Przerośl

Przerośl
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

suwalski

Gmina

Przerośl

Liczba ludności (2021)

812

Strefa numeracyjna

87

Kod pocztowy

16-427

Tablice rejestracyjne

BSU

SIMC

0765961

Położenie na mapie gminy Przerośl
Mapa konturowa gminy Przerośl, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Przerośl”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Przerośl”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Przerośl”
Położenie na mapie powiatu suwalskiego
Mapa konturowa powiatu suwalskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Przerośl”
Ziemia54°15′06″N 22°39′21″E/54,251667 22,655833

Przerośl – wieś w Polsce położona na Pojezierzu Zachodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Przerośl.

Przerośl leży na Suwalszczyźnie. Jest siedzibą gminy Przerośl. Dawniej miasto; uzyskała lokację miejską w 1576 roku, zdegradowana w 1870 roku. W końcu XVIII wieku jako miasto królewskie starostwa niegrodowego przeroskiego położone było w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

We wsi znajduje się szkoła podstawowa ; ośrodek zdrowia; apteka i kilka sklepów.

Historia

Pomnik upamiętniający 400-lecie Przerośli

Pierwsza osada powstała ok. 1570 roku. W 1571 erygowano parafię katolicką. W 1576 Stefan Batory nadał przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. W pierwszej połowie XVII wieku Przerośl należała do największych miast Suwalszczyzny, rozwijała się dzięki jednej z odnóg drogi handlowej między Koroną a Wielkim Księstwem. W szczególności osadnictwo żydowskie opierało się na handlu. Z upływem czasu, ze względu na rujnujące miasto wojny szwedzkie, epidemie (dżuma w latach 1709–1710 uśmierciła niemal wszystkich mieszkańców) oraz przesunięcie się głównych osi handlowych na wschód (Suwałki, później Augustów), miejscowość podupadła. Do 1795 roku Przerośl należała administracyjnie do województwa trockiego jako siedziba starostwa przeroskiego. Drugi okres świetności przypadł na przełom wieków XVIII i XIX, kiedy to napłynęła ludność żydowska (stanowiąca w II połowie XIX wieku ponad 30% populacji). W 1799 roku Przerośl była największym miastem Suwalszczyzny (przed Suwałkami, Raczkami i Filipowem) i liczyła 246 domów z 1310 mieszkańcami. W 1870 roku Przerośl straciła prawa miejskie. Przed I wojną światową mieszkało tu 2400 osób, a przed drugą 4000.

W okresie międzywojennym Przerośl była siedzibą komisariatu Straży Celnej „Przerośl” oraz stacjonowała tu placówka Straży Celnej „Przerośl”.

Budynek szkoły podstawowej i gimnazjum, lata 30. XX w.

Zabytki

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są następujące obiekty:

oraz:

Obiekty niezachowane

Turystyka

Przez Przerośl wiedzie szlak turystyczny w kierunku najwyższych nieczynnych w Europie wiaduktów w Stańczykach oraz do położonego w gminie Przerośl, najgłębszego w Polsce i w całej środkowej części Niżu Europejskiego – jeziora Hańcza. W samej Przerośli – Jezioro Kościelne wraz z pomostem. W pobliżu miejscowości – Jezioro Krzywólskie, zwane również Krzywym oraz Jezioro Boczne.

Przerośl w kulturze

W 1995 roku, dzięki staraniom ówczesnego Przewodniczącego Rady Gminy Przerośl Fabiana Sienkiewicza, Telewizja Polska zrealizowała film z cyklu „Małe Ojczyzny”, pt. Przerośl (reż. Krzysztof Rączyński; współpraca reżyserska: Anna Guzik i Fabian Sienkiewicz).

Osoby związane z Przeroślą

Galeria

Zobacz też