1930

1930
Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1920-1929 · 1930-1939 · 1940-1949
Jaren:	<< · < · 1929 · 1930 · 1931 · > · >>
Maanden:	jan · feb · mrt · apr · mei · jun jul · aug · sep · okt · nov · dec
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2683 MMDCLXXXIII
Armeense jaartelling:		1379 – 1380 ԹՎ ՌՅՀԹ – ՌՅՁ
Chinese jaartelling:		4626 – 4627 丙巳 – 丁午
Christelijke jaartelling:		1930 MCMXXX
Ethiopische jaartelling:		1922 – 1923
Hebreeuwse jaartelling:		5690 – 5691
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1985 – 1986
- Shaka Samvat		1852 – 1853
- Kali yuga		5031 – 5032
Iraanse jaartelling:		1308 – 1309 ۱۳۰۸ – ۱۳۰۹
Islamitische jaartelling:		1348 – 1349 ١٣٤٩ – ١٣٤٨
Maçonnieke jaartelling:		5929 – 5930
1930 naar onderwerp
Lijst van landen
Overleden
Atlantisch orkaanseizoen
Auto's
Film
Sport (categorie)
Gregoriaanse kalender van 1930

Het jaar 1930 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• Bonnie en Clyde ontmoeten elkaar.
• 5 - De Cubaanse schaker José Raúl Capablanca wint het toernooi van Hastings.
• 8 - In het Quirinaalpaleis te Rome wordt het huwelijk ingezegend tussen de Italiaanse kroonprins Umberto en prinses Marie José van België.
• 13 - De eerste Mickey Mouse-strip wordt uitgebracht.
• 24 - In Eindhoven wordt de eerste frietkraam van Nederland geopend.

februari

• 10 - Bij het eerste zelfstandige wereldkampioenschap ijshockey prolongeert Canada de wereldtitel door Duitsland in de finale in Berlijn met 6-1 te verslaan.
• 18 - De astronoom Clyde Tombaugh ontdekt Pluto, die wordt benoemd tot de negende planeet van het zonnestelsel.
• februari - Antonia Brico debuteert voor de Berliner Philharmoniker als eerste vrouwelijke dirigent.
• De Sovjet-Unie voerde een eigen revolutionaire kalender in, waardoor in 1930 en 1931 februari 30 dagen had. In 1940 werd deze kalender afgeschaft.

maart

• 6 - Een levensmiddelenwinkel in Springfield (Massachusetts) heeft een wereldprimeur: voortaan zijn diepvriesproducten verkrijgbaar. De winkelier heeft hiervoor een frigidaire in de zaak gezet.
• 6 - Protesten door communisten in diverse landen tegen werkloosheid en honger. In diverse steden komt het tot gevechten met de politie.
• 7 - Hjalmar Schacht, president van de Reichsbank, treedt af uit protest tegen het Young-plan.
• 12 - Mahatma Gandhi en 78 aanhangers beginnen vanuit Sabarmati Ashram te voet met hun reis naar Dandi: de zoutmars. Ze protesteren tegen het Britse monopolie op de zouthandel en impliciet tegen het koloniaal bewind.
• 17 - Duitsland en de Sovjet-Unie sluiten een handelsovereenkomst.
• 27 - Hermann Müller treedt af als rijkskanselier.
• 30 - Heinrich Brüning wordt aangesteld als nieuwe rijkskanselier.

april

• 5 - In een gebaar van burgerlijke ongehoorzaamheid breekt Mahatma Gandhi de Britse wet door naar de zee te lopen en zout te maken.
• 18 - De nieuwslezer van de BBC-radio meldt om half zeven 's avonds: Er is geen nieuws vandaag.
• 22 - Bij het Verdrag van Londen worden aan de deelnemende zeemogendheden beperkingen opgelegd van hun oorlogsvloten.
• 26 - Opening van de Wereldtentoonstelling voor Koloniën, Zeevaart en Vlaamsche Kunst te Antwerpen.
• 30 - In het diaconessenhuis Rotterdam vindt de eerste bloedtransfusie van Nederland plaats.
• april - Opening van de wolkenkrabber op 40 Wall Street, 41 meter hoger dan het nabijgelegen Woolworth Building en daarmee het hoogste gebouw ter wereld.

