| Lactantius | |
|---|---|
 | |
| Hristiyanlık savunucusu ve hatip | |
| Doğum | 240 civarı Kuzey Afrika |
| Ölüm | 320 civarı Trier |
Lucius Caelius (ya da Caecilius) Firmianus Lactantius (240 civarı - 320 civarı), erken dönem Hristiyanlık savunucusu ve hatip. Rönesans döneminde kendisi için Hristiyan Cicero denmiştir.
Latince konuşan bir Kuzey Afrika yerlisi olan Lactantius, Arnobius'un öğrencisiydi (Methodius'a göre, İffet 9.2) ve sonuncusu Konstantinapolis olan çeşitli Doğu Roma şehirlerinde retorik eğitimi aldı. Eğitimli paganları tatmin edebilmek ve onu pagan filozoflardan koruyabilmek için Hristiyanlığı terimlerle açıklayan savunma amaçlı çalışmalar kaleme aldı.
Lactantius'un oldukça başarılı bir kamu kariyeri vardı. Roma İmparatoru Diocletianus'un ricasıyla kentin resmi retorik hocası olmak üzere yaşadığı Afrika'dan şiirlerinde Hodoeporicum olarak tanımladığı Nikomedia'ya geldi. Hristiyanlığı kabul ettiğinden, Diocletianus'un "Hristiyanlara karşı kararnamesi" (24 Şubat 303) yayınlanınca görevden uzaklaştırıldı ve Latin bir hatip olarak I. Konstantin hamisi olana kadar yazdıklarıyla güçlükle geçinen yoksul biri olarak yaşadı. Yeni imparator yaşı hayli ilerlemiş olan yazarı 311 ya da 313 yılında tayin etti. İmparator Konstantin ile olan dostluğu sayesinde yoksulluktan kurtuldu ve İmparatorun oğlu Crispus'un Latince öğretmeni oldu. Crispus, Sezar olarak 317 yılında Trier'e gönderildiğinde, öğretmeninin de kendisini takip ettiği söylenir. Crispus 326 yılında ölüme mahkûm edildi ancak Lactantius'un ne zaman ve nasıl öldüğü bilinmemektedir.
Ölümünden sonra kısmen heretik olarak kabul edildi ancak Rönesans hümanistleri Lactantius'u teoloji'sinden çok olgunlaşmış latin retorik stili ile yeniden kendisini göz önüne çıkardılar.
Lactantius için, Oğul Tanrı'dan oluşmuş ve tüm ilahi mükemmeliyetin almıştır. Tanrı ayrıca ikinci bir varlığı yaratmıştır, kendi iyiliğinde olan bu varlık Oğul'u kıskanmış ve iradesi iyiden kötüye kaymıştır. Bu kötülüğü seçen varlık O'na göre Tanrı karşıtıdır (Şeytan). Bu sebepten ötürü Lactantius iki başrolden bahseder. Aralarındaki hısımlık evrenin yaratılışında da ifade bulmuştur, iki karşıt elementten oluşmaktadır, cennet ve dünya. Dünyada yaşayan insan dolayısıyla karanlıkta yaşamaktadır ve kötülüğe maruz kalır.
Lactantius'un Üçlü-Birlik teolojisi Hieronymus’a göre problemlidir çünkü Kutsal Ruh’u bazen Baba ile bazen de Oğul ile tanımlar.
Lactantius’a göre insan ruhu bedene doğumda değil, rahime düştüğünde gelir. Ruh ölümsüzdür. Kötü bir insanın ruhu dahi yok olmayacaktır, yerine sonsuz cezaya mahkum edilecektir. Dinin içten gelen bir uygulamasıyla ruh cennete ulaşabilir ve Tanrı ile birlikte sonsuz mutluluğu tadabilir.
Lactantius’a altı bin yılın en fazla iki yüzyılı kalmıştır. Ardından Mesih dönecektir. Mesih bir bin yıl boyunca hükmedecek ve bu süreç boyunca şeytan ve kötü insanlar zincire vurulup hapsedileceklerdir ki doğru insanlara zarar veremesinler. Tanrı’nın şehri dünyanın ortasında kurulacaktır. Binyıl geçtikten sonra tüm dünya üç gün içinde yok edilecektir. Doğru insanlar korunacaktır ve Dünya ile cennet bir olacaktır. Ölmüş olan doğru insanlar ise dirileceklerdir.
