Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii:

…kto jest na zdjęciu?

…że pies naprawdę jeździł koleją?

…kiedy obrócono śrubę w Wenecji, a kiedy w Warszawie?

…z iloma znanymi przyrodnikami korespondowała Anna Blackburne?

…w jaki sposób powstają gwiazdy zgodnie z hipotezą mgławicy słonecznej?

…gdzie można spotkać szorstkozarodniczkę pałeczkowatokryształkową?

…który rosyjski dron zaatakował we wrześniu tego roku cywilny pociąg pasażerski relacji Kijów – Warszawa?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Navanethem Pillay

• Nagrodę im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii otrzymali Robert Hall i Michael Woodford za mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej (12 października)
• Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała Navanethem Pillay za wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego (na zdjęciu; 9 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymała kanadyjska poetka Anne Carson za odważną i nowatorską twórczość, która w pełnym swobody dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej (8 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Henri B. Kagan i Kensō Soai za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej (7 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen za kluczowy wkład w powstanie IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie neutrin wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego (6 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące światłoczułych kanałów jonowych i optogenetyki (5 października)

Zmarli: RJ Mitte • Pierre Joliot • Eva Marie Saint • George Fenton • Jeffrey Archer • Cheikh Hamidou Kane • Anatolij Kaszpirowski • Biljana Plavšić

Rocznice

25 października: imieniny obchodzą m.in.: Daria, Kryspin i Tadea
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:

Japet

Pablo Picasso

• 1501 – wielki książę litewski i król elekt Aleksander Jagiellończyk wydał przywilej mielnicki, w którym zgodził się na daleko idące ustępstwa wobec możnowładców; instytucją podejmującą najważniejsze decyzje państwowe został senat, pozycja króla została w zasadzie ograniczona do roli przewodniczącego senatu; postanowienia mielnickie obaliła konstytucja Nihil novi z 1505 roku
• 1671 – włoski astronom Giovanni Cassini odkrył księżyc Saturna – Japeta (na zdjęciu sfotografowany przez sondę Cassini)
• 1811 – urodził się francuski matematyk Évariste Galois, prekursor teorii grup oraz nowoczesnej teorii równań algebraicznych
• 1861 – zmarł niemiecki prawnik Friedrich Carl von Savigny, twórca niemieckiego prawa czekowego i wekslowego oraz czołowy przedstawiciel historycznej szkoły prawa
• 1881 – urodził się hiszpański malarz, rzeźbiarz, rysownik Pablo Picasso (na fotografii), czołowy przedstawiciel kubizmu
• 1921 – urodził się ostatni król Rumunii Michał I
  
  24 października • Kalendarium dzień po dniu • 26 października

Artykuł na Medal

Czechosłowackie monety obiegowe – monety emitowane przez czechosłowacki bank centralny lub jego odpowiednik w latach 1922–1938 oraz 1946–1992 o nominałach korony (Kč bądź Kčs), halerza (h) lub ich wielokrotności. Pierwsza seria czechosłowackich monet została zaprojektowana przez Otakara Španiela. Na awersie każdej z nich widniało godło małego herbu państwowego – wspięty czeski koronowany lew o podwójnym ogonie, niosący na piersi herb Słowacji – krzyż na trójwzgórzu. Wzór monet zmieniał się wielokrotnie, także w następstwie modyfikacji urzędowej nazwy kraju oraz herbu państwowego. Ponadto wobec wahań siły czechosłowackiej korony część monet – mimo zachowania dotychczasowego wzoru – w kolejnych latach wytwarzano w różnych rozmiarach i z różnych stopów. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

Niszczyciele typu Folgore – typ włoskich niszczycieli z okresu międzywojennego i II wojny światowej, zbudowanych na początku lat 30. XX wieku. Stanowiły rozwinięcie typu Dardo i były również określane jako typ Dardo II serii. Należały do niego cztery okręty, które weszły do służby we włoskiej Marynarce Królewskiej w 1932 roku. Wszystkie nosiły nazwy będące różnymi określeniami pioruna. Były to niszczyciele o średniej wielkości, o wyporności standardowej wynoszącej 1238 ton i pełnej początkowo około 1900 ton oraz długości 96 m. Uzbrojenie stanowiły cztery armaty kalibru 120 mm w dwóch zdwojonych stanowiskach, sześć wyrzutni torped, małokalibrowa artyleria przeciwlotnicza oraz uzbrojenie przeciwpodwodne. Napęd stanowiły turbiny parowe. Prędkość projektowa wynosiła 38 węzłów, lecz podczas wojny okręty osiągały w praktyce około 30 węzłów. Okręty służyły podczas hiszpańskiej wojny domowej oraz II wojny światowej na Morzu Śródziemnym. Wszystkie zostały zatopione podczas wojny. Czytaj więcej…