Maxima Caesariensis

	Maxima Caesariensis ; Provincia Maxima Caesariensis
	Roma İmparatorluğu / Batı Roma İmparatorluğu Britannia Diosezi
	296–410
	296–410
	Maxima Caesariensis harita üzerindeMS 362 yılında Avrupa'nın tarihi haritası
Merkez	Londinium (Londra) veya Augusta
Başkan	Consularis
Tarih	Geç Antik Çağ
- Diocletianus Reformları / Allectus'un Mağlubiyeti	296
- Verona Listesi'nde Zikredilmesi	y. 312
- Valinin Konsüllük Rütbesine Yükseltilmesi	Notitia Dignitatum Kayıtları
- Britanya'da Roma Egemenliğinin Sonu	410
Bugün parçası	Birleşik Krallık (Güneydoğu İngiltere)
Öncüller	Ardıllar
	Britannia Superior
Britanya'ya Anglosakson yerleşimi

Maxima Caesariensis ("Maximus'un Sezar Eyaleti") veya bilinen diğer adıyla Britannia Maxima; 3. yüzyılın sonlarında gerçekleştirilen Diocletianus Reformları sırasında kurulan Britanya Diosezi eyaletlerinden biridir. Eyaletin, MS 296 yılında gaspçı Allectus'un I. Constantius (Chlorus) tarafından mağlup edilmesinin ardından kurulduğu tahmin edilmektedir. Bölgenin adı, Roma eyaletlerini listeleyen ve yaklaşık MS 312 yılına tarihlenen Verona Listesi'nde (Laterculus Veronensis) de zikredilmektedir.

Sınırları ve idari merkezi kesin olarak saptanamamış olsa da coğrafi olarak büyük olasılıkla Flavia Caesariensis eyaletine komşuydu. Eyalet valisinin zaman içinde konsüllük (consularis) rütbesine yükseltilmiş olması, modern araştırmacıları bu idari birimin Augusta veya Londinium (Londra) ile Güneydoğu İngiltere topraklarını kapsadığı fikrine yöneltmektedir.

Tarihçe

Britanya'nın Roma Tarafından Fethi ve İdari Bölünme Süreci

Roma'nın adayı istila etmesinin ardından Britanya, eyalet valisi Clodius Albinus'un isyanı sonrasında gerçekleştirilen Severus dönemi reformlarına kadar uzun süre tek bir eyalet olarak yönetildi. Bu süreçte ilk idari merkez Camulodunum (Colchester) iken, daha sonra yönetim odağı Londinium'a (Londra) taşındı. Severus reformları, ada topraklarını Aşağı ve Yukarı Britanya (Britannia Superior ve Britannia Inferior) olmak üzere iki ana idari birime ayırdı; bu yeni yapılanmada Yukarı Britanya'nın başkenti Londinium, Aşağı Britanya'nınki ise Eboracum (York) olarak belirlendi.

Diocletianus reformlarının ilk evrelerinde Britanya, Carausius İsyanı'nın bir uzantısı olarak Allectus'un kurduğu bağımsız Britanya İmparatorluğu'nun kontrolü altındaydı. Toprakların MS 296 yılında I. Constantius (Chlorus) tarafından Roma adına geri alınmasının ardından, idari merkezi (vicarius makamı) yine Londinium'da bulunan Britanya Diosezi kuruldu ve Galya praetoria prefektörlüğü'ne bağlandı. Bu dönemde Britanya toprakları, dönemsel gelişmelere göre üç, dört veya beş farklı eyalete bölündü. Tarihsel kayıtlara göre bu eyaletler; Britannia Prima, Britannia Secunda, Maxima Caesariensis ile muhtemelen Flavia Caesariensis ve Valentia isimlerini taşımaktaydı.

Eyalet Merkezleri ve İdari Yapı

Geç Roma dönemine ait bu Britanya eyaletlerinin sınırları ve idari merkezleri kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, Notitia Dignitatum kayıtları, başlangıçta süvari sınıfından bir praeses (eyalet valisi) tarafından yönetilen Maxima Caesariensis eyaletinin, zaman içinde konsüllük (consularis) rütbesine yükseltildiğini belgelemektedir. Bilim insanları, valilik makamındaki bu statü artışını genellikle eyaletin Londinium (Londra) merkezli idari yapısıyla ilişkilendirirler. Zira bu kent, aynı zamanda tüm Britanya diosezinden sorumlu olan genel vali vekilinin (vicarius) de resmi yönetim merkezi konumundaydı.

