Sturmanit
 | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
Ca12Fe43+(SO4)5[B(OH)4]2(OH)24·50H2O |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
2,5 |
| Przełam |
brak |
| Łupliwość |
doskonała |
| Pokrój kryształu |
pryzmatyczny, tabliczkowy, dwupiramidalny, heksagonalny, spłaszczony, wydłużony |
| Przezroczystość |
przeświecający, przezroczysty |
| Układ krystalograficzny |
trygonalny, heksagonalny |
| Klasa krystalograficzna |
dwutrygonalna dwupiramidalna |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy |
| Gęstość |
1,847 g/cm3 |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
jasnożółty do bursztynowego, zielonkawożółty, brązowawo-pomarańczowy |
| Rysa |
brązowa do żółtej, zielonkawożółta, żółto-biała, jasnożółta |
| Połysk |
szklisty, tłusty |
| Współczynnik załamania |
1,499–1,505 (jednoosiowy) |
| Inne |
|
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
7.DG.15 |
Sturmanit – bardzo rzadki minerał z gromady uwodnionych siarczanów. Należy do grupy ettringitu.
Zatwierdzony jako nowy minerał w 1981 roku przez IMA. Nazwa pochodzi od nazwiska chorwacko-kanadyjskiego mineraloga Bozidara Darko Sturmana (1937–2019).
Właściwości
Jon Fe3+ może być zastąpiony przez jony Al3+ lub Mn3+. Krystalizuje najczęściej w układzie trygonalnym. Wykształca kryształy o pokroju tabliczkowym, spłaszczonym, wydłużonym lub pryzmatycznym. Jest kruchy, przezroczysty do półprzezroczystego. Zwykle w kolorze żółtym lub pomarańczowym, czasem lekko zielonkawym lub brązowym. Posiada szklisty, a na przełamach tłusty połysk oraz zielonkawożółtą, jasnożółtą bądź brązowożółtą rysę.
Występowanie
Jest minerałem wtórnym występującym w strefie utleniania metamorficznych złóż manganu. Towarzyszą mu najczęściej baryt, kalcyt, brucyt, kwarc, manganit, ettringit, charlesyt, andradyt, gaudefroyit, hausmanit, hematyt. Został odkryty w 1981 roku w kopalni Black Rock na polach manganowych Kalahari (Prowincja Przylądkowa Północna) w RPA. Najlepsze okazy pochodzą z okręgu Kuruman. Występuje także w Rosji (Kabardo-Bałkaria).
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Sturmanite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-04-17] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Sturmanite. Handbook of Mineralogy. [dostęp 2025-04-17].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sturmanite. National Gem Lab. [dostęp 2025-04-17].
- 1 2 3 4 5 6 Sturmanite. Le Comptoir Geologique. [dostęp 2025-04-17].
- 1 2 Sturmanite. Web Mineral. [dostęp 2025-04-17].
- 1 2 Sturmanite. Dakota Matrix Minerals. [dostęp 2025-04-17].