Krasnystaw
miasto i gmina
Ilustracja
Rynek w Krasnymstawie
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

krasnostawski

Prawa miejskie

1394

Burmistrz

Daniel Miciuła

Powierzchnia

42,13 km²

Wysokość

170–300 m n.p.m.

Populacja (31.12.2025)
• liczba ludności
• gęstość


16 850
400 os./km²

Strefa numeracyjna

(+48) 82

Kod pocztowy

22-300

Tablice rejestracyjne

LKS

Położenie na mapie powiatu krasnostawskiego
Mapa konturowa powiatu krasnostawskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Krasnystaw”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Krasnystaw”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Krasnystaw”
Ziemia50°59′04″N 23°10′24″E/50,984444 23,173333
TERC (TERYT)

0606011

SIMC

0930070

Hasło promocyjne: Krasnystaw – naturalnie
Urząd miejski
pl. 3 Maja 29
22-300 Krasnystaw
Strona internetowa
BIP

Krasnystaw – miasto w Polsce w województwie lubelskim, siedziba władz powiatu krasnostawskiego, przy ujściu rzeki Żółkiewki do Wieprza. Położone na terenie Działów Grabowieckich i Wyniosłości Giełczewskiej.

Herb miasta przedstawia dwa karpie na niebieskim tle, umieszczone naprzemianlegle jeden nad drugim. Motyw dwóch ryb występował na pieczęciach miejskich już w okresie staropolskim, jednak jako karpie zaczęto je jednoznacznie przedstawiać dopiero w XIX wieku. Według heraldyka Henryka Seroki wcześniejsze przedstawienia mogły wyobrażać jesiotry i nawiązywać do herbu Wadwicz Jana Mężyka z Dąbrowy, związanego z organizacją miasta. Flaga Krasnegostawu jest prostokątną, żółtą tkaniną z umieszczonym na środku herbem miasta. Miejscowość posiada swój hejnał.

Krasnystaw położony jest na historycznej Rusi Czerwonej, w dawnej ziemi chełmskiej. Miasto królewskie lokowane w 1394 roku, do czasu rozbiorów w granicach województwa ruskiego. Krasnystaw uzyskał prawo składu w 1525 roku.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego na 31 grudnia 2025 r. Krasnystaw liczył 16 850 mieszkańców.

Położenie

Herb miasta przy wjeździe do Krasnegostawu

Krasnystaw znajduje się na terenie Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych oraz fragmencie Grabowiecko-Strzeleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 42,13 km².

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa chełmskiego.

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 17, która jest częścią międzynarodowej drogi E372. Przebiega tędy również linia kolejowa nr 69 z przystankami: Krasnystaw Fabryczny, Krasnystaw Miasto, obsługującymi pociągi pasażerskie m.in. do Lublina, Warszawy, Bydgoszczy i Zamościa.

Odległości do najbliższych miast w linii prostej:

Struktura powierzchni

Powierzchnia Krasnegostawu wynosi 4213 ha. Według danych zawartych w Strategii Rozwoju Miasta Krasnystaw na lata 2023–2027 z perspektywą do 2030 roku strukturę użytkowania gruntów tworzą m.in.:

Historia

Zygmunt Vogel – „Widok zamku w Krasnymstawie” (1794)

Miasto zostało założone na gruntach wsi Szczekarzew. Prawa miejskie otrzymało w akcie Władysława Jagiełły sporządzonym w Krakowie 1 marca 1394. W XV wieku dzięki położeniu na trakcie handlowym Pomorze-Lublin-Lwów nastąpił rozwój miasta. W 1525 Krasnystaw otrzymał prawo składu soli i miodu. W 1554 miasto uzyskało przywilej de non tolerandis Judaeis. Stanowił on także ośrodek handlu zbożem i rzemiosła. W latach 1490–1826 był on siedzibą biskupów chełmskich. Po likwidacji diecezji chełmskiej i utworzeniu diecezji lubelskiej w 1805 Krasnystaw funkcjonował również jako stolica diecezji lubelskiej. Pełnił również funkcję starostwa grodowego i w związku z tym za czasów I Rzeczypospolitej miały tu miejsce sądy szlacheckie: ziemski i grodzki.

