Manganit

Manganit
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	γ-MnO(OH) – tlenowodorotlenek manganu
Twardość w skali Mohsa	4
Przełam	nierówny, drzazgowaty
Łupliwość	doskonała
Pokrój kryształu	pryzmatyczny, ziarnisty
Przezroczystość	nieprzezroczysty
Układ krystalograficzny	jednoskośny
Klasa krystalograficzna	pryzmatyczna
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	4,35 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	czarna, ciemnobrunatna, ciemnoszara
Rysa	czarna, brunatnoczarna
Połysk	półmetaliczny, matowy, żywiczny
Współczynnik załamania	2,250–2,530 (dwuosiowy)
Inne	dwójłomność: 0,028
	Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	4.FD.15
	Multimedia w Wikimedia Commons

Manganit – minerał z grupy tlenowodorotlenków. Należy do minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi. Nazwa pochodzi od składu chemicznego tego minerału.

Charakterystyka

Właściwości

Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju słupkowym, igiełkowym bardzo często wykazują pionowe zbrużdżenia. Ładnie wykształcone kryształy występują w druzach, gdzie tworzą szczotki krystaliczne. Występuje w skupieniach ziarnistych, pręcikowych, włóknistych, promienistych, czasami naciekowych. Tworzy też konkrecje. Występują zbliźniaczenia – kolankowe lub krzyżowe. Jest kruchy, przeświecający, tworzy pseudomorfozy po kalcycie.S

Występowanie

Minerał hydrotermalny niskich temperatur oraz niektórych płytkomorskich osadów. Współwystępuje z kalcytem, barytem, hematytem, piroluzytem, psylomelanem, rodochrozytem, kwarcem, ettringitem, sturmanitem oraz hausmanitem.

Miejsca występowania:

Na świecie: Niemcy, Wielka Brytania, Ukraina, Włochy, Szwecja, Włochy, Kanada, USA, Chiny, Indie.

W Polsce: spotykany w żelaziakach brunatnych w okolicach Tarnowskich Gór oraz w rejonie złóż Zn-Pb. Także w skałach ilastych w okolicach Jawora (Dolny Śląsk) i w Tatrach.

W 2023 roku opisano występowanie skorup manganitowych na stoku Grzbietu Południowego Yamato w Morzu Japońskim. Tworzą je manganit z domieszkami pirochroitu i kwarcu. Powstały w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w niskiej temperaturze, na głębokości nieprzekraczającej 1300 m, w warunkach niedoboru tlenu.

Zastosowanie

ważna ruda manganu (62,47% Mn),
wysoko ceniony kamień kolekcjonerski^{[potrzebny przypis]}.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Manganite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-09-28] (ang.).
↑ О. Н. Колесник, А. А. Карабцов, В. Т. Съедин, А. Н. Колесник, Е. П. Терехов [O. N. Kolesnik, A. A. Karabcow, W. T. Sjedin, A. N. Kolesnik, E. P. Tieriechow], Первая находка манганитовых корок в Японском море [Pierwaja nachodka manganitowych korok w Japonskom morie], „Dokłady Rossijskoj akadiemii nauk. Nauki o Ziemle”, 511 (2), 2023, s. 191–197, DOI: 10.31857/S2686739723600212 [dostęp 2026-11-04] (ros.).

Bibliografia

Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne, „Horyzont” 2002.
J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG ”Spirifer” W-wa 2005
O. Medenbach, C. Sussieck-Fornefeld: Minerały, „Świat Książki” 1996.
R. Hochleitner: Minerały i kryształy, „Muza S.A.” 1994.
W. Heflik, L. Natkaniec-Nowak: Minerały Polski, Wyd. „Antykwa” 1998.

Linki zewnętrzne

artykuł o manganicie na stronie Webmineral.com (ang.)
artykuł o manganicie na stronie Mindat.org (ang.)

[mindat-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Manganite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-09-28] (ang.).

[2] О. Н. Колесник, А. А. Карабцов, В. Т. Съедин, А. Н. Колесник, Е. П. Терехов [O. N. Kolesnik, A. A. Karabcow, W. T. Sjedin, A. N. Kolesnik, E. P. Tieriechow], Первая находка манганитовых корок в Японском море [Pierwaja nachodka manganitowych korok w Japonskom morie], „Dokłady Rossijskoj akadiemii nauk. Nauki o Ziemle”, 511 (2), 2023, s. 191–197, DOI: 10.31857/S2686739723600212 [dostęp 2026-11-04] (ros.).