Antik Med İmparatorluğu'nun en geniş sınırlarını gösteren bir harita.
Med dili veya Medce, Medler tarafından konuşulmuş bir dildir. Ölü bir dil olan İran dillerinin Kuzeybatı İran dilleri kolu içinde sınıflandırılmıştır. Medce ile ilişkili olduğu ve Med özellikleri taşıdıkları düşünülen modern İran dilleri Tat lehçeleri, Talışça, Zazaca, merkez İrani lehçeleri ve Gilekçe ve Mâzenderanca gibi Hazar dilleridir.
Medcenin bir kuzeybatı İran dili olduğu düşünülmektedir. Dilin Tatça ve lehçeleri, Talışça, Zazaca, merkez İran lehçeleri ve Gilekçe ve Mâzenderanca gibi Hazar diller ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Kürtçe ve Beluçça ise en erken fonolojik evrelerinde dahi Farsçaya ait (Farsi, Perside) unsurlar taşıdıkları için bu iki dili Med dil grubunun bir parçası olarak sınıflandırmak dilbilimsel olarak imkânsızlaşmaktadır.
Tarih
Med dilinin varlığını ispatlayan kaynaklara Eski Farsça üzerinden ulaşılmıştır. Dil bilgisi hakkında hiçbir şey bilinmeyen Med dilinin Avestaca ile önemli fonolojik izoglosları paylaştığı düşünülmüştür. Benzer biçimde Med dönemine ait hiçbir belge korunmadığı gibi, Med dilindeki metinlerin hangi alfabeyle yazılmış olabileceği de bilinmemektedir. Dilin varlığı yalnızca Eski Farsçadaki alıntı kelimerle doğrulanmaktadır.
Med diline ait olduğu düşünülen bazı sözcükler şu şekildedir:
čiθra-: "kök, soy". Sözcük *čiθrabṛzana- (med.) "soyunu yüceltiyor", *čiθramiθra- (med.) "mitraist kökenli", *čiθraspāta- (med.) "parlak bir kola (soy) sahip", vb. biçimlerde görülmektedir.
Spaka-: Med dilinde "köpek". Herodotus "Spaka-" (Yunan. "σπάχα" – dişi köpek) Medce olarak tanımlamıştır. Bu kelime günümüzde bazı çağdaş İran dillerinde halen kullanılmaktadır, (örn. Talışça espa Tatça esbe, Zazaca espe) ve Rusça:собака (soboka).
vazṛka-: "büyük" (Modern Farsça bozorg)
vispa-: "tüm".
xšaθra- (krallık): (*xšaθra-pā- ve Orta Farsçada šahr "ülke, şehir; toprak") Grekçe formu (σατράπης satrápēs olarak) yazılmıştır.
zūra-: "kötü" and zūrakara-: "kötülük yapan".
Med dili tarihçi Windfuhr'a göre Kuzeybatı İran dillerinin temelini oluşturmaktadır. Windfuhr Kürt dilleri ve Beluçça dillerini Medcenin katmanlarından olarak sınıflandırmıştır.
15. yüzyıldan kalma Ermeni harfleriyle yazılmış bir elyazmasında bulunan Kürtçe dua metni için "Med dili" ile yazıldığı ifadesi vardır. Elyazmasının daha eskiye dayanan orijinalinden kopya edildiği sanılmaktadır.
↑Borjian, Habib (2009). "Median Succumbs to Persian after Three Millennia of Coexistence: Language Shift in the Central Iranian Plateau". Journal of Persianate Studies. Brill. 2: 70.
↑Borjian, Habib (2009). "Median Succumbs to Persian after Three Millennia of Coexistence: Language Shift in the Central Iranian Plateau". Journal of Persianate Studies. Brill. 2: 70.
↑Paul, Ludwig (1998a). "The Position of Zazaki Among West Iranian languages". Sims-Williams, Nicholas (Ed.). Proceedings of the Third European Conference of Iranian Studies held in Cambridge, 11th to 15th September 1995. I: Old and Middle Iranian Studies. Wiesbaden: Ludwig Reichert. ss.169-170.
↑Windfuhr, Gernot L. (1991), "CENTRAL DIALECTS", Encyclopædia Iranica, V (3), ss.3242-252.
↑Skjærvø, Prods Oktor (2005). An Introduction to Old Persian(PDF). 2nd. Cambridge: Harvard. 2 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi(PDF). Erişim tarihi: 4 Nisan 2024.
↑(Gamkrelidze - Ivanov, 1995, "Indo-European and the Indo-Europeans: A Reconstruction and Historical..", p. 50525 Eylül 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
↑(Fortson, IV 2009, "Indo-European Language and Culture: An Introduction", p. 41925 Eylül 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
↑Windfuhr, Gernot (1975), "Isoglosses: A Sketch on Persians and Parthians, Kurds and Medes", Monumentum H.S. Nyberg II (Acta Iranica-5), Leiden: 457–471.
↑D. N. MacKenzie, "The Language of the Medians"27 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 22, No. 1/3 (1959), pp. 354-355
