Dioptaz
 Dioptaz pochodzący z Kazachstanu. Średni wymiar widocznych kryształów wynosi 10 mm. | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
uwodniony krzemian miedzi |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
5 |
| Przełam |
muszlowy, nierówny/nieregularny |
| Łupliwość |
doskonała romboedryczna, trójkierunkowa |
| Pokrój kryształu |
słupowe kryształy zakończone ścianami romboedrów, masywny, krótkosłupkowy, pryzmatyczny |
| Przezroczystość |
przezroczysty, przeświecający |
| Układ krystalograficzny |
trygonalny |
| Klasa krystalograficzna |
rombowa |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy |
| Gęstość |
3,28–3,35 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
szmaragdowa lub ciemnozielona (często z niebieskawym odcieniem) |
| Rysa |
zielona, jasnozielona |
| Połysk |
szklisty, czasami tłusty (na powierzchni przełamu), półszklisty, półdiamentowy |
| Współczynnik załamania |
1,652–1,710 (jednoosiowy) |
| Inne |
dwójłomność: 0,052 pleochroizm: słaby |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
9.CJ.30 |
Dioptaz – minerał z gromady krzemianów pierścieniowych. Należy do grupy minerałów rzadkich.
Nazwa pochodzi od gr. dia = poprzez i optomai (optos) = widzenie (widziany).
Właściwości
Tworzy kryształy krótkosłupowe o delikatnie prążkowanych ścianach zakończone romboedrami, niekiedy kryształy są pokroju izometrycznego. Występuje w skupieniach zbitych i ziarnistych; także jako naskorupienia. Prawidłowe kryształy (narosłe, dobrze wykształcone) spotykane są w druzach. Nie topi się w płomieniu dmuchawy, rozpuszcza się w amoniaku, kwasie solnym i azotowym. Jest kruchy, piroelektryczny, przezroczysty, przeświecający czasami zawiera domieszki żelaza. Sporadycznie wykazuje słaby pleochroizm w kolorach jasno i ciemnozielonej.
Występowanie
Minerał wtórny, występuje w strefie wietrzenia kruszców miedzi, głównie w klimacie pustynnym. Współwystępuje z kalcytem, plancheitem, shattuckitem, dolomitem, chryzokolą, malachitem, limonitem, azurytem, duftytem, wulfenitem, cerusytem i kwarcem.
Miejsce występowania
Występuje głównie w Kazachstanie, Namibii, Demokratycznej Republice Konga, Kongu, Argentynie, Meksyku, Zimbabwe, Chile, USA (Arizona, Nevada, Kalifornia), Peru, Rosji, Iranie oraz Rumunii.
Zastosowanie
- bardzo atrakcyjny kamień kolekcjonerski,
- czasami bywa stosowany w jubilerstwie do wyrobu biżuterii artystycznej (do początku XIX w. był uważany za odmianę szmaragdu),
- używany jako imitacja szmaragdu (ma znacznie mniejszą twardość) – najczęściej stosowany szlif brylantowy (kamienie przezroczyste) lub kaboszonowy (odmiany zbite, słabo przeświecające),
- używany do dekoracji przedmiotów użytkowych.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 114–115. ISBN 978-83-8293-231-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Jan Parafiniuk: Atlas minerałów. Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 230. ISBN 978-83-7073-845-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Dioptase, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-08-29] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 146, ISBN 978-83-7020-313-9.
- ↑ Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 230, ISBN 978-83-7073-816-7 [dostęp 2025-01-03].
Bibliografia
- Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne, „Horyzont”, 2002
- C. Hall: Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. Wiedza i Życie, 1996
- W. Schumann: Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. „Alma–Press”, 2004
- W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd. „Alma–Press”, 2003