Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii:

…które miasto (na zdjęciu jego ruiny) było stolicą rzymskiej prowincji Krety i Cyrenajki?

…czemu zawdzięcza swoją nazwę grzybik krwawy?

…jak ukraiński Sting niszczy rosyjskie drony uderzeniowe?

…kto zorganizował pierwszy na ziemiach polskich strajk aktorów?

…w jakich okolicznościach zostało odnalezione XIX‑wieczne złote jajo?

…dlaczego pierwsza nowożytna autobiografia krytykowana była za niemoralność?

…że SMS Thetis (na zdjęciu) był jedynym krążownikiem lekkim Kaiserliche Marine, który w okresie pokoju przed I wojną światową nigdy nie służył na wodach macierzystych?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Luiz Inácio Lula da Silva

• W przedterminowych wyborach do serbskiego parlamentu większość mandatów uzyskała opozycyjna Lista Studencka, utworzona w wyniku fali protestów antyrządowych (25 października)
• Luiz Inácio Lula da Silva (na zdjęciu) został wybrany na prezydenta Brazylii (25 października)
• Ujawniono istnienie dwóch poważnych luk bezpieczeństwa w PHP, wskutek czego część stron internetowych została czasowo wyłączona (20 października)

Zmarli: Walter Koenig • Józef Lipień • Tom Skerritt • RJ Mitte • Pierre Joliot • Eva Marie Saint

Rocznice

29 października: imieniny obchodzą m.in.: Wioleta, Felicjan i Zenobiusz
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:

carowie Szujscy na sejmie warszawskim

stary dworzec kolejowy w Lesznie

Winona Ryder

• 1611 – triumfalny wjazd do Warszawy hetmana Stanisława Żółkiewskiego, zwycięzcy spod Kłuszyna; wiódł ze sobą m.in. jeńców z rodu Szujskich (zdetronizowanego cara Wasyla IV i jego braci), których na sejmie warszawskim zmusił do złożenia hołdu królowi Zygmuntowi III Wazie (hołd Szujskich na obrazie Jana Matejki)
• 1831 – urodził się amerykański paleontolog Othniel Charles Marsh, prekursor badań nad dinozaurami
• 1856 – uroczyste otwarcie linii kolejowej łączącej Wrocław Główny i Poznań Główny (na ilustracji neogotycki budynek dworca w Lesznie z 1856 roku)
• 1901 – stracony na krześle elektrycznym został syn polskich emigrantów Leon Czolgosz, amerykański sympatyk anarchizmu i zabójca prezydenta Williama McKinleya
• 1956 – kryzys sueski: realizując scenariusz tajnego brytyjsko-francusko-izraelskiego porozumienia z Sèvres, Izrael najechał Półwysep Synajski
• 1971 – urodziła się amerykańska aktorka Winona Ryder (na fotografii), laureatka Złotego Globu
• 1981 – zmarł francuski bard, poeta i kompozytor Georges Brassens
  
  28 października • Kalendarium dzień po dniu • 30 października

Artykuł na Medal

Hellenia speciosa – gatunek rośliny z rodzaju Hellenia z rodziny kostowcowatych. Występuje naturalnie w lasach tropikalnych Azji oraz Australii i Oceanii. Introdukowany w Ameryce, na wyspach Oceanu Indyjskiego oraz Pacyfiku. Występuje zarówno na skałach wapiennych jak i granitowych, w miejscach nasłonecznionych, a także w cieniu, najlepiej na wilgotnym podłożu. Preferuje skraje lasów, wilgotne miejsca w dolinach. Roślina jest bogatym źródłem zarówno składników odżywczych, jak i substancji bioaktywnych, przede wszystkim saponiny steroidowej diosgeniny, która stanowi jeden z surowców przemysłu farmaceutycznego jako prekursor syntezy leków steroidowych. Szeroko stosowana w wielu tradycyjnych systemach medycyny w leczeniu różnych schorzeń, przede wszystkim cukrzycy. Jest też ceniona jako wartościowe dzikie warzywo i wykorzystywana jako pasza dla zwierząt gospodarskich. Uprawiana na surowiec farmaceutyczny oraz jako roślina ozdobna. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

Cokor mandżurski – gatunek ssaka, gryzonia z rodziny ślepcowatych. Występuje we wschodniej Azji. Jego kariotyp liczy 64 chromosomy. Długość głowy i tułowia 200–270 mm, ogona 35–55 mm, waży 185–400 g, barwa słomianoszara. Aktywny zmierzchem i świtem, drąży w ziemi długie korytarze. Żywi się głównie korzeniami i bulwami, ale też nadziemnymi częściami roślin, a dietę zdarza mu się uzupełniać gryzoniami. Raz do roku samica rodzi 2–4 młode. Siedliskiem cokora mandżurskiego są doliny rzeczne, zadrzewione stepy, ugory, a także lasy na wczesnym etapie sukcesji, preferuje on jednak stepowe łąki. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje cokora mandżurskiego za gatunek najmniejszej troski, a jego populacja zdaje się stabilna. Czytaj więcej…