| Huis Loon | ||
|---|---|---|
Kasteel Loon in de Atlas Schoemaker (18e eeuw) | ||
| Locatie | ||
| Plaats | Waalre, Nederland | |
| Adres | Dommelseweg 5, Waalre | |
| Vernoemd naar | Loon | |
| Coördinaten | 51° 22′ NB, 5° 26′ OL | |
| Status en tijdlijn | ||
| Gebouwd in | tussen 1434 en 1459 | |
| Gesloopt in | 1866/1867 (grotendeels) | |
| Huidige functie(s) | boerderij | |
| Erkenning | ||
| Monumentale status | rijksmonument | |
| Monumentnummer | 38183 | |
| Afbeeldingen | ||
De huidige boerderij 'Het Kasteel' | ||
Het Huis Loon of Kasteel Loon was een 15e-eeuws kasteel in de Nederlandse gemeente Waalre, provincie Noord-Brabant. Het kasteel dankt zijn naam aan de nabijgelegen buurtschap Loon. Restanten van het kasteel zijn bewaard gebleven in de huidige boerderij, die sinds 1968 als rijksmonument is geclassificeerd.
Het kasteel is waarschijnlijk tussen 1434 en 1459 als woontoren gebouwd langs het riviertje de Dommel. De 500 meter oostelijker gelegen Achterhoeve was mogelijk de oorspronkelijke kern van de heerlijkheden Valkenswaard en Waalre en daarmee de voorloper van het kasteel.
De woontoren werd in de tweede helft van de 16e eeuw verbouwd en uitgebreid, waarschijnlijk door Hubrecht II van der Clusen. Zijn familie had in 1551 de heerlijkheden Aalst, Valkenswaard en Waalre in bezit gekregen. Het vernieuwde huis diende als residentie van deze heerlijkheden.
Rond 1702 raakte het huis beschadigd door brand. Het huis werd vervolgens hersteld, maar dat gold niet voor de afgebrande bijgebouwen.
Vanaf 1721 kwam het huis in verschillende handen, totdat het in de Franse Tijd werd verkocht aan Andreas Arnoldus van Velthoven (1765-1830). Uiteindelijk zou zijn zoon Willem Joseph Karel de laatste 'heer van Waalre' zijn.
Na 1825 werden de bijgebouwen weer opgebouwd. Het huis zelf werd in 1866-1867 aangepast: de verdieping verdween en de bouwvallige westvleugel werd afgebroken.
Frederik Prosper Charles Joseph Cuijpers was eigenaar van het huis tot aan zijn dood in 1914.
Van het kasteel was inmiddels weinig meer over gebleven. In 1927 was het in gebruik als boerderij, waarbij er nog een grote stal was toegevoegd. Na een brand in 1934 volgde een jaar later het herstel. In 1938 pachtte Jan Jansen de boerderij, om deze in 1958 aan te kopen.
Aanvankelijk was het Huis Loon een 15e-eeuwse woontoren die in de tweede helft van de 16e eeuw werd verbouwd en uitgebreid tot een deftig herenhuis. Bij het huis stond een watermolen die er mogelijk al in 1400 was.
Een prent uit het eerste kwart van de 18e eeuw toont een T-vormig huis, omgeven door een gracht. Ook de deels bebouwde voorburcht was omgracht. Naast het kasteel was een geometrische tuin aangelegd. Tevens was er een boomgaard.
De huidige boerderij 'Het Kasteel' is een rechthoekig gebouw onder een zadeldak. Delen van het muurwerk van het 16e-eeuwse huis zijn nog in de boerderij bewaard gebleven. In de noordgevel bevindt zich een 50 centimer dik muurrestant van 5 bij 8 meter groot met kruiskozijnen, terwijl er in de westelijke aanbouw nog een vier meter hoog muurrestant aanwezig is. Restanten van de binnenmuur tussen de oude woontoren en de westelijke aanbouw dateren uit de tweede helft van de 16e eeuw. De kelder onder het noordelijke deel van de woontoren heeft nog een dubbel tongewelf.
De boerderij is sinds 1968 een rijksmonument.