Libetenit

Libetenit
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	Cu22+PO4OH; fosforan miedzi
Twardość w skali Mohsa	3–4
Przełam	muszlowy, nieregularny/nierówny
Łupliwość	brak, niewyraźna
Pokrój kryształu	kulisty, druzowy, pryzmatyczny, smukły
Układ krystalograficzny	rombowy
Klasa krystalograficzna	dwupiramidalna
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	3,8–4,3 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	jasno lub ciemnozielona, czarna
Rysa	zielona, jasnozielona, oliwkowozielona
Połysk	szklisty, tłusty, żywiczny, woskowy
Współczynnik załamania	1,701–1,790 (dwuosiowy)
Inne	pleochroizm: słaby dyspersja (optyka): silna dwójłomność: 0,080
	Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	8.BB.30
	Multimedia w Wikimedia Commons

Libetenit (Libethenit) – rzadki minerał klasy fosforanów, fosforan miedzi. Pierwszy okaz tego minerału znaleziono w Lubietowej w dzisiejszej Słowacji. Nazwa ta została nadana w 1823 roku, pochodzi od niemieckiej nazwy tej wsi - Libethen.

Charakterystyka

Libetenit tworzy skupienia większych kryształów, naskorupienia i naloty. Wykształca się w formie tabliczkowej, słupkowej, krótkosłupkowej, ośmiościennej, igiełkowej, włosowatej i włóknistej; narosłe. Tworzy skupienia promieniste, sferolityczne, kuliste, zbite, groniaste, nerkowate i ziemiste. Jest minerałem kruchym, przezroczystym, bądź przeświecającym. Jest izostrukturalny z adamitem i eveitem.

Występowanie

Występuje w strefie utleniania kruszców miedzi. Często współwystępuje z innymi minerałami fosforanowymi. Towarzyszą mu najczęściej pseudomalachit, azuryt, malachit, atakamit, turkus, limonit, euchroit, chalkosyderyt, kwarc i chryzokola.

Miejsce występowania

Ľubietová, Słowacja
Villa Vicosa, Portugalia
Miedzianka, Polska
Atakama, Chile
Ponadto występuje także w Australii, Belgii, Czechach, DRK, we Francji, Niemczech, Hiszpanii, Rosji (Ural), Wielkiej Brytanii (Kornwalia), Stanach Zjednoczonych (Nevada, Nowy Meksyk, Arizona) i we Włoszech.

Galeria

w towarzystwie atakamitu z Chile
okaz z Demokratycznej Republiki Konga

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Libethenite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-02-02] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Rupert Hochleitner: Minerały, kamienie szlachetne skały. Multico Oficyna Wydawnicza, 2022, s. 82. ISBN 978-83-7073-816-7.
1 2 3 4 5 6 7 8 WalterW. Schumann WalterW., Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 140, ISBN 978-83-7020-313-9 .
↑ Libethenite Mineral Data.
↑ Rafał Siuda, Robert Borzęcki, Bożena Gołębiowska: Hałdy dawnego górnictwa w rejonie Miedzianki–Ciechanowic jako stanowiska dokumentacyjne unikatowej mineralizacji hipergenicznej. W: P.P. Zagożdżon, M. Madziarz (red.): Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury. T. 3. Wrocław: Historia Górnictwa na Wydziale Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki Wrocławskiej, 2010, s. 431-441.

Bibliografia

Monica Price, Kevin Walsh Kieszonkowy atlas skał i minerałów
Encyklopedia Gutenberga

[’’mindat’’-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Libethenite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-02-02] (ang.).

[’’nazwa4’’-2] 1 2 3 4 5 6 7 Rupert Hochleitner: Minerały, kamienie szlachetne skały. Multico Oficyna Wydawnicza, 2022, s. 82. ISBN 978-83-7073-816-7.

[książka7-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 WalterW. Schumann WalterW., Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 140, ISBN 978-83-7020-313-9 .

[”strona1”-4] Libethenite Mineral Data.

[5] Rafał Siuda, Robert Borzęcki, Bożena Gołębiowska: Hałdy dawnego górnictwa w rejonie Miedzianki–Ciechanowic jako stanowiska dokumentacyjne unikatowej mineralizacji hipergenicznej. W: P.P. Zagożdżon, M. Madziarz (red.): Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury. T. 3. Wrocław: Historia Górnictwa na Wydziale Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki Wrocławskiej, 2010, s. 431-441.