mei

• 3 - Opening van de Wereldtentoonstelling van Luik.
• 15 - De verpleegster Ellen Church is 's werelds eerste stewardess op een vlucht van San Francisco naar Chicago, uitgevoerd door Boeing Air Transport.
• 15 - De Nederlandse minister Reymer van Waterstaat kondigt het Zendtijdbesluit af. Dit wordt wel het hoogtepunt van de verzuiling genoemd.
• 17 - Frankrijk begint de beëindiging van de bezetting van het Rijnland.
• 22 - Battista "Pinin" Farina richt Carrozzeria Pininfarina op.
• 27 - De Amerikaan Richard Drew van 3M krijgt patent op plakband, dat hij in 1926 uitvond.
• 28 - In New York opent het Chrysler Building, met een hoogte van 316 meter het hoogste gebouw ter wereld.

juni

• 6 - Carol keert terug naar Boekarest om zich tot koning van Roemenië te laten kronen.
• 12 - Max Schmeling wint het wereldkampioenschap boksen in de zwaargewichtklasse nadat zijn tegenstander Jack Sharkey gediskwalificeerd wordt.
• 12 - In Pruisen worden alle NSDAP-uniformen verboden.
• 17 - De Amerikaanse president Hoover bekrachtigt de "Smoot-Hawley Tariff Act", die de invoerrechten op vooral landbouwproducten met 20% verhoogt. Zo'n duizend economen hadden hem gevraagd zijn veto over de wet uit te spreken.
• 17 - Burgemeester Frans Johan van Lanschot van Den Bosch onthult een bronzen beeld van de schilder Jeroen Bosch op de Markt.
• 18 - Oprichting van het Nationaal Instituut voor de Radio-omroep in België.
• 22 - De NSDAP boekt een grote overwinning bij verkiezingen in Saksen en groeit van 5% naar 14%.
• 29 - In Lier wordt de zogeheten 'Jubelklok' in de Zimmertoren onthuld, ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van België.
• 30 - De Fransen voltooien de terugtrekking uit het Rijnland.
• juni - Er gebeurt een ongeluk in de zoutmijn in Volkenroda in het westen van Duitsland, als ruwe aardolie uit het ondergelegen reservoirgesteente lekt in de gangen van de zoutmijn en via de toortsen van de mijnwerkers een explosie en brand veroorzaakt. Dit is de start om de aardolie te gaan winnen.

juli

• 7 - In Finland probeert de fascistische Lapua-beweging met 12.000 man in een mars op Helsinki de Mars op Rome te imiteren. Maar de Finse democratie is weerbaarder dan de Italiaanse.
• 13 - Het eerste Wereldkampioenschap voetbal begint in Uruguay met de wedstrijd Frankrijk - Mexico. De Fransen winnen met 4 - 1.
• 14 - Radiopionier Jan Corver demonstreert voor de Nederlandse Dagblad Pers de ontvangst van experimentele televisiebeelden uit Engeland.
• 16 - De laatste paardentram van Nederland, die rijdt tussen Makkum en Harkezijl, wordt vervangen door een busdienst.
• 18 - Na een conflict tussen regering en Reichstag betreffende de begroting wordt de Duitse Reichstag bij presidentieel decreet ontbonden.
• 19 - In België wordt de Regie voor Telegraaf en Telefoon (RTT) opgericht. Het overheidsbedrijf krijgt een grotere autonomie: het is niet langer afhankelijk van de jaarlijkse budgetten van de staat en heeft de bevoegdheid om een eigen bestuur te voeren.
• 30 - In Montevideo wordt de finale gespeeld van de eerste WK voetbal. Gastland Uruguay verslaat Argentinië met 4-2. Scheidsrechter is de Belg John Langenus.
• juli - Maksim Litvinov wordt aangesteld als volkscommissaris (minister) van buitenlandse zaken.