Edward Gorazdowski – Krasnystaw (1871)

W połowie XVII wieku, w czasie wojen polsko-szwedzkich, zniszczono zamek i mury miejskie.

Od końca XVIII wieku Krasnystaw pełnił również funkcję miasta garnizonowego. W 1790 Krasnystaw był jednym ze stanowisk 4 Brygady Kawalerii Narodowej, której żołnierze uczestniczyli następnie w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 roku i insurekcji kościuszkowskiej.

Od 1795 miasto znajdowało się w zaborze austriackim, od 1809 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Polskim.

W okresie Królestwa Polskiego Krasnystaw był jednym z garnizonów Dywizji Ułanów. W mieście mieściło się dowództwo II Brygady Ułanów, a w latach 1820–1830 stacjonował tu 2 Pułk Ułanów. Jesienią 1830 w Krasnymstawie znajdowały się sztab oraz 3. i 4. szwadron pułku. Jednostka dysponowała w mieście koszarami, trzema stajniami, ujeżdżalnią i lazaretem.

Podczas powstania styczniowego jazda polska odniosła tu zwycięstwo, atakując garnizon rosyjski. W XIX wieku miasto stanowiło ośrodek usługowy. W mieście stacjonowały także jednostki armii rosyjskiej, m.in. 4 Charkowski Pułk Ułanów, 6 Klasticki Pułk Huzarów, bateria 8 Brygady Artylerii oraz oddziały 67 Tarutińskiego i 66 Butyrskiego Pułku Piechoty. Bezpośrednio przed wybuchem I wojny światowej stacjonowała tu 6 Dońska Kozacka Bateria Artyleryjska, wchodząca w skład 1 Dońskiej Dywizji Kozackiej.

Podczas I wojny światowej, miasto w latach 1914–1916 było trzykrotnie zdobywane i w wyniku tego zostało kompletnie zniszczone na skutek walk między wojskami austriackimi i rosyjskimi. Wg relacji miasto było zniszczone w 3/4 i jego stan był katastrofalny. Wg danych prezentowanych na Zjeździe Przedstawicieli Miast i Miasteczek w dniach 8 i 9 września 1917 zorganizowanym przez Wydział Budowlany Głównego Komitetu Ratunkowego i Rady Miejskiej Lublina aż 380 budynków w Krasnymstawie zostało spalonych w wyniku działań wojennych. Było to jedno z najbardziej zniszczonych miast na terenie okupowanym przez Austro-Węgry. W 1916 do Krasnegostawu doprowadzono kolej.

Okres międzywojenny

W okresie wojny polsko-bolszewickiej 1920 Krasnystaw był terenem o dużych wpływach komunistów, którzy z sukcesem rozwijali działalność propagandową, w szczególności wśród poborowych. W okresie międzywojennym w powiecie krasnystawskim dominowała lewica spod znaku Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”. W 1922 rozpoczęto odbudowę spalonego ratusza.

II wojna światowa

W czasie niemieckiej agresji na Polskę, w Krasnymstawie uruchomiono wojskową tzw. policyjną zaporę pomagającą zabłąkanym żołnierzom polskim dotrzeć do formowanych jednostek Wojska Polskiego. Miały tu miejsce także walki z armią niemiecką, w których zginęło ok. 150 polskich żołnierzy. 18 września–19 września 1939 toczyły się tu walki 39 Dywizji Piechoty i brygady kawalerii z niemieckimi jednostkami zmotoryzowanymi.