Eyaletin Tarihsel Coğrafyası ve Sınır Tartışmaları

Aziz Fagan ve "Duvian" tarafından temelleri atılan erken dönem Britanya kilisesinin metropolitlik merkezlerini tasvir eden Gallerli Gerald, Maximia bölgesini Eboracum (York) ile ilişkilendirmiş, Londinium'u (Londra) ise Flavia Caesariensis sınırları içine yerleştirmiştir. Gerald ayrıca, ilk eyaletin adını İmparator Magnus Maximus'tan aldığını ileri sürmüştür. Ünlü tarihçi ve antikacı William Camden da çalışmalarında bu coğrafi yaklaşımı benimsemiştir.

Bu konumlandırma, Charles Bertram tarafından 1740'larda ortaya atılan ve dönemin tarih yazımını derinden etkileyen sahte eseri The Description of Britain (Britanya'nın Tasviri) sonrasında genel bir kabul görmüştür. Bertram'ın metnine göre Maxima eyaleti; güneyde Humber ve Mersey nehirlerinden başlayıp kuzeyde Hadrian Duvarı'na kadar uzanan geniş bir coğrafi sınırı kapsamaktaydı. Ancak yürütülen stratigrafik ve filolojik araştırmalar neticesinde, bu eserin asılsız bir sahtekarlık ürünü olduğu 19. yüzyılın ortalarında kesin olarak kanıtlanmış ve söz konusu sınır teorisi geçerliliğini yitirmiştir.

Eyaletin İsim Kökeni ve Kuruluş Teorileri

Günümüz bilim insanları, eyaletin adını Batı Roma İmparatoru Valerius Maximianus’tan mı yoksa Doğu Roma Sezarı Galerius Maximianus’tan mı aldığı konusunda kesin bir fikir birliğine varamamıştır. Tarihçi Eric Barff Birley, Maxima ve Flavia bölgelerinin başlangıçta tek bir eyalet olduğunu ileri sürer. Birley’in tezine göre bu birleşik bölge, MS 296 yılında isyancı Allectus’a karşı yürütülen askeri harekatta Roma merkezî yönetimine verdiği güçlü destekten ötürü, bir sadakat ve takdir nişanesi olarak Britannia Caesariensis adıyla ödüllendirilmiştir.

Her ne kadar genel kabul gören tarihsel coğrafya yaklaşımı Flavia’nın eski Britannia Inferior (Aşağı Britanya) topraklarından devşirildiğini savunsa da Birley farklı bir model sunmaktadır. Bu modele göre Britannia Superior (Yukarı Britanya) önce ikiye (Britannia Prima ve Caesariensis), kısa bir süre sonra ise üçe (Prima, Maxima ve Flavia) bölünmüştür. Bu yaklaşım, William Camden’ın (Sextus Rufus’un kayıtlarına dayanarak öne sürdüğü) eski teorisiyle de paralellik göstermektedir; söz konusu teoriye göre de idari yapılanmada önce Maxima şekillenmiş, Flavia ise daha geç bir evrede onu takip etmiştir.

Kaynaklar

↑ Frere, Sheppard (1967). Britannia: a history of Roman Britain. Cambridge: Harvard University Press. ss. 198-199.
1 2 3 Camden, William (1610) [Orijinal metin 1586'da yayınlandı], "The Division of Britaine", Britain, or, a Chorographicall Description of the most flourishing Kingdomes, England, Scotland, and Ireland, Holland, Philemon tarafından çevrildi
↑ Polemius Silvius'un 5. yüzyıla tarihlenen Nomina Omnium Provinciarum adlı eseri adada altı eyalet bulunduğunu belirtse de, Orkney Adaları üzerindeki Roma idaresi genel olarak kabul görmemektedir. Bununla birlikte, Birley gibi bazı modern bilim insanları, Maxima ile Flavia'nın başlangıçta Caesariensis adıyla tek bir eyaletten oluştuğunu ve daha sonra ikiye bölündüğünü savunmaktadır. Bu yaklaşım, ilk eyaletin adını Britannia Maxima olarak kaydetmiş olsalar da, Camden ve Sextus Rufus'un bazı metinleriyle paralellik göstermektedir.
↑ Dornier, Ann (1982). "The Province of Valentia". Britannia. 13: 253-260. doi:10.2307/526498. JSTOR 526498.
↑ Valentia genel olarak daha geç bir dönemde kurulmuş bir idari birim olarak kabul edilir; coğrafi konumu ise Duvar'ın ötesi, Duvar çevresi veya Galler (Wales) bölgesi gibi farklı şekillerde lokalize edilir. Bununla birlikte, bu ismin doğrudan Britanya diosezinin tamamını tanımlayan alternatif bir adlandırma olması da muhtemeldir.
↑ Notitia Dignitatum..
↑ Verona Listesi
↑ Bununla birlikte, Notitia kayıtlarının, sınırları tartışmalı bir eyalet olan Valentia valisine de aynı rütbeyi bahşettiğini not etmek gerekir.
1 2 Giraldus Cambriensis [Gerald of Wales]. De Inuectionibus [On Invectives], Vol. II, Ch. I, in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, ss. 130–1. George Simpson & Co. (Devizes), 1920. (Latince)
↑ Gerald of Wales. Translated by W.S. Davies as The Book of Invectives of Giraldus Cambrensis in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, s. 16. George Simpson & Co. (Devizes), 1920.
↑ Hughes, William. The Geography of British History: A Geographical Description of the British Islands at Successive Periods from the Earliest Times to the Present Day: With a Sketch of the Commencement of Colonisation on the Part of the English Nation, s. 87. Longman, Green, Longman, Roberts, & Green (London), 1863.
↑ Her iki isimlendirme de sorunludur; zira bir Britanya eyaletine doğunun sezarının adının verilmesini gerektirecek bilinen hiçbir gerekçe bulunmadığı gibi, I. Constantius (Chlorus)'un kıdemli ortağı da bir sezar değil, augustus unvanına sahipti.
↑ Stillingfleet, Edward. Origines Britannicæ: or, the Antiquities of the British Churches with a Preface, concerning Some Pretended Antiquities Relating to Britain, in Vindication of the Bishop of St. Asaph, New Ed., s. 77 ff. Wm. Straker (London), 1840.