augustus

• 4 - De kinderbijslag wordt in België ingevoerd.
• 8 - Eerste Betty Boop-film, getiteld Dizzy Dishes komt uit.
• 12 - In Straat Soenda ontstaat op de plek van de in 1883 ontplofte Krakatau een nieuw vulkaaneiland, dat Anak Krakatau (Kind van Krakatau) wordt genoemd.
• 17 - Het Pact van San Sebastián wordt gesloten tussen vertegenwoordigers van de diverse oppositiepartijen, om te komen tot de vestiging van een Spaanse republiek.
• 21 - De Wieringermeer is drooggevallen.
• 24 - Inwijding van de IJzertoren te Diksmuide, gedenkteken voor de Vlaamse gevallenen in de Eerste Wereldoorlog.
• augustus - De doelman van Ajax Gerrit Keizer debuteert in het eerste elftal van Arsenal. Na de wedstrijd op zaterdag vliegt hij naar Amsterdam om op zondag het doel van Ajax te verdedigen.

september

• 5 - In Texas wordt aardolie gevonden.
• 14 - Bij de verkiezingen in Duitsland haalt de NSDAP een grote overwinning en wordt de tweede partij in grootte.
• 14 - Met een vriendschappelijke voetbalwedstrijd België-Nederland wordt het Heizelstadion in Brussel in gebruik genomen.
• september - De zeer bloedige onderwerping van de Republiek Ararat door Turkse troepen.

oktober

• 4 - Eerste Werelddierendag.
• 4 - Henry Ford legt in Rotterdam de eerste steen voor een Nederlandse Fordfabriek.
• 4 - Op zijn eerste passagiersvlucht verongelukt het Britse luchtschip HMA R101 nabij het Franse Beauvais. De meeste inzittenden komen om het leven. De Britten stoppen direct de luchtschipvaart met passagiers.
• 11 tot 16 - in Athene wordt de eerste Balkanconferentie gehouden.
• 16 - Op de openingsdag komen zeventigduizend mensen naar de door Willem Dudok ontworpen vestiging van De Bijenkorf in Rotterdam.
• 21 - De Nederlandstalige Universiteit van Gent wordt geopend. Rector is August Vermeylen.
• 24 - De vertrekkende president van Brazilië Washington Luís Pereira de Sousa wordt door het leger afgezet en gearresteerd.

november

• 2 - De regent van Abessinië wordt gekroond tot keizer Haile Selassie. Ontstaan van de Rastafari-beweging.
• 2 - Het Amerikaanse chemiebedrijf DuPont kondigt het eerste synthetisch rubber aan, nadat in de voorafgaande jaren de productie van rubber in Zuid-Amerika door een schimmel is verloren gegaan.
• 4 - De militaire junta die de macht in Brazilië heeft overgenomen, benoemt de verslagen presidentskandidaat Getúlio Vargas tot nieuwe president.
• 5 - De Castellammarijnse oorlog tussen twee Maffiafamilies in New York wordt beslecht als Lucky Luciano door een moord de macht grijpt in zijn clan, en vervolgens vrede sluit met de capo van de andere groep, Salvatore Maranzano. Samen reorganiseren ze de New Yorkse maffia tot een kartel van Vijf families.
• 18 - De Soka Gakkai (Organisatie voor het Creëren van Waarde) wordt opgericht door de Japanse pedagogen Tsunesaburo Makiguchi en Josei Toda.
• november - De Nederlander Cornelis van Eesteren wordt in Frankfurt gekozen tot voorzitter van de Congrès Internationaux d'Architecture Moderne (CIAM).

december

• 4 - Duitse premiere van All Quiet on the Western Front in Berlijn. De vertoning van de film leidt to grootschalige en gewelddadige protesten van de NSDAP en andere rechtse krachten. 11 december wordt de film in Duitsland verboden.
• 6 - De Argentijnse president Irigoyen wordt door het leger afgezet.
• 19 - Uitbarsting van de Merapi, een vulkaan op centraal Java in Nederlands-Indië. Verschillende dorpen worden verwoest, er vallen 1.300 doden.
• 19 - De eerste liberale dienst is in Den Haag tijdens Chanoeka onder leiding van rabbijn Meir Lasker.
• 19 - Oprichting van de Cementfabriek IJmuiden (CEMIJ) N.V.
• 22 - De Federaasje fan Fryske Studinteferienings wordt opgericht.

zonder datum

• Grieks-Turks vriendschapspact.
• In Unie van Indochina is de aanleg van de Quốc lộ 1A door de Franse kolonisator voltooid. De weg verbindt Lạng Sơn met Cà Mau en is de langste quốc lộ in het huidige Vietnam.