Podczas okupacji hitlerowskiej (1940–1942) w mieście znajdowało się getto, w którym zamknięto ok. 4 tys. obywateli polskich narodowości żydowskiej. Getto znajdowało się przy ul. Grobla i miało charakter przejściowy, po kilku miesiącach ludność została przetransportowana do obozu w Izbicy i obozu zagłady w Bełżcu (ok. 2 tys. osób). W mieście znajdowało się także więzienie, w którym Niemcy rozstrzelali 395 osób (1939–1944).

W okolicy działała także partyzantka (1940–1944) – Armia Krajowa, Bataliony Chłopskie, Gwardia Ludowa, Armia Ludowa i Narodowa Organizacja Wojskowa-Narodowe Siły Zbrojne. Partyzanci m.in.: uwolnili ok. 300 więźniów z miejscowego więzienia (1943) i zniszczyli 26 pociągów niemieckich (wiosną 1944).

Okres powojenny

W latach 1944–1950 na terenie Krasnegostawu i okolic działała partyzantka antykomunistyczna. 5 stycznia 1946 w czasie zabawy urządzonej w budynku zarządu miejskiego wrzucono dwa granaty. Zginęły 3 osoby a 11 zostało rannych.

W okresie Polski Ludowej nastąpił gwałtowny rozwój miasta. W okresie powojennym założono w mieście wodociąg. W 1951 oddano do użytku pierwszą inwestycję przemysłową w mieście – Fermentownię Tytoniu. W 1969 zbudowano Zakłady Wyrobów Sanitarnych zatrudniające ok. 800 osób. W latach siedemdziesiątych powstały tu m.in. Zakłady Przemysłu Odzieżowego (filia warszawskiej „Cory”), Proszkownia Mleka i Cukrownia „Krasnystaw” (w momencie budowy największy tego typu zakład w kraju).

W 1971 roku zapoczątkowano tradycję organizowania „Chmielaków Krasnostawskich”.

W latach 1919–1975 i od 1999 Krasnystaw jest siedzibą powiatu.

Plac 3 Maja

Zabytki

Barokowy kościół pojezuicki św. Franciszka Ksawerego
Kościół św. Franciszka Ksawerego wraz z kolegium pojezuickim – obecnie Muzeum Regionalne i Biblioteka publiczna
Macewa na cmentarzu żydowskim

W mieście znajduje się także Muzeum Regionalne, zawierające zbiory z dziedzin takich jak m.in.: etnografia, historia, numizmatyka, sztuka i archeologia.

Rosnący na rynku klon jesionolistny został zgłoszony przez Krasnostawski Ruch Ekologiczny „Viridis” do ogólnopolskiego konkursu Drzewo Roku 2018 i zajął I miejsce.

Demografia

Dane według stanu na 31 grudnia 2025 roku:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Populacja 16 850 8832 8018
Udział w populacji 100% 52,4% 47,6%
Gęstość zaludnienia 400,0 os./km² —

Na koniec lipca 2026 roku stopa bezrobocia rejestrowanego w powiecie krasnostawskim wynosiła 14,2%. W samym Krasnymstawie zarejestrowanych było wówczas 642 bezrobotnych, w tym 346 mężczyzn oraz 296 kobiet.

Piramida wieku mieszkańców Krasnegostawu w 2023 roku.

Gospodarka

W Krasnymstawie i najbliższych okolicach dominuje przemysł spożywczy:

Ponadto w granicach miasta działają przedsiębiorstwa z branży ceramicznej, opakowaniowej, materiałów budowlanych i przemysłu metalowego, m.in.:

Chmielaki Krasnostawskie

Ulica Okrzei

Od 1971 w mieście organizowane jest Ogólnopolskie Święto Chmielarzy i Piwowarów „Chmielaki Krasnostawskie”. Festiwal odbywał się na początku września i trwał trzy dni, obecnie Chmielaki odbywają się pod koniec sierpnia i również trwają 3 dni.

