1884

1884
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1870-1879 · 1880-1889 · 1890-1899
Jaren:	<< · < · 1883 · 1884 · 1885 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2637 MMDCXXXVII
Armeense jaartelling:		1333 – 1334 ԹՎ ՌՅԼԳ – ՌՅԼԴ
Chinese jaartelling:		4580 – 4581 庚未 – 辛申
Christelijke jaartelling:		1884 MDCCCLXXXIV
Ethiopische jaartelling:		1876 – 1877
Hebreeuwse jaartelling:		5644 – 5645
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1939 – 1940
- Shaka Samvat		1806 – 1807
- Kali yuga		4985 – 4986
Iraanse jaartelling:		1262 – 1263 ۱۲۶۲ – ۱۲۶۳
Islamitische jaartelling:		1301 – 1302 ١٣٠٢ – ١٣٠١
Maçonnieke jaartelling:		5883 – 5884
1884 naar onderwerp
Lijst van landen
Sport (categorie)
Juliaanse kalender van 1884
Gregoriaanse kalender van 1884

Het jaar 1884 is het 84e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 4 - In het Verenigd Koninkrijk wordt door radicale liberalen en reformistische socialisten de Fabian Society opgericht. Doel is te komen tot een geleide economie. De oprichters willen de productiemiddelen nationaliseren.
• januari - Mislukte expeditie van kolonel Demmeni op de westkust van Atjeh om de gegijzelde bemanning van het Engelse stoomschip Nisero te bevrijden. De radja van Teunom laat zijn gijzelaars naar het binnenland brengen.

maart

• 13 - Begin van het Beleg van Khartoum.
• 22 - De sucre wordt ingevoerd als munteenheid van Ecuador.
• 23 - De Nederlandse regering weigert koninklijke goedkeuring aan de Sociaal-Democratische Bond.
• 25 - Na een intensieve campagne is Ceará de eerste Braziliaanse staat die de slavernij afschaft.

april

• 14 - De Oranje Nassau, het eerste stoomschip van de West-Indische Maildienst, komt in Paramaribo aan.

mei

• 1 - Er breekt in de VS een staking uit die uiteindelijk het begin van de achturige werkdag zal betekenen. Deze dag zal de geschiedenis ingaan als de Dag van de Arbeid en is in vele landen een erkende feestdag. Uitzonderingen zijn Canada, Nederland, Zuid-Afrika en ook de Verenigde Staten.
• 1 - Vakbonden worden gelegaliseerd in Frankrijk.
• 13 - De American Institute of Electrical Engineers (AIEE), voorloper van de IEEE wordt opgericht.
• 29 - De Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen wordt opgericht.

juni

• 16 - De Katholiek Jules Malou wordt premier van België.
• 21 - De Nederlandse kroonprins Alexander sterft aan tyfus. Daarmee wordt de vierjarige prinses Wilhelmina troonopvolger.

augustus

• 1 - Koningin Emma wordt door de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal benoemd tot regentes voor prinses Wilhelmina in geval koning Willem III zou overlijden.
• 2 - Ham Nghi wordt keizer van Vietnam.
• 9 - Bij de eerste vlucht behaalt het luchtschip La France een snelheid van 21 km/h, maar wat nog belangrijker is, is dat het schip kan worden bestuurd.
• 10 - Het Friese Statenlid Age Buma richt zich per brief tot zijn Overijsselse collega Pieter van Diggelen. Doel is om door deskundig onderzoek een inpolderingsplan voor de Zuiderzee en de Wadden te ontwikkelen. Dit contact leidt tot de oprichting van de Zuiderzeevereniging.
• 12 - De gijzelaars van de Nisero worden vrijgelaten tegen een losgeld van 100.000 daalders. De radja van Teunom had 400.000 daalders geëist.
• 19 augustus - In Amsterdam worden de eerste Nederlandse zwemwedstrijden voor vrouwen gehouden.
• 20 Gouverneur Demmeni van Atjeh begint met het concentreren van zijn manschappen in het gebied rond Koeta Radja. Er wordt een linie van zestien forten aangelegd rondom het terrein.
• 22 - In de Chinees-Franse Oorlog valt de Franse marine de Chinese vloot nabij Fuzhou aan. Daarbij worden in zeer korte tijd negen schepen tot zinken gebracht, waarbij zo’n 3000 doden vallen. Aan Franse zijde is de schade minimaal.