• Bioscoopjournaal uit 1930 over de drooglegging van een deel van de Zuiderzee ten behoeve van de Wieringermeerpolder.
• Bioscoopjournaal uit 1930. Een politieagent in actie bij relletjes op de Grote Markt te Haarlem. Deze relletjes werden geleid door enkele communisten.
• Bioscoopjournaal uit 1930. Beelden van verschillende activiteiten op het Jongenskamp van de "Vereeniging tot Bevordering van de Watersport onder Jongeren" (VBWJ).
• Bioscoopjournaal uit januari 1930. Werkzaamheden rondom het verstevigen van een spoordijk tussen Rotterdam en Utrecht.
• Verslag van de vriendschappelijke voetbalwedstrijd Nederland - België op 4 mei 1930 in het Olympisch Stadion in Amsterdam. Uitslag 2-2.
• Bioscoopjournaal uit 1930. Beelden van het afscheid van de bemanning en het vertrek van de torpedojager Van Galen naar Curaçao om Hr.Ms. Hertog Hendrik af te lossen.
• Bioscoopjournaal uit december 1930. De herstelwerkzaamheden aan een verzakking van de spoorrails in het baanvak tussen Rotterdam en Gouda.
• Bioscoopjournaal uit december 1930. Beelden van de beschadigde damwand in de nieuwe haven van Scheveningen. De damwand vormde de scheiding tussen de eerste en tweede binnenhaven.

Film

Zie Film in 1930 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Muziek

• Im weissen Rössl, Ralph Benatzky
• On the Sunny Side of the Street maakt deel uit van de musical Lew Lesley's International Revue, maar gaat al snel een eigen leven leiden en groeit uit tot een standard.
• Het nummer Minnie the Moocher van Cab Calloway wordt beroemd door de vocale improvisaties.

Literatuur

Nederlandstalig:

• Ina Boudier-Bakker publiceert De Klop op de Deur
• Arthur van Schendel publiceert zijn roman Het fregatschip Johanna Maria

Overige talen:

• De Amerikaanse schrijver Sinclair Lewis ontvangt de Nobelprijs voor Literatuur
• André Gide publiceert La séquestrée de Poitiers en L'affaire Redureau
• T.S. Eliot schrijft Ash Wednesday
• Hergé schrijft zijn eerste Kuifjealbum Kuifje in het land van de Sovjets

Beeldende kunst

• 
  Poseidon (1930) Carl Milles, Götaplatsen, Göteborg

Bouwkunst

• 
  Palazzo delle Poste (1930) Cesare Bazzani, Forlì (Italië)
• 
  Atlantic Huis Rotterdam (1930) P.G. Buskens
• 
  Chrysler Building (1930) William van Alen

Geboren

Overleden

januari

• 4 - Eduard Study (67), Duits wiskundige
• 6 - Cyrille Van den Bussche (76), Belgisch politicus
• 13 - Sebastian Ziani de Ferranti (65), Brits elektrotechnicus en uitvinder
• 22 - Stephen Mather (62), Amerikaans industrieel en natuurbeschermer
• 28 - Ema Destinnová (52), Tsjechisch sopraan

februari

• 5 - Frits Bührman (25), Nederlands atleet
• 18 - Gerard Heymans (72), Nederlands filosoof, logicus en psycholoog
• 19 - Alan Archibald Campbell Swinton (66), Brits elektrotechnicus
• 22 - Gotfried Coenraad Ernst van Daalen (67), Nederlands militair
• 23 - Horst Wessel (22), Duits NSDAP-activist