Organizowane są w tym czasie koncerty podzielone na kategorie, m.in. Chmiel Rock, Cersanit Jazz, występy kapel ludowych oraz inne imprezy towarzyszące. Co roku przez ulice miasta przechodzi korowód chmielakowy składający się z uczniów miejscowych szkół. Od 2005 świętu towarzyszy Konsumencki Konkurs Piw oraz wybierana jest Najlepsza Karczma Piwna (konkurs na najciekawszy ogródek piwny prezentowany podczas Chmielaków).

Honorowi obywatele

  • 1994 – Ryszard Rabiega, Wacław Sennik
  • 1995 – Wiltrud Wessel
  • 1997 – ks. Piotr Kimak
  • 2004 – ks. Ryszard Winiarski
  • 2017 – Kazimierz Stołecki
  • 2018 – Marek Suliga
  • 2024 – Jesse Eisenberg

Ludzie związani z Krasnymstawem

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Krasnymstawem.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Krasnymstawie.

Złote Karpie

Złote Karpie – honorowe wyróżnienie przyznawane od 1998 osobom przyczyniającym się do rozwoju miasta (zawodowo, artystycznie lub społecznie). Jest ono wręczane podczas Dni Krasnegostawu. Zostało ono nadane następującym osobom:

  • 1998 – ks. Piotr Kimak, Tadeusz Badach, Bronisława Żuk
  • 1999 – ks. Ryszard Winiarski, Jan Ćwirta, Maria Gleń
  • 2000 – Wanda Gałan, Edward Polski, Mariusz Dubaj
  • 2001 – Scholastyka Pawlak-Trochim, Czesław Typiak, Jan Henryk Cichosz
  • 2002 – Janusz Korczyński, Jan Bąk, Edward Kawęcki
  • 2003 – Władysław Fedorowicz, Zygmunt Kapuścik, Mieczysław Pawelec
  • 2004 – Lidia Genowefa Kosmowska, Jadwiga Ściepko, Ludwik Kafarski
  • 2005 – Janusz Salitra
  • 2006 – Maurycy Bobel, Stanisław Woźniak, ks. Waldemar Taracha, Edward Kyc
  • 2007 – Bożena Pachla, Henryk Petla, Kazimierz Ruszniak
  • 2008 – ks. Henryk Kapica, Tadeusz Kiciński
  • 2009 – ks. Roman Skowron, Wiesław Brodowski
  • 2010 – Piotr Matej, Andrzej Aleksander Woźniak
  • 2011 – Grzegorz Brodzik, Urszula Hus
  • 2012 – Ewa Justyna Magdziarz, Jerzy Żuk
  • 2013 – Janusz Mazurek, Marek Wereszczyński
  • 2014 – Dariusz Pylak, Andrzej Leńczuk, Małgorzata Sroczyńska i Piotr Sroczyński
  • 2015 – Andrzej Misiura
  • 2016 – Irena Iwańczyk
  • 2017 – Leszek Janeczek
  • 2018 – Wiesław Krajewski
  • 2019 – Małgorzata Antoniak
  • 2020 – Zbigniew Atras
  • 2022 – Magdalena Wójcik
  • 2023 – Marek Kwiecień
  • 2024 – Krystyna Kobylańska
  • 2025 – ks. Jarosław Wójcik
  • 2026 – Marcin Szafran

Edukacja

I Liceum Ogólnokształcące

W Krasnymstawie funkcjonują:

Administracja

Krasnystaw jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich.

Wspólnoty wyznaniowe

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Sport

Miasta partnerskie

Budynek sejmiku – siedziba Urzędu Miasta

Przedstawiciele administracji Krasnegostawu utrzymują współpracę partnerską z miastami z 5 państw:

Sołectwa miasta

Krasnystaw – przedmieścia

W granicach administracyjnych Krasnegostawu funkcjonuje 7 sołectw: Przedmieście Zastawie, Kolonia Krakowskie Przedmieście, Krakowskie Przedmieście, Przedmieście Lubańki, Przedmieście Zakręcie, Kolonia Góry i Przedmieście Góry.

Sąsiednie gminy

Szlaki turystyczne