september

• 21 september - De Arlbergspoorlijn komt gereed.
• 23 september - Herman Hollerith patenteert zijn mechanische optelmachine.

oktober

• 1 - In Groningen begint de smid Albert Fongers met het fabriceren van fietsen.
• 18 - Hertog Willem van Brunswijk sterft kinderloos. koninkrijk Pruisen weigert Ernst-August als troonopvolger te erkennen, en tot 1913 wordt Brunswijk geregeerd door een Pruisische regent.
• 18 - De University of Wales, Bangor wordt gesticht.
• 22 - 41 Afgezanten van 25 naties houden op uitnodiging van de president van de Verenigde Staten de Internationale Meridiaanconferentie in Washington D.C. Ze spreken af, dat de meridiaan van Greenwich voortaan internationaal erkend zal zijn als nulmeridiaan.
• 26 - August Beernaert wordt premier van België.

november

• 1 november - Oprichting van de Gaelic Athletic Association in Thurles, Ierland.
• november - Grover Cleveland verslaat James G. Blaine in presidentsverkiezingen in de VS.
• 15 Begin van de Conferentie van Berlijn Hier wordt Afrika verder verdeeld onder de koloniale mogendheden.
• Duitsland treedt naar voren als koloniale mogendheid. Duits-Zuidwest-Afrika, Togoland, Kameroen en de Bismarckarchipel worden Duitse koloniën of protectoraten.
• 18 - Met Britse steun verovert China opnieuw Oost-Turkestan (Xinjiang) en annexeert het gebied. Zo weet Groot-Brittannië het gevaar voor grotere Russische expansie in te dammen.
• 24 - Isala Van Diest wordt bij koninklijk besluit toegelaten als eerste vrouwelijke arts in België.

december

• december - Pro-Japanse hervormers plegen een staatsgreep in Korea, die met Chinese hulp wordt neergeslagen.

zonder datum

• In Frederiksoord wordt de eerste tuinbouwschool van Nederland opgericht.
• In België richten de conservatieven de Katholieke Partij op onder de benaming: "Fédération des Cercles catholiques et des Associations conservatrices".
• In het Engeland teistert een epidemie van buiktyfus het land.
• Einde van de Salpeteroorlog in Zuid-Amerika. Bolivia staat de provincie Cobija af aan Chili, en verliest zijn verbinding met de zee.
• Transvaal herkrijgt zijn onafhankelijkheid.
• De Russen veroveren het gebied rond Merv.
• Lucius Copeland presenteert een door een stoommachine aangedreven vélocipède (zie: Copeland).
• Edward Butler ontwerpt de Velocycle, een tricycle, maar krijgt de financiering niet rond.
• Hans Christian Gram ontwikkelt de gramkleuring.
• Het tweede (Berlijn) specimen van Archaeopteryx wordt gevonden.
• Ludwig Boltzmann geeft de theoretische afleiding voor de wet van Stefan-Boltzmann.
• Oliver Heaviside en Josiah Willard Gibbs publiceren een verkorte versie van de wetten van Maxwell, gebaseerd op vectoranalyse.
• Svante Arrhenius promoveert op een proefschrift over de elektrische geleidbaarheid, dat de basis vormt van de theorie betreffende eloktrolytische dissociatie.
• Charles A. Person vindt de reactieturbine (zie stoomturbine) uit.
• De Highgate Hill Cable Tramway in Londen is de eerste kabeltram in Europa.
• Op het tennistoernooi van Wimbledon worden voor het eerst ook wedstrijden voor dames en in het dubbelspel gehouden.
• Skeleton wordt als sport geïntroduceerd.
• De Haarlemse Lawn-TennisClub, de eerste Nederlandse tennisclub, wordt opgericht door Pim Mulier.

• Wereldtentoonstelling in New Orleans, Louisiana.
• De Siamese kat wordt in Europa geïmporteerd.
• Rond deze tijd krijgt de gitaar zoals gebouwd door Antonio de Torres zijn huidige 'klassieke' vorm.

• In dit jaar opgerichte bedrijven: NCR (VS: kassa's, computers), NSU (Duitsland: naaimachines, fietsen, motorfietsen, auto's), Gall & Gall (Nederland: slijterijen).

