Chryzokola

Chryzokola
Ilustracja
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

uwodniony krzemian miedzi i glinu
(Cu,Al)2H2Si2O5(OH)4·n(H2O)
Cu2−xAlx(H2−xSi2O5)(OH)4·nH2O, x < 1

Twardość w skali Mohsa

2–4

Przełam

muszlowy, nierówny

Łupliwość

brak

Pokrój kryształu

ziemisty, igiełkowy, włóknisty

Układ krystalograficzny

ortorombowy, rombowy, jednoskośny

Właściwości mechaniczne

kruchy

Gęstość

1,9–2,4 g/cm³

Właściwości optyczne
Barwa

zielona, niebieskawozielona, niebieska, czarnoniebieska do czarnej lub brązowej, rzadko żółta

Rysa

biała do jasnozielonej, jasnoniebieska

Połysk

szklisty, woskowy, tłusty, matowy, porcelanowy, ziemisty

Współczynnik załamania

1,46–1,57 (jednoosiowy)

Inne

dyspersja: słaba dwójłomność: 0.110 pleochroizm: słaby

Chryzokola – pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał miedzi z gromady krzemianów. Nazwa pochodzi od greckich słów khryzos i kolla oznaczających złoto oraz klej. W starożytności był używany jako spoiwo przy łączeniu złota.

Właściwości

Tworzy wyłącznie skupienia skrytokrystaliczne: nerkowe, włókniste, promieniste, ziemiste, groniaste, kuliste, naciekowe, także naskorupienia i naloty. Jest minerałem półprzeświecającym do nieprzezroczystego. Często zawiera domieszki żelaza i manganu. Gdy zawiera domieszki glinu nazywany jest pilarytem. Często tworzy mieszaniny z turkusem i malachitem. Chryzokola tworzy pseudomorfozy po azurycie i innych minerałach miedzi. Barwi płomień na zielono, rozkłada się w kwasach.

Występowanie

Minerał strefy utleniania złóż rud miedzi, najczęściej w pustynnym i suchym klimacie. Towarzyszą jej zwykle chalkozyn, malachit, azuryt, kupryt, kwarc, kalcyt, limonit, tenoryt, goethyt, dioptaz, wulfenit oraz minerały ilaste.

Miejsca występowania: spotykana powszechnie na całym świecie, Anglia, Chile, Kongo, Meksyk, Rosja (Koływań, Karpińsk), Kazachstan, RPA, Peru, Maroko, Izrael, Kanada, Stany Zjednoczone (Kalifornia, Idaho, Nevada, Nowy Meksyk), Czechy, Włochy, Niemcy, Zambia

W Polsce występuje na Pogórzu Kaczawskim, Pogórzu Izerskim, w Rudawach Janowickich (Ciechanowice, Miedzianka), w Górach Wałbrzyskich, Masywie Śnieżnika (Kletno) oraz w Górach Świętokrzyskich (Chęciny, Miedzianka).

Zastosowania

Zobacz też