[1] Frere, Sheppard (1967). Britannia: a history of Roman Britain. Cambridge: Harvard University Press. ss. 198-199.

[cammy-2] 1 2 3 Camden, William (1610) [Orijinal metin 1586'da yayınlandı], "The Division of Britaine", Britain, or, a Chorographicall Description of the most flourishing Kingdomes, England, Scotland, and Ireland, Holland, Philemon tarafından çevrildi

[3] Polemius Silvius'un 5. yüzyıla tarihlenen Nomina Omnium Provinciarum adlı eseri adada altı eyalet bulunduğunu belirtse de, Orkney Adaları üzerindeki Roma idaresi genel olarak kabul görmemektedir. Bununla birlikte, Birley gibi bazı modern bilim insanları, Maxima ile Flavia'nın başlangıçta Caesariensis adıyla tek bir eyaletten oluştuğunu ve daha sonra ikiye bölündüğünü savunmaktadır. Bu yaklaşım, ilk eyaletin adını Britannia Maxima olarak kaydetmiş olsalar da, Camden ve Sextus Rufus'un bazı metinleriyle paralellik göstermektedir.

[4] Dornier, Ann (1982). "The Province of Valentia". Britannia. 13: 253-260. doi:10.2307/526498. JSTOR 526498.

[5] Valentia genel olarak daha geç bir dönemde kurulmuş bir idari birim olarak kabul edilir; coğrafi konumu ise Duvar'ın ötesi, Duvar çevresi veya Galler (Wales) bölgesi gibi farklı şekillerde lokalize edilir. Bununla birlikte, bu ismin doğrudan Britanya diosezinin tamamını tanımlayan alternatif bir adlandırma olması da muhtemeldir.

[6] Notitia Dignitatum..

[7] Verona Listesi

[8] Bununla birlikte, Notitia kayıtlarının, sınırları tartışmalı bir eyalet olan Valentia valisine de aynı rütbeyi bahşettiğini not etmek gerekir.

[letter-9] 1 2 Giraldus Cambriensis [Gerald of Wales]. De Inuectionibus [On Invectives], Vol. II, Ch. I, in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, ss. 130–1. George Simpson & Co. (Devizes), 1920. (Latince)

[letter2-10] Gerald of Wales. Translated by W.S. Davies as The Book of Invectives of Giraldus Cambrensis in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, s. 16. George Simpson & Co. (Devizes), 1920.

[11] Hughes, William. The Geography of British History: A Geographical Description of the British Islands at Successive Periods from the Earliest Times to the Present Day: With a Sketch of the Commencement of Colonisation on the Part of the English Nation, s. 87. Longman, Green, Longman, Roberts, & Green (London), 1863.

[12] Her iki isimlendirme de sorunludur; zira bir Britanya eyaletine doğunun sezarının adının verilmesini gerektirecek bilinen hiçbir gerekçe bulunmadığı gibi, I. Constantius (Chlorus)'un kıdemli ortağı da bir sezar değil, augustus unvanına sahipti.

[stillfleet-13] Stillingfleet, Edward. Origines Britannicæ: or, the Antiquities of the British Churches with a Preface, concerning Some Pretended Antiquities Relating to Britain, in Vindication of the Bishop of St. Asaph, New Ed., s. 77 ff. Wm. Straker (London), 1840.