Muziek

• 3 december: eerste uitvoering van Holberg-kantate van Edvard Grieg
• 7 december: eerste uitvoering van Fra Holbergs tid (Holbergsuite, opus 40) van Edvard Grieg
• Percy Montrose schrijft "Oh my darling, Clementine".
• Giacomo Puccini schrijft zijn eerste opera, Le Villi
• Edvard Grieg componeert Romanser, opus 39 voor zang en piano
• Jules Massenet schrijft de opera Manon
• Edmond Budry schrijft het kerklied A toi la gloire, op een melodie van Händel.

Literatuur

Nederlandstalig:

• Louis Couperus debuteert met de dichtbundel Een lent van vaerzen

Overige talen:

• Joris-Karl Huysmans schrijft À rebours
• Edwin Abbott Abbott schrijft Flatland
• Eerste publicatie van Adventures of Huckleberry Finn (De Lotgevallen van Huckleberry Finn) van Mark Twain.

Beeldende kunst

• Georges Seurat voltooit het schilderij La baignade à Asnières.

• 
  Het blauwe kind (1884) Mary Cassatt, Museum Langmatt, Zwitserland
• 
  Madame Pierre Gautreau (1884) John Singer Sargent, Metropolitan Museum

Bouwkunst

• 3 december - Onthulling van standbeeld van Ludvig Holberg in Bergen (Noorwegen)
• 6 december - Het Washington Monument komt gereed
• Het Vrijheidsbeeld wordt gebouwd
• Begin van de bouw van het Rijksdaggebouw
• Het Dakota gebouw in New York wordt gebouwd

• 
  Paardentramremise, Amsterdam Abraham Salm
• 
  Washington Monument (1884) Robert Mills
• 
  Vrijheidsbeeld, New York
• 
  Standbeeld Holberg, Bergen

Geboren

Overleden

januari

• 1 - Franz Senn (52), Oostenrijks pastoor en bergbeklimmer
• 6 - Gregor Mendel (61), Oostenrijks grondlegger van de genetica
• 14 - Arend Roodenburg (79), Nederlands architect
• 24 - Karel Adrianus Meeussen (68), Nederlands politicus
• 25 - Périclès Pantazis (34), Grieks schilder

februari

• 8 - Cetshwayo (ca. 57), Zoeloekoning
• 27 - Maria van Jezus Deluil-Martiny (42), Belgisch/Frans ordestichtster en zalige

maart

• 28 - Leopold van Albany (30), zoon van koningin Victoria

april

• 4 - Marie Bashkirtseff (25), Russisch kunstschilder

mei

• 8 - Mithat Pasja (62), Ottomaans politicus
• 12 - Bedřich Smetana (60), Tsjechisch componist
• 19 - Elias Lönnrot (82), Fins schrijver

juni

• 21 - Alexander (32), (kroon)prins der Nederlanden

juli

• 1 - Allan Pinkerton (64), Amerikaans detective
• 10 - Karl Richard Lepsius (73), Duits egyptoloog
• 10 - Paul Morphy (47), Amerikaans schaker
• 14 - Konstanty Branicki (60), Pools verzamelaar en natuuronderzoeker
• 31 - Kien Phuc (15), keizer van Vietnam (1883-1884)

augustus

• 3 - Paul Abadie (72), Frans architect
• 11 - Cornelis Philippus Hofstede de Groot (54), Nederlands theoloog

oktober

• 3 - Hans Makart (44), Oostenrijk schilder
• 4 - Leona Florentino (35), Filipijns dichteres
• 18 - Willem (78), zittend hertog van Brunswijk

november

• 1 - Jacobus Anthonie Fruin (55), Nederlands rechtsgeleerde
• 11 - Alfred Brehm (55), Duits zoöloog, ornitholoog en publicist
• 25 - Hermann Kolbe (66), Duits scheikundige

Weerextremen in België

• 26 januari: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 14 mm.
• 30 januari: hoogste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 10,8 °C.
• 11 maart: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 19,9 mm.
• 18 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 1,7 °C.
• 19 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 1,5 °C en laagste minimumtemperatuur: -3,1 °C.
• 22 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 2,9 °C.
• 24 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 3,3 °C.
• 27 augustus: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 11,8 °C.
• 11 oktober: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 48,4 mm.
• 9 december: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 25 mm.

Zie de categorie 1884 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.