maart

• 2 - D.H. Lawrence (44), Engels dichter, essayist, leraar, literatuurcriticus, (toneel)schrijver en vertaler
• 8 - William Howard Taft (72), 27ste president van de Verenigde Staten
• 11 - Silvio Gesell (67), Duits handelaar, financieel theoreticus en sociaal hervormer
• 12 - William George Barker (35), Canadees gevechtspiloot
• 16 - Miguel Primo de Rivera (60), Spaans militair en politicus
• 16 - George Washington Smith (54), Amerikaans architect
• 19 - Henry Lefroy (75), 11^e premier van West-Australië
• 25 - Hubertus Salomon Hordijk (68), hoofdcommissaris Amsterdam

april

• 1 - Cosima Liszt (92), echtgenote van Richard Wagner
• 13 - Paciano Rizal (79), Filipijns revolutionair generaal
• 21 - Robert Bridges (85), Engels dichter, poet laureate
• 22 - Jeppe Aakjær (63), Deens schrijver
• 28 - Willy Finch (75), Belgisch schilder en keramiekkunstenaar

mei

• 12 - Pieter Jelles Troelstra (70), Nederlands advocaat, journalist en politicus
• 13 - Helene Lange (82), Duitse onderwijzeres, politica, schrijfster, publiciste en vrouwenrechtenactiviste
• 19 - Otto Feuerlein (66), Zwitsers-Duits natuurkundige en elektrotechnicus

juni

• 16 - Elmer Sperry (69), Amerikaans elektrotechnicus, uitvinder en ondernemer
• 20 - Jules Pascin, Frans/Amerikaans kunstschilder

juli

• 1 - Maximilian Njegovan (71), Oostenrijks-Hongaars marineofficier
• 3 - Nap de la Mar (52), Nederlands acteur en regisseur
• 7 - Arthur Conan Doyle (71), Brits schrijver
• 9 - Vincenzo Vannutelli (93), Italiaans kardinaal

augustus

• 4 - Siegfried Wagner (61), Duits componist
• 26 - Gerrit Jacob Boekenoogen (62), Nederlands taalkundige

september

• 22 - Emma Louise Ashford (80), Amerikaans componist
• 25 - Mimi Hamminck Schepel (90), Nederlands schrijfster
• 29 - Ilja Repin (86), Russisch schilder

oktober

• 14 - Samuel van Houten (93), Nederlands links-liberaal politicus
• 16 - Herbert Henry Dow (64), Amerikaans ondernemer

november

• 5 - Christiaan Eijkman (72), Nederlands arts en Nobelprijswinnaar

december

• 13 - Johan Mutters (72), Nederlands architect
• 13 - Fritz Pregl (61), Oostenrijks chemicus en Nobelprijswinnaar
• 15 - Diane Ellis (20), Amerikaans actrice
• 19 - Oscar Borg (79), Noors componist
• 25 - Eugen Goldstein (80), Duits natuurkundige

Weerextremen in België

• winter: Na 1949 winter met hoogste zonneschijnduur : 249 (normaal 209 u).
• 1 juli: Tornado in Tielt, West-Vlaanderen.
• 12 juli: Maximumtemperatuur slechts 12,7 °C in Ukkel en 8,5 °C op de Baraque Michel (Jalhay).
• 30 juli: In 19 dagen 252 mm neerslag in Stavelot.
• 17 oktober: Maximumtemperaturen tussen 19 °C en 25 °C in ganse land.
• herfst: Na 1974 herfst met hoogst aantal neerslagdagen: 74 (normaal 52,7).
• 3 december: Dichte mist in Maasvallei bij Luik, te wijten aan temperatuursinversie en aan de ingeslotenheid van de vallei. Samen met deze mist veroorzaken zwaveloxiden en andere irriterende gassen, uitgestoten door de plaatselijke industrie, voor ademhalingsmoeilijkheden bij meerdere duizenden personen en veroorzaken de dood van een zestigtal mensen.

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zie de categorie 1930 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.